Erozija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
NegevWadi2009.JPG

Erozija je razaranje postojećih strukturnih veza stenske mase usled dejstva egzogenih sila i menjanje njenog oblika.

Pod pojmom erozija u elementarnom smislu treba podrazumevati promene na površinskom sloju zemljišnog reljefa, koje nastaju kao posledica delovanja kiše, snega, mraza, temperaturnih razlika, vetra i tekućih voda, ili usled rada antropogenih činilaca.

Vrste erozije[uredi]

Po svojoj suštini erozija može biti mehanička ili hemijska. Najrasprostranjeniji vid je mehanička erozija, kada sila deluje na stensku masu svojom kinetičkom energijom, dok se hemijska erozija odnosi na dejstvo vode na rastvorljive stenske mase (uglavnom karbonatne stene).

Takođe, po načinu odnošenja zemljišta, erozija može biti i erozija zemljišta vodom i erozija zemljišta vetrom (eolska erozija).

Erozija pod dejstvom jednog agensa skoro po pravilu izaziva aktiviranje drugog agensa i nove pojave erozije. Takva erozija se označava terminom izazvana erozija, a nastale pojave nazivaju se izazvane i prateće pojave.

Erozija zemljišta vodom javlja se u oblastima u kojima su jake padavine. Jedan deo padavina zemljište ne upije i samim tim ne otiče u prirodne rečne tokove, već otiče kroz nagnute terene, tako izazivajući eroziju zemljišta. Količina vode koja otiče zavisi od nagiba terena, zatim biljnog pokrivača, vrste i količine padavina, kao i od geološke podloge.

Eolska erozija se dešava u oblastima slabo obrasli vegetacijom i u suvim klimatskim uslovima, gde slabiji ili jači vetrovi izazivaju odnošenje zemljišta. Eolskoj eroziji naručito su podložni peskoviti tereni, kao i prašinasta zemljišta u ravnicama ili na planinama i brdima. Erozija izazvana vetrom zavisi od: jačine vetra, vrste biljnog pokrivača, sastava zemljišta i vlažnosti vazduha. I tako od plodnog zemljišta nastaje neplodno zemljište na kome ne može da se razvija živi svet.

Uzroci i mere protiv erozije[uredi]

Erozija je rasprostranjena pojava izazvana prirodnim procesima, ali na koju i čovek može uticati načinom korišćenja prostora (seča šuma, neadekvatna gradnja). Poljoprivredno zemljište je generalno podložnije eroziji od zemljišta pod prirodnom vegetacijom, što se može objasniti upotrebom poljoprivredne mehanizacije (oranje, tanjiranje) koja narušava strukturne veze u tlu i kida korenje biljaka koje očvršćavaju tlo.

Kao oblik zaštite od erozije, nakon gradnje, koriste se razne metode, kao što je na primer pošumljavanje prostora.

Literatura[uredi]

  • Gavrilović S. 1972.Inženjering o bujičnim tokovima i eroziji. Beograd: časopis Izgradnja, Specijalno izdanje
  • Marković M., Pavlović R., Čupković T. 2003. Geomorfologija. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva

Spoljašnje veze[uredi]