Železnička stanica Beograd glavna

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Železnička stanica Beograd[1][2]
Belgrade Main railway station (železnička stanica Beograd glavna).jpg
Glavni stanični ulaz.
Zemlja  Srbija
Mesto Beograd
Adresa Savski trg 2
Koordinate 44° 48′ 31″ N 20° 27′ 20″ E / 44.80861° S; 20.45556° I / 44.80861; 20.45556
Koridor 10
Železničke linije Nijedna (stanica je zatvorena)
Druge linije autobus (9 dnevnih linija: 46, 51, 91, 92, 511, 551, 552, 553, 601; 2 noćne linije: 51, 601)
tramvaj (6 linija: 2, 3, 7, 9, 12, 13)
Struktura u nivou
Perona 6
Koloseka 11
Pristup biciklima da
Otvorena 1. septembra 1884.
Zatvorena 1. jula 2018.
Elektrifikovana 1970.
Pristup invalidima Wheelchair symbol.svg
Vlasnik Železnice Srbije

Železnička stanica Beograd je bivša glavna beogradska železnička stanica. Zgrada je građena između 1882. i 1885. po planovima arhitekte Dragutina Milutinovića, ima status spomenika kulture od velikog značaja.[3]

Istorijat[uredi | uredi izvor]

Zgrada stanice početkom XX veka.
Prezentacija motornih kola u stanici 1937. godine.

Stanica je neposredno povezana sa izgradnjom prve srpske železničke pruge Beograd—Niš, dovršene 1884. godine. Zgrada je izgrađena po uzoru na železničke stanice velikih evropskih zemalja i stoji kao monumentalno zdanje. Mesto gde je stanica izgrađena zvalo se Ciganska bara i kasnije Bara Venecija. Prvi voz sa ove stanice krenuo je ka Zemunu uz dvorske počasti, 20. avgusta (1. septembra) 1884. godine u 15 časova.[4] Prvi putnici bili su kralj Milan, kraljica Natalija i prestolonaslednik Aleksandar Obrenović, na putu ka Beču. Svečanom otvaranju stanice prisustvovalo je više od 200 inostranih zvanica i više hiljada građana.[5] Prva kompozicija ka Nišu krenula je tri dana kasnije, dok je prva redovna linija krenula je prema Nišu 3./15. septembra u 6 časova. Istog dana, otvorena je i linija do Pešte, a u početku su na ovim linijama saobraćala po dva voza dnevno.[6] Od 1980. do 2009. godine, pored ulaza u stanicu stajala je lokomotiva Plavog voza koji je prevozio maršala Tita.[5] Od puštanja u rad je ova železnička stanica imala ulogu putničke i teretne železničke stanice. Organizaciono je putnički saobraćaj organizovan preko stanice Beograd–peron, a teretni saobraćaj se odvijao preko stanice Beograd–spoljna koja je prestala sa radom 9. juna 2016. godine[7]. Saobraćaj sa ove stanice je preusmeren ka stanici Makiš, a putnički je ostao sa namerom da se izmesti u stanicu Beograd centar i tako oslobodi ceo prostor za izgradnju Beograda na vodi. Uz postepeno izmeštanje linija, ovo je do kraja realizovano 1. jula 2018. godine.[8] Planirano je da zgrada postane Muzej nastanka srpske države.[9]

Poslednji voz napušta Železniku stanicu Beograd 30.6.2018.

Spomenik kulture[uredi | uredi izvor]

Železnička stanica Beograd–glavna
Belgrade Main railway station (železnička stanica Beograd glavna).jpg
Železnička stanica Beograd
Opšte informacije
MestoBeograd
OpštinaSavski venac
Država Srbija
Vrsta spomenikaželeznička stanica
Vreme nastanka18821885.
Tip kulturnog dobraspomenik kulture od velikog značaja
Nadležna ustanova za zaštituZavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda
beogradskonasledje.rs

U vreme građenja zgrada je predstavljala jedno od najmonumentalnijih zdanja i simbola tadašnje kraljevske prestonice. Jedna je od prvih železničkih stanica u Srbiji, čiji je projekat obuhvatao specifičan arhitektonski program i sadržaje prilagođene evropskim tehničkim dostignućima. Oblikovana je u duhu akademizma kao reprezentativno zdanje, razuđene osnove. Arhitektonskom kompozicijom dominira središnji klasicistički rizalit glavnog ulaza, nadvišen trougaonim timpanonom. Svojim specifičnim rešenjem zgrada predstavlja svedočanstvo tehničkog i arhitektonskog razvoja Srbije u poslednjim decenijama 19. veka.

Galerija[uredi | uredi izvor]

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]