Ibar

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu

Koordinate: 43°43′39″N 20°44′58″E / 43.72750° SGŠ; 20.74944° IGD / 43.72750; 20.74944

Ibar
Ibar reka u Kosovska Mitrovica
Ibar reka u Kosovska Mitrovica
Osnovne karakteristike
Dužina 276 km
Basen 13.059 km²
Pr. protok 110 m³/s
Sliv Crnomorski
Plovnost ne
Vodotok
Izvor planina Hajla, 10 km od Rožaja
Ušće Zapadna Morava kod Kraljeva
Geografske karakteristike
Država/e Zastava Srbije Srbija
Zastava Crne Gore Crna Gora
Važnije pritoke Raška, Studenica, Jošanica, Sitnica
Naselja Rožaje, Ribariće, Zubin Potok, Kosovska Mitrovica, Zvečan, Sočanica, Leposavić, Lešak, Raška, Kraljevo

Ibar je reka u istočnom delu Crne Gore i jugozapadnom delu Srbije, ukupne dužine 276 km. Ibar je desna pritoka Zapadne Morave. Izvire na severnoj strani planine Hajla, a u Zapadnu Moravu se uliva kod Kraljeva. Površina sliva iznosi 13.059 km². Pripada Crnomorskom slivu. Prosečan protok na ušću iznosi 110 m³/s što pokazuje da reka nije plovna. Važnije pritoke Ibra su: Raška i Studenica sa leve, a Sitnica, Jošanica i Ribnica sa desne strane. Veća naselja kroz koja Ibar protiče su: Rožaje, Ribariće, Zubin Potok, Kosovska Mitrovica, Zvečan, Leposavić, Lešak, Raška, Baljevac, Ušće, Bogutovac, Mataruška Banja i Kraljevo.

Na reci Ibar nalazi se 10 hidroelektrana. Pregrađivanjem reke nastalo je jezero Gazivode. Ibar je poznat po mnogim brzacima i bukovima. Ibarsku dolinu odlikuju i druga prirodna bogatstva, kao što su rudnici kamenog uglja (rudnici Ušće i Jarando), magnezita (rudnik Bela Stena), kopaonički rudnici olova, cinka i srebra.

Gornji tok[uredi]

Vrelo Ibra

Izvire jakim vrelom ispod planine Hajla u istočnoj Crnoj Gori, 10 km uzvodno od Rožaja. Teče istočno kroz Ibarac, Rožaje, Radetinu i Bać. Kod sela Vitkovići ulazi u Srbiju.

Srednji tok[uredi]

U pravcu juga prolazi kroz Gazivode, Zubin Potok, Ugljar, Zupče i Šipulje do Kosovske Mitrovice. Na 24 km uzvodno od Kosovske Mitrovice na Ibru je izgrađena brana visine 110 m, koja je napravila veštačko jezero Gazivode. U Kosovskoj Mitrovici se u Ibar uliva reka Sitnica, i odatle se Ibar okreće na sever. Odatle Ibar ide uglavnom uskim klisurama sa izuzetkom nešto širih kotlina u okolini Zvečana, Leposavića, Raške i Baljevca. Teče kroz Zvečan, Slatinu, Sočanicu, Leposavić, Dren i Lešak do sela Donje Jarinje. Tu je Ibar iskopao prirodni put između Kosovske nizije i ostatka Srbije. Tu prolazi železnička pruga kao i magistrala, koja je po ovoj reci i dobila ime.

Donji tok[uredi]

Ka severu prolazi pored Raške, Brvenika, Bele Stene, Baljevca, Ušća, Bogutovca, Mataruške Banje, Žiče i Kraljeva, i tu se uliva u Zapadnu Moravu.

Galerija[uredi]

Literatura[uredi]

  • Karadžić, V. (1970). Savremena ilustrovana enciklopedija geografije, Beograd.
  • Grčić, M. (2007). Geografija za 3. razred gimnazije, I izdanje, Beograd.
  • Leksikografskog zavoda (1979). Opšta enciklopedija hrvatskog, Zagreb.
  • Monde Neuf (2007), Atlas sveta, 1. izdanje, Beograd.
  • Macura, L. i S. (2005). Britannica concise encyclopedia, Beograd
  • Izdavačka kuća " Prosveta“ (1986). Mala enciklopedija Prosveta, IV izdanje, Beograd
  • Мала енциклопедија Просвета (3 ed.). Београд: Просвета. 1985. ISBN 978-86-07-00001-2. 
  • Марковић, Јован Ђ. (1990). Енциклопедијски географски лексикон Југославије. Сарајево: Свјетлост. ISBN 978-86-01-02651-3. 

Spoljašnje veze[uredi]