Zlot (Bor)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Zlot
Crkva Zlot.JPG
Administrativni podaci
Država Srbija
Upravni okrugBorski
GradBor
Stanovništvo
 — 2011.Pad 3.299
 — gustina14,4/km2
Geografske karakteristike
Koordinate44°00′21″ SGŠ; 21°59′05″ IGD / 44.005833° SGŠ; 21.984666° IGD / 44.005833; 21.984666Koordinate: 44°00′21″ SGŠ; 21°59′05″ IGD / 44.005833° SGŠ; 21.984666° IGD / 44.005833; 21.984666
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Ndm. visina265 m
Površina229,867 km2
Zlot na mapi Srbije
Zlot
Zlot
Ostali podaci
Poštanski broj19215
Pozivni broj030
Registarska oznakaBO

Zlot je naselje grada Bora u Borskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 3.299 stanovnika (prema popisu iz 2002. bilo je 3.757 stanovnika) i najveće je seosko naselje grada Bora. Smatra se da je dobilo ime po valuti Poljske ili po zlu koje je vladalo na tom mestu.

Etimologija[uredi]

Zlotska reka u ataru sela Zlot

O imenu Zlota postoji uverenje kod ovdanašnjeg življa da je ono u vezi sa sa doseljivanjem iz Poljske. Ovo verovanje se povezuje sa imenom poljske valute - zlot, a potkrepljuje se nalazom veće količine novca Žigmunda II – „kralja poljskog“, u ataru zaseoka Manastirište, koji se smatra prapostojbinom Zlota, baš kao i zaselak Selište.

Postoji i drugo mišljenje o imenu sela. Njega beleži Milan Đ. Milićević u „Kneževini Srbiji: „Zloćani znaju i sad odakle su se doselili. Jedni su, vele, došli sa Almaša, a drugi iz Balčice u Erdelju. Kažu da je jedan od tih prvih doseljenika kupio njivu za zolotu (30 para), pa je od toga ostalo ime selu Zlot, premda Vlasi ovo ime upravo izgovaraju - Zglot“

Geografija[uredi]

Zlot se nalazi u podnožju planine Malinik (1.158 m), u dolini Zlotske reke koja je najveća pritoka Crnog Timoka. Na zapadu se graniči sa atarima sela Jelovac i Strmosten, na jugu sa Podgorcem, na jugoistoku sa Sumrakovcem i Šarbanovcem, na istoku sa Brestovcem i na severu sa atarom Žagubice. Reljef je pretežno brdsko-planinski sa najvišom nadmorskom visinom koja dostiže 1.284 m (Velika Tresta).

Zlot je jedno od najvećih sela u Timočkoj Krajini po površini, ali i po stanovništvu sa 3.299 stanovnika. Severozapadno od centra sela nalaze se Zlotske pećine od kojih je Lazareva pećina jedna od najdužih u Srbiji. Takođe se nalazi i Lazarev kanjon koji je zaštićen kao spomenik prirode. Najbliži gradovi su Boljevac i Bor.

Selo se deli na: planinu i polje. Na planini nema stalnog stanovništva već tu postoje bačije gde se zajednički napasuje stoka. Polje se deli na centar sela i ostali atar. Centar sela je podeljen na: Prvi, Drugi, Treći i Četvrti rejon, a ostalo područje atara je podeljeno na 20 rejona.

Lazareva pećina[uredi]

Lazareva pećina

Lazareva pećina se nalazi u istočnoj podgorini Kučaja. Od Zlota je udaljena 3 km, od Brestovačke banje 14 km i od Bora 21 km. Ulaz u pećinu je na nadmorskoj visini od 291 m i nalazi se na levoj strani reke Valja Mikulj. U blizini se nalazi još par speleološih objekata koji su zajedno sa ovom pećinom poznati i pod nazivom „Zlotske pećine“. Od ovih pećina Lazareva je najpoznatija i turistički najranije uređena – turističko uređenje pećine otpočelo je 1953. godine, a turistička staza je duga 800 m.

Prva ispitivanja Lazareve pećine je izvršio Feliks Hofman 1882. godine. Sedam godina posle Hofmana, speleološka istraživanja objavio je i Jovan Cvijić. Pećinu je izgradila podzemna reka koja i dalje prolazi kroz nju. Ukupna dužina ispitanih kanala Lazareve pećine je 9818 m, a procenjena dužina pećinskih kanala prelazi 10 km. Ukupna površina pećine je 9907 m². Procenjuje se da zapremina pećinskih prostorija iznosi više 52.000 m³.

Lazareva pećina proglašena je prirodnom retkošću i zaštićena kao spomenik prirode od 1949. godine. Zavod za zaštitu prirode Srbije proglasio je 2005. godine Lazarevu pećinu objektom geonasleđa Srbije. Lazareva pećina nalazi se na teritoriji spomenika prirode Lazarev kanjon.

Istorija[uredi]

Nemci su u septembru 1941. godine potpuno spalili sela Podgorac i Zlot, što je bila osveta za partizansko uništenje rudnika Rtanj i ometanje saobraćaja uništavanjem mostova i železničkih pruga. Prvo su sela bombardovali iz vazduha, srušivši u Zlotu jednu kuću. Još 8. septembra Nemci su zaposeli položaje iznad Brestovačke Banje, na Tilva njagri i Kobili, i spalili nekoliko zlotskih pojata. Za ovu operaciju je nemačka komanda angažovala oko 30 kamiona i bornih kola, te 700 vojnika iz Niša, Zaječara i Bora naoružanih automatima. Glavno naoružanje je bilo 7 topova i preko 30 teških mitraljeza. Oko 15 časova 9. septembra, nakon što je čitavi Podgorac spaljen, Nemci su se sa oko 50 vezanih muškaraca uputili u Zlot. U međuvremenu, još pre podne, njihove snage sa položaja kod Brestovačke Banje su blokirale naselje i pohvatale i stavile pod jaku stražu preko 100 seljaka. Istog dana nemački vojnici su u Zlotu spalili oko 30 kuća, a preko noći sproveli sve preostale mere bezbednosti i zastrašivanja. Posle mitraljeske pucnjave u kuće i staje upadali su nemački vojnici sa naramcima slame kojom su punili sve prostorije. Zatim bi ubacivali zapaljive bombe, a ukućane gurali u kuće zahvaćene vatrom i zatvarali vrata za njima. Seksualno su zlostavljali devojke i majke i bacali ih u zgarišta. 10. septembra i ovo je selo uništeno. U oba sela, Podgorcu i Zlotu, izgorele su 853 kuće i druge građevine, te velike količine ljudske i stočne hrane. Po paljevini sela Nemci su oterali u Bor i zatvorili 150 Zloćana i Podgorčana. Posle dva dana od njih su izdvojili 22, po 11 iz svakog sela, i streljali ih na pijaci u Boljevcu.[1]

Demografija[uredi]

U naselju Zlot živi 3093 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 43,1 godina (41,5 kod muškaraca i 44,6 kod žena). U naselju ima 1129 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,33. Većinu stanovništva čine Vlasi koji čine 42,58% i Srbi koji čine 47,67% (2002. godine)


Stanovništvo u ovom naselju veoma je nehomogeno, a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.


Demografija[2]
Godina Stanovnika
1948. 5.465
1953. 5.661
1961. 5.538
1971. 5.233
1981. 4.918
1991. 4.280 4.247
2002. 3.757 3.836
2011. 3.299
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[3]
Srbi
  
1.791 47,67 %
Vlasi
  
1.600 42,58 %
Rumuni
  
6 0,15 %
Albanci
  
5 0,13 %
Crnogorci
  
4 0,10 %
Jugosloveni
  
4 0,10 %
Nemci
  
3 0,07 %
Makedonci
  
2 0,05 %
Goranci
  
2 0,05 %
Hrvati
  
1 0,02 %
Muslimani
  
1 0,02 %
Mađari
  
1 0,02 %
nepoznato
  
123 3,27 %


Domaćinstva
Stanovništvo staro 15 i više godina po bračnom stanju i polu
Stanovništvo po delatnostima koje obavlja

Sportski klubovi[uredi]

Školstvo[uredi]

U Zlotu se nalazi Osnovna škola "Petar Radovanović" koja pored matične škole u centru sela, ima i jedno istureno odeljenje u rejonu Kobila. Zlotska osnovna škola je jedna od najstarijih seoskih škola u Timočkoj Krajini.

Reference[uredi]

  1. ^ Ustanak naroda Jugoslavije 1941., zbornik, knjiga prva, Vojnoizdavački zavod JNA "Vojno delo", Beograd, 1962., strana 598.-612.
  2. ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  3. ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  4. ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Spoljašnje veze[uredi]