Koloseum

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Koloseum
Colosseum in Rome, Italy - April 2007.jpg
Lokacija Region IV Templum Pacis („Hram mira”)
Izgraćen u 70–80
Izgrađen od / za Vespazijan, Titus
Tip strukture Amfiteatar
Srodan Spisak drevnih spomenika
u Rimu
Koloseum u Rimu na mapi Rome
Koloseum u Rimu
Koloseum u Rimu
Koloseum

Koloseum, izvorno nazvan „Flavijev amfiteatar“, je amfiteatar u Rimu. Izgrađen od betona i peska,[1] on je najveći amfiteatar ikad izgrađen. Koloseum je lociran neposredno istočno od Rimskog foruma. Građevina je korišćena u drevnom Rimu kao mesto za javne spektakle. Ovi spektakli su varirali od duela gladijatora, gladijatora i životinja (medvedi, krokodili, lavovi itd.) do simulacije istorijskih bitaka i egzekucija. Zdanje su konstruisali carevi Flavijevske dinastije, nakon vladavine Nerona.[2] Koloseum je stoga bio poznat kao Flavijev amfiteatar, po dinastiji imperatora Flavija. Konstrukcija ove kolosalne građevine je započeta 72. godine n.e. ѕa vreme vladavine prvog člana dinastije, Vespazijana,[3] a završena je od strane njegovog sina i naslednika Tita, 80. godine n.e.[4] Prema nekim izvorima potrebna sredstva za takav projekat su skupljena iz mnogobrojnih ratova i iz opsade Jerusalima i jevrejskog ustanka 70. godine n.e. Dalje modifikacije su izvršene tokom vladavine Domicijana(81–96).[5]

Koloseum je najveći amfiteatar na svetu i prema određenim procenama mogao je da primi između 50 i 80 hiljada ljudi,[6][7] dok je u proseku imao oko 65.000 publike.[8][9] Lokacija na kojoj se nalazi amfiteatar je krajnje karakteristična. Nakon velikog požara 69. godine n.e. poslednji član dinastije Klaudije-Julije, Neron je zauzeo opustošenu oblast i sagradio veliku palatu sa baštama-Domus Aurea, koja se prostirala na čitavih 1,2 km². Ovaj kompleks je imao i veštačko jezero, a nakon Neronove smrti na mestu gde se nalazilo jezero je sagrađen Koloseum. Neki smatraju da je to bio simboličan gest da se narodu vrati ono što je Neron prisvojio za svoju ličnu upotrebu. Ovo je ujedno i razlog iz kog se rimski amfiteatar nalazi u centru grada, a ne na periferiji.

Godine 217. Koloseum biva teško oštećen u požaru koji je najverovatnije bio izazvan udarom groma. Građevina nije bila u potpunosti obnovljena sve do 240. godine. Koloseum je prošao kroz brojne restauracije sve dok konačno nije izgubio svoju svrhu. Poslednje gladijatorske borbe se pominju oko 435. godine, ali se organizovani lovovi na životinje nastavljaju do 523. godine. U šestom veku mala crkva je sagrađena u areni, a sama arena je bila korišćena kao groblje. Do dvanaestog veka veliki prazan prostor koji se nalazio ispod tribina, na kojima su nekada sedeli gledaoci, je pretvoren u prodavnice i mesta za stanovanje. Koloseum je bio korišćen i kao zamak do 1349. godine kada je građevina oštećena u velikom zemljotresu. Kasnije se čak i jedan verski red uselio u Koloseum i zauzimao jedan deo građevine sve do kasnog 19. veka. Kako je vreme odmicalo, sa nekada slavnog Koloseuma su skidani delovi građevine koji su se na drugim mestima koristili kao građevinski materijal. Fasada ove građevine je obnovljjena 1807. i 1827. godine, a unutrašnjjost je preuređena 1831., 1846., i 1930. godine dok je tek za vreme vladavine Benita Musolinija arena u potpunosti istražena.

Iako je delimično uništen zbog oštećenja izazvanih zemljotresima i pljačkašima kamena, Koloseum je još uvek ikonski simbol Rimskog carstva. On je jedan najpopularnijih turističkih atrakcija u Rimu, a isto tako je povezan sa romanskom katoličkom crkvom,[10] pošto svakog Velikog petka Papa predvodi bakljama osvetljen procesiju „Puta Krsta” koja počinje u oblasti oko Koloseuma.[11]

Koloseumsko originalno latinsko ime je bilo Amphitheatrum Flavium, što se često anglikuje kao Flavian Amphitheatre. To ime se još uvek koristi u modernom engleskom, mada je struktura bolje poznata kao Koloseum. Pretpostavlja se da su u antička vremena Rimljani nazivali Koloseum nezvaničnim imenom Amphitheatrum Caesareum (pri čemu pridev Caesareum odražava titulu Cezara), mada je moguće da je taj naziv bio striktno poetski[12][13] pošto nije bio ekskluzivan za Koloseum; Vespazijan i Tit, graditelji Koloseuma, su isto tako konstruisali jedan amfiteater istog imena u Puteoli (modernom Pocuoliju).[14]

Dana 7. jula 2007. proglašen je kao jedno od novih sedam svetskih čuda. Koloseum je isto tako prikazan na Italijanskoj verziji kovanice od pet centi.

Koloseum ima trospratnu fasadu. Prizemlje je urađeno u dorskom stilu. Prvi sprat u jonskom. Drugi u korintskom. Tačno je poštovan red nastajanja ovih stilova u Grčkoj. I poslednji, treći sprat, ukrašen je pilastrima (dekorativnim elementima).

Refrence[uredi]

  1. „Building the Colosseum”. roman-colosseum.info. 
  2. Logan, Willy. „The Flavian Dynasty”. Arhivirano iz originala na datum 31. 05. 2011. Pristupljeno 25. 09. 2007. 
  3. Hopkins. str. 2.
  4. „BBC's History of the Colosseum pp. 2”. Bbc.co.uk. 22. 03. 2011. Pristupljeno 16. 04. 2012. 
  5. Roth, Leland M. (1993). Understanding Architecture: Its Elements, History and Meaning (First izd.). Boulder, CO: Westview Press. ISBN 978-0-06-430158-9. 
  6. William H. Byrnes IV (Spring 2005) "Ancient Roman Munificence: The Development of the Practice and Law of Charity". Rutgers Law Review vol. 57, issue 3. str. 1043–1110.
  7. „BBC's History of the Colosseum pp. 1”. Bbc.co.uk. 22. 03. 2011. Pristupljeno 16. 04. 2012. 
  8. Baldwin (2012). str. 26.
  9. Dark Tourism - Italy's Creepiest Attractions, The Local
  10. „The Coliseum”. The Catholic Encyclopedia. New Advent. Pristupljeno 2. 8. 2006. ; the form quoted from the Pseudo-Bede is that printed in Migne, Pat. Lat 94 (Paris), 1862:543, noted in F. Schneider, Rom und Romgedanke im Mittelalter (Munich) 1926:66f, 251, and in Roberto Weiss, The Renaissance Discovery of Classical Antiquity (Oxford:Blackwell) 1973:8 and note 5.
  11. „Frommer's Events – Event Guide: Good Friday Procession in Rome (Palatine Hill, Italy)”. Frommer's. Arhivirano iz originala na datum 7. 01. 2009. Pristupljeno 8. 04. 2008. 
  12. J. C. Edmondson; Mason, Steve; J. B. Rives (2005). Flavius Josephus and Flavian Rome. Oxford University Press. str. 114. ISBN 978-0-19-926212-0. 
  13. „The Colosseum – History 1”. Pristupljeno 26. 01. 2008. 
  14. Mairui, Amedeo. Studi e ricerche sull'Anfiteatro Flavio Puteolano. Napoli : G. Macchiaroli, 1955. (OCLC 2078742)

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]