Kongresna Poljska

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Zastava Kongresne Poljske
Kongresna Poljska

Kongresna Poljska je bila država koja je od 1814. do 1915. bila u personalnoj uniji sa Carskom Rusijom. Stvorena je na Bečkom kongresu 1815. i tada se nazivala Kongresna Poljska. Imala je vlastitu armiju, ustav, novac, zakone i carinu do 1831, kada je i formalno anektirana Ruskoj Imperiji.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Kongresna Poljska je imala 128.500 km² i 3,3 miliona stanovnika (1816). Broj stanovnika je narastao na 6,1 milion 1870. i 10 miliona 1900. Većina Poljaka u Rusiji živela je u Kongresnoj Poljskoj, ali postojala su područja gde Poljaci nisu bili većina.

Nastanak[uredi | uredi izvor]

Kongresna Poljska je neslužbeni naziv za kraljevstvo Poljsku, koja je stvorena od dela Varšavskog vojvodstva na Bečkom kongresu 1815, kada su velike sile preoblikovale Evropu nakon Napoleonskih ratova. Kongresna Poljska je izgubila polunezavisan status 1831. i posle toga je bila jače vezana za Rusiju.

Istorija[uredi | uredi izvor]

Zastava Kongresne Poljske 1815—1833

Kongresna Poljska je formalno kada je nastala bila ustavna monarhija. Car Rusije je nosio titulu kralja Poljske. Kongresna Poljska je imala skupštinu (sejm), koji je izglasavao zakone i bio je odgovoran caru. Poljska je tada imala vlastitu armiju, novac (zlot), budžet, zakone, a i carinska granica je odvajala Poljsku od Rusije. Aleksandar I Romanov je bio krunisan kao kralj Poljske i poštovao je ustav. U kasnijem periodu postavio je vicekralja sa gotovo diktatorskim ovlašćenjima. Njegov naslednik Nikolaj I Romanov je odbio da se kruniše kao kralj Poljske, a nastavio je ograničavati slobode Poljske. Poljska skupština, sejm, je 1831. proglasila da ruski car više nije kralj Poljske. Ruski car je poslao vojsku u Poljsku i ugušio pobunu, koja je trajala 11 meseci. Otada je Kongresna Poljska postepeno postajala integralni deo Carske Rusije. To je formalizovano 1832, kada je car ukinuo ustav iz 1815. godine. Ukinuo je i zakonodavni organ (sejm) i poljsku armiju. Doneta je serija mera, kojima je Kongresna Poljska vezana mnogo jače za Rusiju. Njena administrativna organizacija posle toga je zadržala mali stepen različitosti.

Januarska pobunu je izbila 1863, ali ponovo je ugušena do 1865. godine. Od tada se uklanja i sam naziv i svodi se na rusku provinciju. Tokom 1880—ih službeni jezik je postao ruski. Poljski jezik je bio zabranjen i u školama i službenim ustanovama.

Tokom Prvog svetskog rata Nemačka i Austrougarska su 1915. zauzele Poljsku, stvorivši satelitsku državu Kraljevinu Poljsku.

Literatura[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]