Inzbruk

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Inzbruk
nem. Innsbruck
Innsbruck Flusspromenade.jpg
Kuće starog dela grada uz kej
Grb
Administrativni podaci
Država  Austrija
Savezna država Tirol
Stanovništvo
Stanovništvo
 — 2008. 119.250
 — gustina 1.136,69 st./km2
Aglomeracija 189.832 (2006. g.)
Geografske karakteristike
Koordinate 47°16′00″ SGŠ; 11°23′00″ IGD / 47.266667° SGŠ; 11.383333° IGD / 47.266667; 11.383333Koordinate: 47°16′00″ SGŠ; 11°23′00″ IGD / 47.266667° SGŠ; 11.383333° IGD / 47.266667; 11.383333
Vremenska zona UTC+1, leti UTC+2
Ndm. visina 565 m
Površina 104,91 km2
Inzbruk na mapi Austrije
Inzbruk
Inzbruk
Ostali podaci
Gradonačelnik Hilde Zah
Poštanski broj 6020
Pozivni broj 0512
Veb-sajt
www.innsbruck.at

Inzbruk[a] (nem. Innsbruck) je peti po veličini grad u Austriji, smešten u zapadnom delu države. Inzbruk je upravno, privredno i kulturno središte pokrajine Tirola, gde čini zaseban gradski okrug.

Inzbruk je poznat kao jedan od retkih velikih gradova u središnjem delu Alpa i stoga je jedan od čuvenih alpskih zimskih centara. Grad je svake godine domaćin novogodišnje ski tuneje „4 skakaonice“, a dvaput je bio domaćin Zimskih olimpijskih igara, 1964. i 1976..

Inzbruk sa Alpima u pozadini

Poreklo naziva[uredi]

Nemačke reči Ins bruk u prevodu znače "most preko Ina" (genitiv od Inn plus brucke). Ovo je potpuno smisleno, jer se grad razvio upravo na mestu gde je bilo lakše preći reku In, pa je tu veoma rano izgrađen most. Oko ovog prelaza postepeno se obrazovalo današnje naselje.

Prirodne odlike[uredi]

Inzbruk se nalazi u zapadnom delu Austrije, podjednako udaljen i od nemačke i od italijanske granice. Tako je Inzbruku najbliži veći grad nemački Minhen na 150 km udaljenosti severno od grada. Prestonica Beč udaljena je oko 500 km istočno ili 5 i po časova vožnje.

Alpska skakaonica Bergisel iznad Inzbruka

Reljef: Inzbruk se smestio na strateški važnom mestu u središnjem delu Alpa. Tu se dolina reke In širi i stvara veću rečnu ravnicu. Druga pogodnost je blizina prevoja ka Nemačkoj na severu i ka Italiji na jugu, pa je ovo bilo strateški i saobraćajano važno mesto za obrazovanje grada. Obližnji Alpi izdižu se strmoglavo iznad doline, zatvaraju grad sa juga i severa, pa se grad stoga razvijao duž doline Ina, pravcem istok - zapad. Danas Inzbruk ima veoma izdužen oblik.

Klima: Klima u gradu je umereno kontinetalna sa jakim uticajem planinske klime zbog znatne nadmorske visine, ali i okruženja Alpa - blaže leto, hladnija zima sa više snega, pravac duvanja vetrova. Prosečna godišnja temperatura je 9 °C, a zimi je ona najčešće ispod 0 °C.

Vode: Kroz grad protiče reka In. Kroz grad se spušta i niz manjih potoka sa okolnih brda i planina.

Istorija[uredi]

Pogled na grad i dolinu
Krovovi starog gradskog jezgra
Glavni gradski trg
Gradska Katedrala sv. Jakova
Savremeno zdanje Univerziteta u Inzbruku

Područje Inzbruka bilo je naseljeno još u vreme praistorije. U 1. vek p. n. e. Rimljani osvajaju ovo područje i osnivaju naselje Veldidena (lat. Veldidena) na mestu današnjeg grada. Data oblast tada se nazivala Oenipons, odnosno most preko reke In (Oen). Propašću starog Rima naselje je propalo i potpuno se ruiniralo, ali je dati naziv zadržan i ponemčen.

U 13. veku Inzbruk postaje gradsko naselje i dobija grb, koji je aktuelan i dan-danas. Grad postaje najbolje trgovište unutar područja Alpa na putu sever - jug, iz Padske nizije ka Bavarskoj preko obližnjeg prevoja Brenera. Bogatstvo, razvoj i značaj grada doveli do preseljenja prestonice Tirola u Inzbruk 1429. g. Rimsko-nemački Maksimilijan I živeo je u Inzbruku i krajem 15. veka i smatrao ga svojim središtem.

Godine 1564. Tirol i Inzbruk postali su deo Habzburškog carstva, ali sa velikim stepenom autonomije. Vladavina Habzburgovaca vršena je preko vrhovnog suda.

Godine 1805. Napoleon ukida veliku autonomiju Tirola i on postaje deo Kraljevine Bavarske, da bi kasnije bio pridodat Francuskoj. 1809. godine desio se i veliki seljački ustanak u Tirolu. Posle više peripetija tokom ovog perioda Bečkim kongresom 1815. godine. Tirol sa Inzbrukom je postao deo Habzburške monarhije. Ubrzo Inzbruk postaje središte krunske oblasti koja se približno poklapala sa prostorom Tirola. U 19. veku grad naglo napreduje, javlja se industrija, dolazi železnica, razvija se tržište, a grad se uobličuje u oblasno središte sa brojnim crkvama, palatama, trgovima, bulevarima.

Godine 1918. Inzbruk postaje deo novoosnovane republike Austrije, koja je 1938. bila priključena Trećem rajhu. Tokom Drugog svetskog rata grad je više puta bombardovan, ali bez velikih posledica. Godine 1945. američka vojska je ušla u grad. Posle rata ponovo je uspostavljena Republika Austrija, a grad je postao središte pokrajine Tirol.

Stanovništvo[uredi]

Demografija
1971.1981.1991.2001.2011.
116.010117.287118.112113.392120.147

Po proceni iz 2016. u gradu je živelo 132236 stanovnika[1] i po tome je to peti po veličini grad u državi. Gradska aglomeracija ima blizu 200.000 stanovika. Treba se naglasiti i to da u gradu živi veliki broj radnika i studenata iz raznih zemalja sveta, a svakodnevno grad pohodi i više hiljada turista (naročito zimi).

Kultura i sport[uredi]

Inzbruk ima sačuvano staro gradsko jezgro sa brojnim crkvama, palatama i zdanjima iz prošlih vekova. Ovo je posebno zanimljivo kada se to uporedi sa veoma bliskim, a potpuno prirodnim i nenaseljenim vrhovima i visovima Alpi u neposrednom okruženju.

Insbruk je bio grad domaćin dvoje Zimskih olimpijskih igara:

Svake se godine u sklopu novogodišnje turneje „4 skakaonice“ održava završno takmičenje u skijaškim skokovima.

Privreda[uredi]

Pored razvijenog turizma grad je i značajno industrijsko središte. U gradu je razvijena industrija tekstila, hemijska i farmaceutska industrija. Grad je poznat i postarim zanatima. U skladu sa tim u Inzbruku se nalaze i Zavodi za izradu mozaika i slika na staklu.

Obrazovanje[uredi]

Napomene[uredi]

  1. ^ Pravilna transkripcija prema važećem Pravopisu srpskog jezika i pravopisnoim rečniku. U geografskoj literaturi na srpskom se uglavnom javlja nepravilna transkripcija Insbruk, kao na primer u: Geografski atlas, Geokarta. str. 27, Veliki atlas sveta, Prosveta. str. 63, Veliki atlas sveta, Mladinska knjiga. str. 63, Velika enciklopedija geografije, Zmaj. str. 184

Partnerski gradovi[uredi]

Galerija[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]