Eparhija budimska

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Eparhija budimska
Srpska pravoslavna crkva
Osnovni podaci
Država Mađarska Mađarska,
Češka Češka
Sedište Sentandreja
Osnovana 17. vek
Broj manastira 2
Arhijerej
Eparhijski arhijerej Lukijan
Čin arhijereja Episkop
Titula arhijereja Episkop budimski i episkop temišvarski
Map of Eparchies of Serbian Orthodox Church-sr.svg

Eparhija budimska je eparhija Srpske pravoslavne crkve. Eparhija pokriva srpsku zajednicu u Mađarskoj, kao i Srbe u rasejanju u Slovačkoj i Češkoj.

Nadležni arhijerej je episkop Lukijan (Pantelić), a sedište eparhije se nalazi u Sentandreji, gde se nalazi i saborna crkva (tzv. Beogradska katedrala).

Istorijat[uredi]

Srpska patrijaršija u 16. i 17. veku

Ne zna se pouzdano kada je osnovana Budimska eparhija, pretpostavlja se da je to bilo 40-ih godina 17. veka. Na to područje doseljavalo se srpsko pravoslavno stanovništvo iz krajeva pod upravom Turske. Tako je već 1511. sazidana crkva u Komoranu, a potom i manastir Grabovac.

Posle Velike seobe Srba (1690) oko 37 hiljada srpskih porodica našlo se na teritoriji Ugarske od toga oko 8 hiljada porodica u Sentandreji. Po odobrenju cara Leopolda I dana 4. marta 1695. mitropolit Jeftimije Popović potvrđen je u zvanju budimskog episkopa. Puna titula glasila je „episkop budimski, peštanski, sentandrejski, stonobeogradski, sečujski, sigetski, muhačopoljski“. To je početak procvata Budimske eparhije.

Tokom 18. veka izgrađen je veliki broj hramova u ovoj eparhiji, uglavnom u baroknom stilu. U Sentandreji je krajem 19. veka bilo svega 617 pravoslavnih žitelja, a 1924. samo 231 se izjasnilo kao Srbi. Zbog smanjenja broja pravoslavnih vernika eparhija je bila prinuđena da neke hramove ustupi Katoličkoj crkvi, tako da je za nekoliko decenija izgubila 16 hramova iz 18. veka.

Budimska eparhija obuhvata parohije u Mađarskoj i dve u Češkoj. Prema podacima iz 2002, eparhija ima dva arhijerejska namesništva sa 39 parohija i 11 sveštenika i dva manastira, Grabovac i Manastir Srpski Kovin. Posle Drugog svetskog rata, eparhija nije imala ustoličenog episkopa nego se njom uglavnom administriralo iz Beograda, sve dok 1988. nije za episkopa postavljen vladika Danilo Krstić. Biblioteka Budimske eparhije u Sentandreji ima preko 9.400 knjiga. Tu se nalazi i Srpski pravoslavni muzej.

Episkopi[uredi]

Episkopi Budimske eparhije do sada bili su: (nepotpun spisak)

  • Sevastijan (†1662);
  • Simeon (oko 166?);
  • Viktor (1660—1668 i 1680—1684);
  • Kiril (1668—1680);
  • Jeftimije Popović (1695—1700);
Mitropolit Vikentije Popovic.jpg Vikentije Popović-Hadžilavić (1708—1713);
Sofronije Kirilović.jpg Sofronije Kirilović (1774—1781);
Mitropolit Stratimirović.jpg Stefan Stratimirović (1786—1790);
Panteleimon Zivkowic Litho.JPG Pantelejmon Živković (1836—1839);
Platon Atanacković.jpg Platon Atanacković (1839—1851);
Arsenije Stojković.jpg Arsenije Stojković (1852—1892);
Jeremija, srpski pravoslavni episkop Budimski.jpg Jeremija Mađarević, episkop budimski 1896, izabran 1895.
PatrijarhLukijan.jpg Lukijan Bogdanović (1897—1908);
Episkop budimski Georgije Zubković.jpg Georgije Zubković (1913—1951);
HrizostomVojinovic.JPG Hrizostom Vojinović (1951—1952);
Patrijarh german.jpg German Đorić (1952—1956);
Danilo Krstić.jpg dr Danilo Krstić (1988—2002, pre toga administrator eparhije 1984—1988);

Episkop Lukijan takođe administrira i Temišvarskom eparhijom.

Hramovi[uredi]

Eparhija budimska raspolaže sa 39 hramova i tri kapele. Mnogi od ovih hramova danas su zatvoreni, u mestima gde Srba ima veoma malo ili ih više i nema, ali predstavljaju značajno svedočanstvo o istoriji Srba u Mađarskoj.

Srpska pravoslavna parohija u Pragu nema svoj hram, već se bogosluženja vrše u pravoslavnom hramu Uspenja Presvete Bogorodice na praškom Olšanskom groblju.

Na teritoriji Mađarske ukupno ima jedanaest parohija sa aktivnim sveštenstvom, i to su: Bata, Batanja, Budimpešta, Deska, Lovra, Mohač, Pečuj, Pomaz, Santovo, Segedin i Sentandreja. Sveštenici ovih jedanaest parohija administriraju ostalim parohijama u Mađarskoj.

Manastiri[uredi]

  1. Grabovac,
  2. Srpski Kovin.

Vidi još[uredi]

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]