Knin

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Knin
Knin Croatia 01.jpg
Pogled na Knin sa tvrđave
Osnovni podaci
Država  Hrvatska
Županija Šibensko-kninska
Stanovništvo
Stanovništvo (2011) 10.633
Aglomeracija (2011) 15.407
Geografske karakteristike
Koordinate 44°02′27″ SGŠ; 16°11′47″ IGD / 44.040775682220946° SGŠ; 16.196498795816445° IGD / 44.040775682220946; 16.196498795816445Koordinate: 44°02′27″ SGŠ; 16°11′47″ IGD / 44.040775682220946° SGŠ; 16.196498795816445° IGD / 44.040775682220946; 16.196498795816445
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Knin na mapi Hrvatske
Knin
Knin
Ostali podaci
Gradonačelnik Marko Jelić
Poštanski kod 22300

Knin je grad u Hrvatskoj u Šibensko-kninskoj županiji. Prema rezultatima popisa iz 2011. u gradu je živelo 15.407 stanovnika, a u samom naselju je živelo 10.633 stanovnika.[1]

Knin je od 1991. do 1995. godine, tokom rata u Hrvatskoj, bio glavni grad Republike Srpske Krajine.

Geografija[uredi]

Knin se nalazi u srednjoj Dalmaciji, 15 km jugozapadno od granice sa Bosnom i Hercegovinom (selo Strmica).

Udaljenost Knina od većih gradova:

U selu Topolju istočno od Knina, ispod vodopada na rečici Krčić, nalazi se izvor reke Krke.

Istorija[uredi]

U istoriji, ime Knin se prvi put spominje u 10. veku od strane vizantijskog cara Konstantina VII Porfirogenita, u njegovom djelu De administrando imperio (Upravljanje carstvom), kao centar okruga Tnena. No život je u užem i širem području Knina mnogo stariji, što pokazuju brojni arheološki nalazi. Knin je u prošlosti bio utvrđeni grad koji je po položaju, odbrambenoj snazi i naoružanju bio najmoćnija tvrđava u Dalmaciji. Od osnivanja, Knin se branio od mnogih neprijatelja o čemu svedoči dobro očuvana kninska tvrđava sa čvrstim bedemima. Branioci su tvrđavu stalno dograđivali prema tadašnjim odbrambenim potrebama.

Nekoliko rimskih grobova otkrivenih ispod tvrđave i ostaci arhitekture na brdu Spas potvrđuju da je tu bilo rimsko naselje.

U doba rane hrvatske države tu je povremeno boravište narodnih vladara (Trpimir, Muncimir, Svetoslav Suronja, Stjepan Držislav, Dmitar Zvonimir i Petar Svačić). Nakon pogibije kralja Petra Svačića 1097. i ulaskom u personalnu uniju sa Ugarskom 1102, Knin gubi status prestonice.

Gotovo dva veka je pod Turcima, a 1688. zauzimaju ga Mlečani i drže sve do 1797. Zapadno od Knina uzdiže se srednjovekovna tvrđava podignuta sredinom 10. veka konačni je izgled dobila početkom 18. veka., kada je veštačkim prosekom podeljena od brda Spas koje se na nju nadovezuje sa severne strane. Tvrđava je jedna od najvećih fortifikacijskih građevina u Dalmaciji. Podeljena je na gornji, srednji i donji grad, koji su međusobno povezani drvenim mostovima. Najstariji je gornji grad na severnom delu tvrđave, dok su srednji i donji grad sagrađeni u kasnome srednjem veku. U početku 18. veka na gradnji zidina kninske tvrđave radili su i domaći majstori Ivan Macanović i njegov sin Ignjatije.

U doba ilirizma postojao je Knin, a 1865. je Narodna stranka pobijedila na izborima. Prvi načelnik iz redova hrvatskog naroda je bio Lovro Monti.

U tvrđavi je bio smešten Muzej hrvatskih starina (danas Muzej hrvatskih arheoloških spomenika u Splitu), osnovan 1893.

Nakon prvog svjetskog rata Knin je ušao u sastav Kraljevine SHS, a od 1939. godine je dio Banovine Hrvatske.

Tokom Drugog svjetskog rata, u aprilu 1941. su ga okupirali Italijani. Grad je mjesec dana kasnije nominalno pripao NDH, ali je de facto bio pod italijanskom vlašću koja je štitila Dinarsku četničku diviziju pod komandom popa Momčila Đujića. S druge strane, veliki broj Kninjana se priključio partizanskom pokretu. Godine 1943, nakon kapitulacije Italije, Knin su okupirali Nijemci. Njihov garnizon i Đujićeve snage je, pak, krajem 1944. u Kninskoj operaciji porazio Osmi dalmatinski korpus NOVJ i zauzeo Knin.

Godine 1991. proglašena je Republika Srpska Krajina, čiji je Knin bio glavni grad. U vojnoj operaciji Oluja u avgustu 1995. Hrvatska vojska zauzima Knin i okolinu stavljajući ga pod kontrolu Republike Hrvatske, proteravajući većinsko srpsko stanovništvo.

Stanovništvo[uredi]

Po popisu iz 2001. godine, u opštini Knin Hrvati čine 76,5% stanovništva, a Srbi 20,8%.

Po popisu stanovništva iz 1991. godine, predratna opština Knin imala je 42.954 stanovnika i to:

  • Srbi — 37.888 (88,20%)
  • Hrvati — 3.886 (9,04%)
  • Jugosloveni — 502 (1,16%)
  • ostali — 678 (1,60%)

Nacionalni sastav grada Knina (opštine)[uredi]

godina popisa ukupno Srbi Hrvati Jugosloveni ostali
2011. 15.407 3.551 (23,05%) 11.612 (75,37%) 0 (0%) 244 (1,58%)
2001. 11.128 1.269 (11,40%) 9.546 (85,78%) 0 (0%) 188 (1,68%)
1991. 12.331 9.867 (80,01%) 1.660 (13,46%) 381 (3,08%) 423 (3,43%)
1981. 10.933 6.516 (59,59%) 1.701 (15,55%) 2,421 (22,14%) 295 (2,69%)
1971. 7.300 4.972 (68,10%) 1.686 (23,09%) 343 (4,69%) 299 (4,09%)

Popis 1991.[uredi]

Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mesto Knin je imalo 12.331 stanovnika, sledećeg nacionalnog sastava:

Popis 1991.‍
Srbi
  
9.867 80,01 %
Hrvati
  
1.660 13,46 %
Jugosloveni
  
381 3,08 %
Crnogorci
  
43 0,34 %
Slovenci
  
40 0,32 %
Muslimani
  
24 0,19 %
Romi
  
15 0,12 %
Makedonci
  
11 0,08 %
Mađari
  
10 0,08 %
Albanci
  
6 0,04 %
Grci
  
6 0,04 %
Slovaci
  
5 0,04 %
Rusini
  
3 0,02 %
Italijani
  
2 0,01 %
Poljaci
  
1 0,00 %
Česi
  
1 0,00 %
ostali
  
4 0,03 %
neopredeljeni
  
132 1,07 %
nepoznato
  
120 0,97 %
ukupno: 12.331

Naseljena mesta sa brojem stanovnika, 1991.[uredi]

Područje grada Knina čine naseljena mesta: Vrpolje (536), Golubić (1.424), Knin (12.331), Kninsko Polje (408), Kovačić (1.185), Ljubač (172), Oćestovo (351), Pađene (506), Plavno (1.720), Polača (1.586), Potkonje (198), Radljevac (387), Strmica (1.334) i Žagrović (1.393).

Spisak naselja opštine Knin 1991.[uredi]

Biovičino Selo, Biskupija, Varivode, Vrbnik, Vrpolje, Golubić, Gošić, Đevrske, Ervenik, Žagrović, Zvjerinac, Zečevo, Ivoševci, Kakanj, Kijevo, Kistanje, Knin, Kninsko Polje, Kovačić, Kolašac, Krnjeuve, Ljubač, Markovac, Modrino Selo, Mokro Polje, Nunić, Orlić, Oton, Oćestovo, Pađene, Plavno, Polača, Potkonje, Radljevac, Radučić, Ramljane, Riđane, Smrdelje, Strmica, Uzdolje, Cetina, Civljane.

Uprava[uredi]

Na temelju izbornih rezultata od 15. maja 2005. vlast u gradu Kninu formirala je koalicija HDZ-HSLS-HB-HSP sa 9 mandata od ukupno 17 u skupštini opštine. Ostala 8 mandata pripadaju Samostalnoj demokratskoj srpskoj stranci. Gradonačelnica Knina je postala Josipa Rimac.

Značajni ljudi[uredi]

Galerija[uredi]

Panorama Knina slikana sa kninske tvrđave. Lijevo se nalazi naselje „Sinobadova glavica“, u sredini je kompleks fabrike „Tvik“. Tok rijeke Krke i stadion FK Dinare prikazani su desno.
Panorama Knina slikana sa kninske tvrđave. Lijevo se nalazi naselje „Sinobadova glavica“, u sredini je kompleks fabrike „Tvik“. Tok rijeke Krke i stadion FK Dinare prikazani su desno.

Sport[uredi]

Reference[uredi]

  1. „Popis stanovništva 2011.”. Državni zavod za statistiku RH. Pristupljeno 16. 4. 2013. 

Spoljašnje veze[uredi]