Vozdviženje časnog Krsta

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
(preusmereno sa Крстовдан)
Vozdviženje časnog Krsta
Feast of the Cross Nouharad Last XV c.jpg
Ikona Vozdviženje časnog krsta iz XV veka
Uobičajen naziv(jesenji) Krstovdan
ObeležajuHrišćani
Datum13. septembar (27. septembar po gregorijanskom kalendaru)
PraznovanjeStrog post, tzv. suhojedenje
Učestalostgodišnje
Tropar Vozdviženja Časnog Krsta Gospodnjeg, zapisan neumskom notacijom

Vozdviženje časnog Krsta, često nazivan i kao (jesenji) Krstovdan, jest crkveni i narodni praznik kojim se proslavlja događaj tokom kojeg je car Konstantin uzdigao (vozdigao) krst u Rimu u čast pobede nad carom Maksencijem. Srpska pravoslavna crkva slavi Krstovdan 14. septembra po svom kalendaru (27. septembar po gregorijanskom), kao dan strogog posta tzv. suhojedenje (jedenje namirnica biljnoga porekla bez termičke obrade), osim ako padne za vikend kada se razrešava post na ulje.[1][2]

Srpski narod prepoznaje značaj ovog posta i zato je u narodu ukorenjena izreka: Ko se Krstom krsti, za Krstovdan posti!

Istorija[uredi | uredi izvor]

Ovoga dana praznuju se dva događaja u vezi sa časnim Krstom Hristovim: prvo pronalazak časnog Krsta na Golgoti, i drugo povratak časnog Krsta iz Persije opet u Jerusalim.[3] Obilazeći Svetu Zemlju sv. carica Jelena namisli da potraži časni Krst Hristov. Neki starac Jevrejin, po imenu Juda, jedini znade mesto gde se Krst nahođaše, pa prisiljen od carice izjavi, da je Krst zakopan pod hramom Venerinim, koga podiže na Golgoti car Adrijan. Carica naredi, te porušiše taj idolski hram, pa kopajući u dubinu nađoše tri krsta. Dok carica beše u nedoumici, kako da raspozna Krst Hristov, prolažaše mimo toga mesta pratnja sa mrtvacem. Tada patrijarh Makarije reče, da meću na mrtvaca redom jedan po jedan krst. Kada metnuše prvi i drugi krst, mrtvac ležaše nepromenjeno. A kada staviše na nj treći krst, mrtvac ožive. Po tome poznaše, da je to časni i životvorni Krst Hristov. Metnuše ga po tom i na jednu bolesnu ženu, i žena ozdravi. Tada patrijarh uzdiže krst, da ga sav narod vidi, a narod sa suzama pevaše: Gospode pomiluj! Carica Jelena napravi kovčeg od srebra i položi u nj časni Krst. Docnije car Hozroj osvojivši Jerusalim, odvede mnogi narod u ropstvo i odnese Krst Gospodnji u Persiju. U Persiji Krst je ležao 14 godina. 628. god. car grčki Iraklije pobedi Hozroja i sa slavom povrati Krst u Jerusalim.[3] Ušavši u grad car Iraklije nošaše Krst na svojim leđima. No na jedanput stade car i ne mogaše ni koraka kročiti. Patrijarh Zaharija vide angela, koji sprečavaše caru da u raskošnom carskom odelu ide pod Krstom i to po onom putu po kome je Gospod, bos i ponižen, hodio. To viđenje objavi patrijarh caru. Tada se car svuče, pa u bednoj odeći i bosonog uze Krst, iznese ga na Golgotu, i položi u hram Vaskrsenja, na radost i utehu celog hrišćanskog sveta.[4]

OHRIDSKI PROLOG svetog Nikolaja Ohridskog i Žičkog

Tropar (glas 1):

crkvenoslovenski:
"Spasi, Gospodi, lюdi Tvoѧ i blagoslovi dostoѧnie Tvoe, pobэdы pravoslavnыm hristianom našim na soprotivnыѧ daruѧ, i Tvoe sohranѧaѧ Krestom Tvoimь žitelьstvo."
srpski:
"Spasi Gospode narod Svoj i blagoslovi nasleđe Svoje, daruj pobedu svim Pravoslavnim Hrišćanima nad njihovim protivnicima, i sačuvaj Krstom Tvojim narod Tvoj"

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ „Sutra Krstvodan”. Radio-televizija Republike Srpske. 17. 1. 2011. Pristupljeno 29. 3. 2012. 
  2. ^ „Hrišćanski post | Srpska Pravoslavna Crkva [Zvanični sajt]”. www.spc.rs (na jeziku: srpski). Pristupljeno 2021-09-26. 
  3. ^ a b „Vozdvoženje Časnog Krsta - Krstovdan”. SPC. Pristupljeno 5. 2. 2020. 
  4. ^ „Krstovdan”. Svetosavlje. Pristupljeno 5. 2. 2020. 

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]