Kraljevski orden Svetog Save

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Kraljevski Orden Svetog Save
Orden Svetog Save izrađen u brilijantima.jpg
Orden Svetog Save
Dodeljuje State Flag of Serbia (1882-1918).svg Flag of Yugoslavia (1918–1941).svg Karađorđević.gif
Kraljevina Srbija
Kraljevina Jugoslavija
Kraljevski dom Karađorđevića
TipTrakica ordena
Dodeljuje se zazasluge na polju kulture, narodne prosvete, nauke, javnih službi i Crkve, kao i za zasluge prema Kralju, državi i naciji, i civilnim i vojnim licima.
MotoSve se postiže sopstvenim trudom
Ustanovljen23. januar 1883.
Važnosni red odlikovanja
Sledeće (više)Orden Belog orla (od 1883 do 1889 g.)
Orden Takovskog krsta (od 1889 do 1903 g.)
Orden Belog orla (od 1903 do 1930 g.)
Orden Jugoslovenske krune (od 1930 do 1945 g.)

Kraljevski orden Svetog Save je bio državni orden u Kraljevini Srbiji (1883—1918) i Kraljevini Jugoslaviji (1918—1945), a danas ga dodeljuje starešina kraljevskog doma Karađorđevića.

Istorija[uredi]

Kneževina Srbija je proglašena Kraljevinom 22. februara/5. marta 1882. godine. Naredne godine, 23. januara 1883, kralj Milan Obrenović doneo je ukaz kojim je ustanovljen Orden Svetog Save, istovremeno je osnovan i Orden belog orla. Orden Svetog Save je nazvan po prvom srpskom arhiepiskopu Svetom Savi, iz carske i kraljevske kuće Nemanjića. Na aversu medaljona nalazi se ikona Svetog Save, okružen ovalnim prstenom na kome se nalazi natpis „Svojim trudom postigao je sve“ na crkvenoslovenskom jeziku. Oko medaljona je postavljen emajlirani malteški krst sa krakovima belo-plave boje. Između krakova postavljeni su pozlaćeni dvoglavi orlovi sa krunom. Na aversu medaljona su se u vreme dinastije Obrenović nalazili inicijali kralja Milana Prvog (M I). Posle Majskog prevrata (1903), Srbija je postala parlamentarna kraljevina na čelu sa dinastijom Karađorđević, a kralj Petar I je nastavio da u skladu sa svojim ovlašćenjima dodeljuje orden na osnovu ukaza. U ovo doba, na aversu medaljona su zamenjeni inicijali kralja Milana sa godinom ustanovljena ordena (1883). Orden je bio podeljen u 5 stepeni, dodeljivan je srpskim i stranim državljanima za zasluge na polju kulture, narodne prosvete, nauke, javnih službi i Crkve, kao i za zasluge prema kralju, državi i naciji, i civilnim i vojnim licima.

Čuvene radionice u Beču, glavnom gradu Austrougarske kao što su Rote & Sinovac, Vincet Majer i sinovi, Karl Fismajster i G. A. Sajd su izrađivale ordenske insignije sve do Prvog balkanskog rata. Od 1912. do 1945. godine ordenske insignije su izrađivale čuvene radionice, Artis Bertran u glavnom gradu Francuske Parizu i Braća Igenen iz Le Lokla u Švajcarskoj, a osnivanjem Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca posao na izradi su, pored ovih stranih, dobijale i dve domaće radionice — Sorlini iz Varaždina i Grizbah & Knaus iz Zagreba. Ordenske insignije izrađene posle 1912. godine se razlikuju po svetloj zelenoj boji sakosa umesto prvobitne tamno crvene.

Stepeni[uredi]

Orden Svetog Save ima pet stepeni:

Orden Svetog Save
Veliki krst 1. stepen Veliki oficir 2. stepen Komandir 3. stepen Oficir 4. stepen Kavalir 5. stepen
SRB-SHS-YUG Orden Svetog Save VKrst BAR.svg
SRB-SHS-YUG Orden Svetog Save VOficir BAR.svg
SRB-SHS-YUG Orden Svetog Save Komandir BAR.svg
SRB-SHS-YUG Orden Svetog Save Oficir BAR.svg
SRB-SHS-YUG Orden Svetog Save Kavalir BAR.svg

Odlikovani[uredi]

Odlikovani od 1883. do 1903.[uredi]

Odlikovani od 1903. do 1945.[uredi]

  • Vukašin Pešić, Orden Svetog Save 5. reda 19. marta 1937. godine povodom 25. godišnjice rada[7]
  • Luka Mihailov Janković ' orden Svetog Save 5 redom, Drušići, Rijeka Crnojevića, 2. decembra 1937 godine
  • Blagoje Marjanović, Orden Svetog Save 5. reda, fudbaler
  • Đorđe Kravljanac, Orden Svetog Save 5. reda, KONo. 6869, 17. novembra 1938. godine
  • Nikola Sudarević, Orden Svetog Save 5. reda, KONo. 457, 23. februara 1933. godine
  • Josif Mihailović, Gradonačelnik Skoplja 1929-1936 i 1938-1941 Orden Sv. Save 2. reda
  • Nikola Žikić, Orden Svetog Save 5.reda 1928. godine
  • Zorka Mićić, učiteljica, Orden Svetog Save 5. reda, 26. januara 1923. godine

Odlikovani od 2002.[uredi]

Zanimljivosti[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Politika Online - Začetnik geologije
  2. ^ „Katarina Milovuk”. Knjiženstvo, teorija i istorija ženske književnosti na srpskom jeziku do 1915. Pristupljeno 15. 9. 2016. 
  3. ^ Milanković u delima i slici. str. 58, Vlado Milićević, Beograd, 2005.
  4. ^ Biografija Draže Mihailovića (na jeziku: srpski), Pristupljeno 17. 4. 2013.
  5. ^ Святослав Рерих Николай Рерих — гражданин мира (na jeziku: ruski) Arhivirano na sajtu Wayback Machine (avgust 18, 2012) (na jeziku: engleski), Pristupljeno 17. 4. 2013.
  6. ^ SS-Personalakte Weizsäcker, Berlin Document Center und Rangliste der Kaiserlich Deutschen Marine für das Jahr 1916
  7. ^ Niško pozorište 1887—1944, Siniša Janić i Borivoje S. Stojković, Časopis Teatron, broj 30/1/2, Beograd 1987
  8. ^ Udruženje Kraljevina Srbija odlikovano Kraljevskim ordenom Svetog Save drugog stepena
  9. ^ Kurir, J. Jovanović, 31. oktobar 2006., Pristupljeno 17. 4. 2013.

Spoljašnje veze[uredi]