Dinarske planine

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Mapa Dinarskih planina
Orjen - sa tipičnom odlikom dinarskih planina - kraškim reljefom

Dinarske planine (Dinaridi ili Dinarski Alpi) jesu planinski masiv u južnoj Evropi, koji se proteže zapadnim delom Balkanskog poluostrva kroz Sloveniju, Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu, Srbiju, Crnu Goru i Albaniju.

Ime[uredi]

Dinarske planine su dobile ime po planini Dinari, koja se nalazi na granici Dalmacije, Bosanske krajine i Hercegovine.

Položaj[uredi]

Dinaridi se pružaju pravcem severozapad-jugoistok, prateći Jadransku obalu, pravcem poznatim kao „Dinarski pravac“. Na severozapadu se spajaju sa Julijanskim Alpima, a na jugoistoku sa Šarsko-Pindski planinskim vencem. Dužina Dinarskog lanca je 645 km. Najviša planina su Prokletije sa Jezerskim Vrhom na 2.694 m nadmorske visine, a prosečna visina planina je 1500-2200 m, dok su planine na obodu niže.

Geologija i geomorfologija[uredi]

Geološki gledano ovaj planinski masiv predstavlja orogen formiran tokom procesa Alpske orogeneze. Ovaj orogen zapravo predstavlja deformisanu marginu Jadranske mikroploče, preko koje su obdukovani delovi okeanske kore okeana Neotetisa i kasnije zajedno deformisane tokom nekoliko tektonskih procesa. Spoljašnji deo Dinarida formiran je u karbonatima (krečnjaci, dolomiti, dolomitični krečnjaci) Jadranske platforme. Zbog svoje geološke građe, Dinaridi su uzeti kao tipičan primer razvoja kraškog procesa u svetu[1]. Pojedini geomorfološki oblici, koje je Jovan Cvijić proučavao upravo na Dinaridima, imaju isti naziv i u svetskoj literaturi (npr. kraško polje, uvala, škrapa)[1].

Od geomorfoloških oblika, najbrojniji su oblici kraškog procesa, kako površinski, tako i podzemni. Javljaju se i oblici fluvijalnog procesa, specifičnih za kras (klisure, kanjoni, slepe doline, ponornice, viseće doline). Na visokim planinama, prisutni su i oblici glacijalnog procesa, kao što su cirkovi, valovi, morene, kao i lednička jezera.

Stanovništvo Dinarskog kraja[uredi]

U Dinarskom kraju postoji mnogo ostataka ranijih civilizacija. Rimljanima je trebalo tri veka da pokore Ilire, skrivene u gudurama Dinarida. U mirnim vremenima mesno stanovništvo se često odlučivalo na iseljavanje zbog loših uslova života (neprohodnost, izolacija, isprekidanost, loš kvalitet zemljišta, nedostatak vode u mnogim delovima). Zbog toga je ovaj kraj i danas slabo naseljen, a šumarstvo i rudarstvo i do danas su ostale glavne privredne grane ovog kraja.

Specifičnost mesnog stanovništva je njegova visina - smatra se da su ljudi iz Dinarskog kraja (tzv. „Dinarci") najviši u Evropi. Po nekim podacima prosečan odrastao muškarac visok je 185,6 sm, dok su žene niže za nekoliko sm.

Planine[uredi]

Lovćen je planina sa veoma primetnim kraškim reljefom

Najpoznatije planine Dinarskog sistema su:

Jezero Đurići na Tari
Jahorina je najpoznatiji zimski turistički centar u Republici Srpskoj

Reference[uredi]

  1. 1,0 1,1 Marković M., Pavlović R., Čupković T. 2003. Geomorfologija. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]