Koza

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Disambig.svg
Ukoliko ste tražili vrstu domaće životinje, pogledajte članak Domaća koza.
Capra
ženka alpskog kozoroga
Sistematika
carstvo: Animalia
tip: Chordata
klasa: Mammalia
red: Artiodactyla
porodica: Bovidae
potporodica: Caprinae
rod: Capra
Linnaeus, 1758
Ekologija taksona

Koza (lat. Capra) je naziv roda papkara iz porodice šupljorožaca (Bovidae), odnosno potporodice koza i ovaca (Caprinae). Vrste ovog roda naseljavaju južne delove Palearktika. Domaća koza izgleda potiče sa Bliskog i Srednjeg istoka i severne Afrike očigledno je da je životinja sušnih predela i šikara. Ostale koze su sve brdske.

Karakteristike[uredi]

Koza ima zbijeno i čvrsto telo koje stoji na snažnim, ne previsokim nogama. Vrat je čvrst. Glava je srazmerno kratka, na čelu široka. Rep kojeg koza obično nosi uspravno je trouglast i odozgo go. Oči su krupne i žive, bez suznih kesica. Uši su uspravne, uske, šiljate i vrlo pokretne. Rogovi imaju oba pola. Oni su jasno raščlanjeni prema godovima. Često su uvijeni jednostavno, kao polumesec prema nazad ili se na šiljku razdvajaju. Krzno je dvostruko. Finu vunu pokriva grubo osje. Kod nekih vrsta osje je prilično priljubljeno uz telo, a kod drugih griva se produžuje na nekim mestima, kao na donjoj vilici u obliku krute brade. Boja krzna je uvek tamna, slična boji zemlje ili stena, uglavnom smeđa ili siva. Treba pomenuti i prirodan zadah, jer spada među karakteristike ove životinje, pogotovo zadah jarca koji je kod svih vrsta koza uvek, a za vreme parenja izrazito jak i neugodan za naš nos.

Čula su im podjednako dobro razvijena. Koze vide, čuju i mirišu vrlo dobro, a neke vrste i sa neverovatne udaljenosti. Koze se svrstavaju u mudre i pametne životinje.

Koza je već u starosti od pola godine sposobna za razmnožavanje. Raspoloženje za parenje se obično ispoljava u mesecima od septembra do novembra, a ponekad i drugi put u maju, primećujemo ga kod koza po glasnom meketanju i mahanju repom. Ako ne udovoljimo njenoj želji, koza zna da oboli. Jarac je sposoban za parenja u toku cele godine. Posle parenja za 21 do 22 nedelje koza okoti mlade.

Broj njihove mladunčadi kreće se između jednog i četvoro. Sve vrste koje žive divlje okote najviše dva mladunčeta, a pripitomljena veoma retko i četiri. Jarići dolaze na svet potpuno razvijeni i otvorenih očiju, pa već posle par minuta mogu da pođu za majkom. Kod vrsta koje žive divlje znaju već prvog dana života da smelo i sigurno skaču po brdu i stenama kao i njikova majka.

Sistematika i filogenija koza[uredi]

Rod savremenih koza (Capra) se verovatno razvio od paleolitskog roda Tossunnoria[1]. Broj savremenih vrsta koje stručnjaci prepoznaju varira od jedne do jedanaest. Najraširenije je shvatanje po kome postoji 8–9 vrsta koza. Do skora, sistematika roda koza zasnivala se na osobinama (poput boje, oblika rogova, veličine tela i lobanje) koje variraju i među polovima i u okviru različitih populacija iste vrste[2]. Uključivanje biohemijskih i molekularno genetičkih karaktera u istraživanja dovelo je do savremenog pogleda na vrste koza i njihovu srodnost.

U rodu koza moguće je razlikovati sledeće vrste:

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Kozorog

Najprimitivnija grupa koza obuhvata sibirskog i nubijskog kozoroga (uključujući i etiopskog)[2][3][4][5]. Iberijski kozorog je najsrodniji alpskom kozorogu i verovatno nastao od njega[2].

Domaća koza je najsrodnija bezoarskoj kozi, i nastala je njenom domestifikacijom[2][5][6][7]. Najbliži srodnik bezoarske i domaće koze je zapadnokavkaski tur[2].

Vidi još[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Koza

Reference[uredi]

  1. ^ Gromova V.I. 1953. Osteological Differences between the Genera Capra (Goats) and Ovis (Sheep). Tr. Komis. Izuch. Chetv. Perioda 10(1).
  2. ^ a b v g d Kazanskaya E.Y., Kuznetsova M.V., Danilkin A.A. 2007. Phylogenetic reconstructions in the genus Capra (Bovidae, Artiodactyla) based on the mitochondrial DNA analysis. Russian Journal of Genetics 43(2): 181–189
  3. ^ Hassanin A., Pasquet E., Vigne J. 1998. Molecular Systematics of the Subfamily Caprinae (Artiodactyla, Bovidae) as Determined from Cytochrome B Sequences. J. Mam. Evol. 5(3): 217–236
  4. ^ Manceau V., Despres L., Bouvet J., Taberlet P. 1999. Systematics of the Genus Capra Inferred from Mitochondrial DNA Sequence Data. Mol. Phylogen. Evol. 13(3): 504–510
  5. ^ a b Sultana S., Mannen H., Tsuji S. 2003. Mitochondrial DNA Diversity of Pakistani Goats. Anim. Genet. 34: 417–421.
  6. ^ Mannen H., Nagata Y., Tsuji S. 2001. Mitochondrial DNA Reveal that Domestic Goat (Capra hircus) Are Genetically Affected by Two Subspecies of Bezoar (Capra aegagrus). Biochem. Genet. 39(5–6): 145–154.
  7. ^ Takada T., Kikkawa Y., Yonekawa H., Kawakami S., Amano T. 1997. Bezoar (Capra aegagrus) Is a Matriarchal Candidate for Ancestor of Domestic Goat (Capra hircus): Evidence from the Mitochondrial DNA Diversity. Biochem. Genet. 35(9–10): 315–326.

Literatura[uredi]

  • Brem: Kako žive životinje