Zoran Rajković

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Zoran Rajković
Zoran Rajkovic - portret.JPG
Datum rođenja (1949-12-04)4. decembar 1949.(68 god.)
Mesto rođenja Kruševac
SFR Jugoslavija

Zoran Rajković (Kruševac, 4. decembar 1949) srpski je slikar, posleratne generacije, koji je na likovnu scenu Srbije stupio nakon diplomiranja na slikarskom odseku Fakulteta likovnih umetnosti Univerziteta u Beogradu, 1974. godine.

Kreativno nadaren, presudno umetnički obrazovana, Zoran Rajković je svoj slikarski opus, u kome se primarno opredelio za sliku, započeo u vremenskom periodu promena u umetnosti (zadnjih decenija 20. veka), u kome se sve više negiralo štafelajno slikarstvo a isticala nelikovna sredstva (instalacija, koncept, foto, video). Radeći dugo i predano, sa promenljivim interesovanjem, Zoran je kroz višedecenijski period „likovnog sazrevanja“, prvo (od 1977. do 1985), iskazao „sopstveni svet“ urbanog čovekovog prostora (fasade, dvorišta, vrata...), da bi s kraja 20. veka sve više, ali obazrivo i postupno, menjao koncepciju slike a zatim i forme. U tom periodu predmetnost na njegovim slikama poprimila je apstraktni oblik, koji se sve više pomerao kao opservaciji motiva u rešavanju problema slikovne površine. Tako na Zoranovim slikama motiv više nije bio jasno prepoznatljiv.[1]

Zoran Rajković je član ULUS-a od 1978. godine, u statusu samostalnog umetnika. Predsesnik je udruženja likovnih umetnika iz Kruševca i jean od njegovih osnivača 2011. godine. Od 1974. godine, učesnik je mnogobrojnih likovnih kolonija i kolektivnih izložbi u zemlji i inostranstvu. Samostalno svoje slike izlaže od 1977. godine.

Život i karijera[uredi]

Zoran Rajković rođen je u Kruševcu 4. decembra 1949. godine, od oca Radomira (1922—2001), komercijaliste u Hemijskoj industriji „Župa“ Kruševac i društveno-sportskog radnika (predsednik i potpredsednik Fudbalskog klupa Napredak iz Kruševca) i majke Simke (1927—2005), devojačko (Novaković), učiteljice u OŠ „Dositej Obradović“ u Kruševcu. Ima mlađeg brata Zvonka Rajkovića, profesora fizičke kulture i predsednika humanitarnog udruženja „Dobra narav“ iz Kruševca - popularnih „Baksuza, ugursuza i namćora“.

Zoran je osnovno i srednje školovanje pohađao u Kruševcu. Po završetku Gimnazije 1968. godine upiso se prvo na vajarski, da bi nakon dve godine prešao ne slikarski odsek Fakulteta likovnih umetnosti Univerziteta u Beogradu, na kome je diplomirao 1974. godine u klasi profesora Radenka Miševića. Tokom studija nastavu je pohađao i kod naša poznata slikarke, prof. Cuce Sokić.

Po povratku sa studija u rodni Kruševac, Zoran je radio kao profesor likovne kulture, više od dvadeset godina, u Mašinsko elektrotehničkoj školi u Kruševcu, sve do odlaska u slobodne umetnike 1998. godine.

Zoran je do prerane smrti supruge i slikarice Nevenke, imao njenu podršku, a danas stvara i zajednički izlaže sa sinom Matijom priznatim srpskim slikarom.[2]

Zoran Rajković je veći deo života proveo u skladnom braku, sa prerano preminulom, Nevenkom Rajković (1949—2005), priznatom srpskom slikarkom,[3] sa kojom je tri decenije stvarao i izlago slike na brojnim grupnim i samostalnim (porodičnim) izložbama. U tom braku dva slikara, rodio se i treći, sin Matija Rajković (1980),[4] koji je sa usađenim umetničkim genima roditelja, postao priznati srpski slikar.[5]

Član je ULUS-a od 1978. godine i predsednik Udruženja likovnih umetnika Kruševca, čiji je jedan od osnivača, 2011. godine.

Učesnik je mnogobrojnih likovnih kolonija u zemlji i inostranstvu. Radovi mu se nalaze u privatnim kolekcijama, radnim organizacijama i ustanovama kulture u Srbiji i inostranstvu. Rajkovićev izbor iz bibliografije, radio i televizijskih intervjua i emisija sadrži više od 200 jedinica. Dobitnik je više nagrada i priznanja za višedecenijski stvaralački rad.

Živi i stvara u Kruševcu u statusu slobodni umetnik, gde pored samostalnog izlaganja sve više svoje slike izlaže zajedno sa crtežima, grafikama i slikama sina Matije Rajkovića, takođe akademskog slikara.

Likovno stvaralaštvo[uredi]

„Kamena ulica“, 1982. — nastala je u prvom periodu Zoranovog slikarstva (1977-1985) u kome je on iskazao interesovanje za urbane prostore

Kao mlad umetnik, neposredno nakon diplomiranja na Fakultetu likovnih umetnsoti, Zoran Rajković, „prepušten sam sebi“, sa jakom željom da uspe kao umetnik, ili nestane sa likovne scene; dve godine je je tragao za samosvojstvenim izrazom i konačno pronašao sebe. Tako nastaje umetnikovo opredeljenje za sliku tj klasičnno slikarstvo.

Zanemarujući druge trendovske pojave, koje je smatrao prolaznim, nastanak slike Zoran je sve više smatrao nekom vrstom odabira, prevođenja ili percepcije doživljaja koji treba, poput mozaika pažljivim slaganjem elemenata, složiti u celinu, i pri tome formu uobličiti jasnim poetskim likovnim govorom, kojim bi izrazio umetničko promišljanje.

Slikarstvo Zorana Rajkovića nastalo na osnovama realističko - intimističke orijentacije, zapravo je bila neprestana „umetnikova borba“ u kojoj se neprestano borio sa trendovskim izazovima u stalnoj želji da promoviše hipotetičan svet slike, i iskaže ga jezikom duha i osećajnosti.

„Duboko uveren da slika nastaje iz celishodnog jedinstva percepcije, doživljaja, odabiranja i pažljivog slaganja elemenata jezičke celine, (Zoran Rajković) nastoji da pronikne u beskrajne raznolikosti „klasičnog slikarstva“ i temeljito upozna njegove gradivne jedinice odnosno način njihovog struktuiranja da bi demonstrirao, suvereno vladanje tajnama slikarskog zanata, nadmoć poetskog likovnog govora u realizaciji svojih promišljanja.[6]

U Zoranovim likovnim pretstavama uvek je prisutan čovek, bilo u vidu ideje ili osećanja, koga on vešto godinama iskazuje stvaranim slikarskim rukopisom čija kultivisanost i razumljivost sublimišu biće slikara u okvirima prizora i otvaraju horizonte za dostizanje celovitosti sveta, života i dela.

„Erupcija“, 1998 — jedna iz serije tamnih slika, koje su istovremeno izražavale psihičko stanje umetnika i stanje srpskog društva 90-tih godina

Razapet između vidljivog i nevidljivog, spoljašnjeg i unutrašnjeg, Zoran praksom proverava stečeno likovno iskustvo u kojem se akcent sve više pomera sa opservacije motiva na rešavanje problema slikovne površine.

„Želeći da ostane kao ličnost i stvaralac u fatalitičkom vakuumu s kraja veka ostaje veran svom slikarskom konceptu rođenom između stvarnosti sveta i stvarnosti bića. Stvarnost utiče na umetnike, daje materiju za njegove subjektivne predstave ali od sveta Zoran Rajković otkriva skrivenu lepotu a od umetnosti uzima ono što njegovoj ličnosti najviše odgovara.[6]

Ma koliko samosvojan Zoran Rajković je podlegao i skušenjima savremenog, što se u njegovom stvaralaštvu karakteriše povremeno izazivanim imaginacijama koje su ga pokretala od realnog i konkretnog ka redukovanom i asocijativnom.

Međutim na tom putu denaturalizacije slike slikar ne prekida beskonačni niz relacija sa realnošć. On u tom svetu uvek nešto tumači, otkriva, izražava i saopštava jer za njega umetnost postoji u svetu predstavljanja.

O slikarstvu Zorana Rajkovića u kome je predmetnost relativizirana ali ne i zamenjena čistim apstraktnim projektom otvorenim i oslobođenim svake namere, najbolje govori citat mr Lazara Stojnovića istoričara umetnosti:

„Postavljen između realne stvarnosti predmetnosti i potrebe za slikanjem (Zoran Rajković) ne okreće glavu od realnosti koncepcija njegove likovne zamisli živela u simbiozi konkretnog i apstraktnog, iluzivnog i asocijativnog. I kada se vraća predmetu i kad apstraktno promišlja realne oblike polazi od osnovnog uslova da je slika obojena površina na kojoj jezikom klasičnog slikarstva, ali savremenom morfologijom i sintaksom ispisuje bogatstvo sveta i čoveka, zadržavajući postojano supstancijalni odnos sa svetom okruženja.[6]

Prelaskom u slobodne umetnike, Zoran se jednim delom priklonio izazovima poručioca a drugim delom i asocijativnom slikarstvu koje se uklapalo u njegovo stvaralaštvo i želju za opstanak u nesigurnom društvu.[7]

Likovne kolonije[uredi]

Zoran Rajković učesnik je mnogobrojnih likovnih kolonija u zemlji i inostranstvu: Ečka, Zobnatica, Studenica, Moja Voda Vršac, Aranđelovac, „Mina Karadžić“ Savinac, Pale (BiH), Moskva (Rusija) - Dom umetnika, Rogaška Slatina (Slovenija), Buljarice (Crna Gora), Gružanska Jesen Knić, Vitoševac, Crtež - Zrenjanin, Ovčar banja - Čačak, Kladovo, Ruski Krstur, Panonija - Bačka Topola, Viševac - Rača, Subotica, Paleta - Beograd, Mefest - Vlasinsko jezero, Rača, Sovljak - Bogatić, 12. međunarodna likovna kolonija Opovo, kolonije EPS-a, Župe na Kopaoniku, Jugobanke i mnogih drugih.[8]

Samostalne izložbe[uredi]

Godina Mesto održavanja i naziv izložbe
1977.
  • Kruševac, Umetnička galerija
1981.
  • Kruševac, Tehnički školski centar
1984.
  • Kruševac, Umetnička galerija
1987.
  • Varaždin (Hrvatska), Izložbeni likovni salon
1989.
  • Trogir (Hrvatska), Atrij muzeja
1990.
  • Čačak , Likovni salon Doma kulture
1993.
  • Kruševac, Umetnička galerija Narodnog muzeja
  • Kruševac, Salon umetnosti "Slovo ljubve"
  • Zlatibor, Kongresni centar – Hotel Čigota
1994.
  • Zlatibor, Kongresni centar – Hotel Čigota
1995.
  • Kruševac, Galerija “Artem”
1998.
  • Kruševac, Umetnička galerija Narodnog muzeja
  • Kragujevac, Umetnička galerija Narodnog muzeja
  • Gornji Milanovac, Muzej Rudničko Takovskog kraja
2006.
  • Kragujevac, Moderna galerija Narodnog muzeja
2012.
  • Žalec (Slovenija), Savinov likovni salon – ZKŠT
  • Kruševac, Narodni muzej, izložba portreta „Savremenici“
2013.
  • Opovo, Galerija „Jovan Popović“
2014.
  • Pirot, Galerija “Čedomir Krstić”
  • Vršac, Velika galerija Kulturnog centra
  • Beograd, Galerija Narodnog univerziteta „Božidar Adžija“
2015.
  • Kruševac, Galerija „Dar“, Slike
  • Čačak, Likovni salon Doma kulture, Retrospektivna izložba
  • Kruševac, Umetnička galerija Narodnog muzeja, Retrospektiva
  • Trstenik, Likovni salon Doma kulture
  • Beograd, Galerija '73, Porodica Rajković, slike.[9][10]
2016.
2018.
  • Požarevac, Galerija savremene umetnosti Narodnog muzeja. Slike.[12]

Kolektivne izložbe[uredi]

Godina Mesto održavanja i naziv izložbe
1974.
  • Beograd, Autorska agencija, Galerija ULUS
1977. do 2012.
  • Oktobarska izložba u Kruševcu
1978.
  • Beograd, Umetnički paviljon „Cvijeta Zuzorić“, Novi članovi ULUS–a
  • Beograd, Kulturni centar,Beograd inspiracija slikara
  • Beograd, Kragujevac, Prolećna izložba ULUS-a
1979.
  • Beograd, Kulturni centar, Beograd inspiracija slikara
1980.
  • Beograd, Zaječar, Čačak, Kraljevo, Beograd - Inspiracija slikara
1981.
  • Beograd, NOB u delima umetnika Jugoslavije, Beograd
  • Čačak,Kraljevo,Kruševac,Varaždin, Izložba društva Zapadnog Pomoravlja
1982.
  • Beograd, Niš, Kraljevo, Novi Sad, Prolećna izložba ULUS-a
  • Sombor, Subotica, Zrenjanin, Kikinda, Umetnici Kruševca
  • Beograd, Umetnički paviljon „Cvijeta Zuzorić“, 23. Oktobarski salon
1983.
1985.
  • Beograd, Jubilarna izložba ULUS-a
  • Beograd, Niš, Kragujevac, 26. Oktobarski salon
1989.
  • Kruševac, Umetnička galerija, Boj na Kosovu šest vekova
1991.
  • Beograd, Umetnički paviljon “Cvijeta Zuzorić”, 32. Oktobarski salon
1994.
  • Vrnjačka Banja, Zamak kulture, izložba LK “Pejzaž Vrnjačke Banje”
1995.
  • Gornji Milanovac, Moderna galerija, 1. saziv LK „Mina Karadžić“
1996.
  • Čačak, Malo anale, Pejzaž kao povod umetničkom delu (po pozivu)
  • Gornji Milanovac, Svetsko bijenale minijature (po pozivu)
1997.
  • Valjevo, Likovna scena Kruševca `97
  • Aleksinac, Beograd – Ruski dom, Prolećna izložba ULUA
1998.
  • Gornji Milanovac, Svetsko bijenale minijature (po pozivu)
  • Moskva (Rusija), Grafički kolektiv Čeljuskinska
2003.
  • Kruševac, Dom sindikata, Galerija „U prolazu“, umetnici Kruševca
2004.
  • Gornji Milanovac, Moderna galerija, 10. saziv LK „Mina Karadžić“
  • Kruševac, Galerija Kruševačkog pozorišta, Rotari klub
2007.
  • Beograd, Galerija Ruskog doma, Kolekcija LK “Knić 1996–2006“
  • Gornji Milanovac, Moderna galerija - Prolećna izložba (po pozivu)
2010.
  • Beograd, Galerija Kuća Đure Jakšića, Fond „Sv. Nikola“
2011.
  • Različitost zajedništva, Art-Srbija, Kovin (11 gradova Srbije)
  • Čačak, Likovni salon Doma kulture, Fond „Sv. Nikola“
  • Kruševac, Izložba Udruženja likovnih umetnika Kruševca (ULUK)
2012.
  • Čačak, Likovni salon, Udruženje likovnih umetnika Kruševca (ULUK)
  • Kruševac, Narodni muzej, Druga godišnja izložba ULUK-a
2013.
  • Gornji Milanovac, Moderna galerija, Izložba udruženja ULUK
  • Kruševac, Galerija pozorišta, Treća godišnja izložba Udruženja ULUK
2014.
  • Brus, Centar za kulturu, Izložba Udruženja ULUK
  • Oplenac (Topola), Vinogradareva kuća, Umetnost i vino
  • Beograd, Galerija UK Palilula–NUBS, Udruženje ULUK Kruševac
  • Kruševac, Galerija Kruševačkog pozorišta, 4. izložba Udruženja –ULUK
2015.
  • Kruševac, Galerija Kulturnog centra, Peta godišnja izložba Udruženja ULUK Kruševac
  • Paraćin, Galerija Kulturnog centra, Izložba Udruženja – ULUK Kruševac
  • Toronto (Kanada), Galerija Srpske nacionalne akademije - Ljudi govore
  • Oplenac (Topola), Vinogradareva kuća, Umetnost i vino
  • Gornji Milanovac, Moderna galerija Kulturnog centra, Umetnost i vino
  • Andrićgrad, Galerija „Petar Lubarda“ - Umetnost i vino
2016.
  • Kruševac, Umetnička galerija Narodnog muzeja, 56. oktobarska izložba
  • Kruševac, Galerija Legata „Milića od Mačve”, 6. Godišnja izložba Udruženja ULUK Kruševac
  • Kruševac, Umetnička galerija Narodnog muzeja, Priroda - urbano, Iz umetničke zbirke galerije
  • Beograd, Kuća Đure Jakšića, Izbor iz kolekcije LK „Mina Vukomanović Karadžić” - Savinac, 1994-2015.
  • Otava (Kanada), Crkva Sv. arhiđakona Stefana, Svetosavska izložba srpskih i kanadskih umetnika.
2017.
  • Kruševac, Galerija Legata „Milića od Mačve”, Sedma godišnja izložba članova ULUK Kruševac.[13]
  • Beograd, Galerija 73, Izložba članova Udruženja likovnih umetnika Kruševca - ULUK.[14][15]
  • Niš, Galerija NKC, Izložba članova udruženja likovnih umetnika Kruševca.[16]
2018.
  • Kraljevo, Gradska galerija, Izložba članova udruženja ULUK Kruševac
  • Kruševac, Umetnička galerija Narodnog muzeja, Umetničke zbirke Visoke škole za vaspitače i Gimnazije u Kruševcu.[17]

Nagrade i priznanja[uredi]

„Studenica“, slika, ulje na platnu, 2004.
  • 1979. Kruševac, Nagrada na Oktobarskoj izložbi
  • 1979. Beograd, Nagrada na izložbi “Beograd inspiracija slikara”
  • 1981. Kruševac, Otkupna zajednice kulture SR Srbije na Oktobarskoj izložbi
  • 1981. Kraljevo, Nagrada na izložbi društva ULUS-a Zapadnog Pomoravlja
  • 1982. Kruševac, Otkupna nagrada na Oktobarskoj izložbi
  • 1983. Kruševac, Nagrada na Oktobarskoj izložbi
  • 1984. Kruševac, Nagrada na Oktobarskoj izložbi
  • 1985. Kruševac, Godišnja nagrada SIZ-a kulture grada Kruševca.[18]
  • 1985. Kruševac, Nagrada na izložbi “Čovek sloboda”
  • 1989. Kruševac, Nagrada na Oktobarskoj izložbi
  • 2015. Nagrada publike na Petoj godišnjoj izložbi Udruženja ULUK Kruševac

Bibliografija[uredi]

  1. B.Dž., Izložba u Kulturnom centru Beograda, Beograd – inspiracija slikara, Politika ekspres, Beograd, 16. oktobar 1979.
  2. Reprodukcija slike Sa Lekinog brda, Politika, Beograd, 20. oktobar 1979.
  3. Jovan Putnik, Uspeh Oktobarske izložbe, Pobeda, Kruševac 23. oktobar 1981.
  4. Lj.M. Nagrade grada Kruševca, Politika, Beograd 20. februar 1985. god.
  5. M.A., Zoran Rajković na izložbi ULUS-a, Pobeda, Kruševac 10. maj 1985.
  6. A.D. Počela rad likovna kolonija “Vlasina '89”, Likovni umetnici na jezeru, Politika, Beograd, 17. avgust 1989.
  7. Miloš Petrović, Mudrost zidova Zorana Rajkovića, Bagdala br. 394, januar-februar 1992.
  8. Lazar Stojnović, Kruševački likovni trenutak, Pobeda, Kruševac 30. oktobar 1992.
  9. Marija Manojlović, Moderan likovni izraz, Pobeda, Kruševac 28. maj 1993.
  10. Zorica Jovanović, Slikar Zoran Rajković “Važno je da se nešto menja”, Pobeda, Kruševac, 10. mart 1995.
  11. Kruševački slikari u Moskvi, Mostovi kulture, Politika, Beograd 15. mart 1998.
  12. Lazar Stojnović, Predgovor u katalogu samostalne izložbe u Umetničkoj galeriji, Kruševac, maj-jun 1998.
  13. M. Manojlović, Izložba Nevenke i Zorana Rajkovića u Kragujevcu, Pobeda, Kruševac, 30. oktobar 1998.
  14. Radmila Mišić, Razneli nas vetrovi ko maslačke - Kruševački gimnazijalci, Zoran Rajković, Vrsni portretisti. str. 319-321, Kruševac 2005.
  15. Slobodan Simonović, Mala enciklopedija Kruševačkog kraja, pp. 269, Kruševac 2006.
  16. Dr Aleksandar Milenković, Panonski likovni panoptikum (knjiga teorijskih ogleda i kritičkih prikaza posvećena likovnom stvaralaštvu Vojvodine). str. 1v-1g, KOV, Vršac 2009.
  17. Rajko Karišić, Slikari moji prijatelji, fotomonografija (tekst Dušan Milovanović). str. 134 Beograd, 2010..
  18. S.C., Dobar početak – prva izložba ULUK-a, Grad, Kruševac 25. novembar 2011.
  19. T.T., Trojnost vobliki in barvi, Utrip Savinsjke doline, Žalec (Slovenija) 25. april 2012.
  20. T.S., Otvorena izložba Zorana i Matije Rajkovića, Vršačka kula, Vršac, 10. oktobar 2014.
  21. Vesna Todorović, Istrajnost kreativnog gena, časopis Putevi kulture, br. 24, Kulturni centar Kruševac, 2015.

Izvori[uredi]

  1. ^ mr Lazar Stojnović, Predgovora u katalogu samostalne izložbe Zorana Rajkovića u Umetničkoj galeriji u Kruševcu, 1998. god.
  2. ^ M.Rajković, Porodično i sudbinski vezani za umetnost, Grad, Kruševac, 25.11.2014.
  3. ^ Lazar Stojanović, Nevenka Rajković: poetika slikarstva porostora, svetlosti i usamljenosti, Kruševac, Skupština opštine, 2006.
  4. ^ Lazar Stojanović, Matija Rajković – slike i crteži , Likovni život. str. 41, br. 109/110, Zemun, oktobar 2004.
  5. ^ Slobodan Cenc, Plodovi slikarskog drveta Rajkovića, Grad. str. 15, br. 409, 12. mart 2010. Kruševac
  6. 6,0 6,1 6,2 mr Lazar Stojnović, Iluzivnost i asocijativnost u slikarstvu Zorana Rajkovića, Iz predgovora u katalogu samostalne izložbe u Umetničkoj galeriji u Kruševcu, 1998.
  7. ^ Zoran Rajković, Retrospektivna izložba povodom 40 godina stvaralaštva, Umetnička galerija Kruševac. str. 42.
  8. ^ Profil, Važne likovne kolonije Zorana Rajkovića, u: Opšte informacije o Zoranu Rajkoviću, na:Artinfu, Novi Beograd
  9. ^ Izložba slika i crteža porodice Rajković, (08.10 – 20.10.2015), Beograd, Galerija '73.
  10. ^ Dejan Đorić Svet čiste likovnosti, Pečat broj 393, 30.10.2015
  11. ^ C., J. Izložba radova oca i sina u niškom Paviljonu. Južne vesti 31.3.2016. Pristupljeno 1. 4. 2016. 
  12. ^ E. B. Istoimena izložba slika, crteža i digitalnih grafika autora Zorana i Matije Rajkovića iz Kruševca otvorena u požarevačkoj GSU. ebranicevo.com
  13. ^ Sedma izložba Udruženja likovnih umetnika Kruševca RTK 28. novembar 2017
  14. ^ M. Rajković, Predgovor u katalogu izložbe članova udruženja ULUK Kruševac u Galeriji 73 u Beogradu, jun 2017.
  15. ^ M. Veličković, Izložba ULUK-a, "Sinoć u Beogradu", Politika, br. 37196, 2. jun 2017.
  16. ^ Matija Rajković, Katalog za izložbu članova Udruženja likovnih umetnika Kruševca u Galeriji NKC, Izdavač: Udruženje likovnih umetnika Kruševca, Sigraf, Kruševac 2017.
  17. ^ Izložba umetničkih škola: Slike, grafike, skulpture www.pressek.rs, 2018.
  18. ^ Lj.M. Nagrada grada Kruševca, „Politika“, Beograd 20.2.1985.

Spoljašnje veze[uredi]

Srpska slikarska porodica Rajković
Zoran Rajković—otac
(1949)
Nevenka Rajković—majka
(1949—2005)
Matija Rajković—sin
(1980)