Laza Kostić

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Ukoliko ste tražili profesora, pogledajte članak Lazo M. Kostić.
Laza Kostić
Laza Kostic.jpg
Laza Kostić, srpski književnik
Puno ime Lazar Kostić
Datum rođenja (1841-02-12)12. februar 1841.
Mesto rođenja Kovilj
 Austrijsko carstvo
Datum smrti 26. novembar 1910.(1910-11-26) (69 god.)
Mesto smrti Beč
 Austrougarska
Škola Univerzitet Lorand Etvoš
Period Romantizam
Uticao na Stanislav Vinaver
Uticaji od Predsokratovci, Vilijam Šekspir, Srpska narodna poezija
Najvažnija dela

Lazar Kostić Laza (Kovilj, 31. januar / 12. februar 1841Beč, 26. novembar 1910) je bio srpski književnik, pesnik, novinar, dramski pisac i estetičar.

Biografija[uredi]

Laza Kostić, bista na Kalemegdanu
Lenka Dunđerski i Laza Kostić spomenici u Kulpinu

Rođen je 1841. god. u Kovilju, u Bačkoj, u vojničkoj porodici. Otac mu se zvao Petar Kostić, a majka Hristina Jovanović. Imao je i starijeg brata Andriju, ali njega i svoju majku nije upamtio jer su oni preminuli dok je Laza još bio beba. Petar Kostić, Lazin otac, preminuo je 1877. godine. Osnovnu školu je učio u mestu rođenja, gde mu je učitelj bio Gligorije Gliša Kaćanski.[1] Gimnaziju je završio u Novom Sadu, Pančevu i Budimu, a prava i doktorat prava na Peštanskom univerzitetu.[2] Službovanje je počeo kao gimnazijski nastavnik u Novom Sadu; zatim postaje advokat, veliki beležnik i predsednik suda. Sve je to trajalo oko osam godina, a potom se, sve do smrti, isključivo bavi književnošću, novinarstvom, politikom i javnim nacionalnim poslovima. Dvaput je dopao zatvora u Pešti: prvi put zbog lažne dostave da je učestvovao u ubistvu kneza Mihaila i drugi put zbog borbenog i antiaustrijskog govora u Beogradu na svečanosti prilikom proglašenja punoletstva kneza Milana. Kad je oslobođen, u znak priznanja, bio je izabran za poslanika Ugarskog sabora, gde je, kao jedan od najboljih saradnika Svetozara Miletića, živo i smelo radio za srpsku stvar. Potom živi u Beogradu i uređuje „Srpsku nezavisnost“, ali pod pritiskom reakcionarne vlade morao je da napusti Srbiju. Na poziv kneza Nikole odlazi u Crnu Goru i tu ostaje oko pet godina, kao urednik zvaničnih crnogorskih novina i politički saradnik knežev. No i tu dođe do sukoba, pa se vrati u Bačku. U Somboru je proveo ostatak života relativno mirno. Tu je deset godina bio predsednik Srpske narodne čitaonice koja se danas po njemu naziva.

U Pešti se 1892. godine susreo sa Nikolom Teslom kome je 1895. preporučio za ženidbu Lenku Dunđerski, u koju je i sam bio potajno zaljubljen. Interesantno je da je Tesla pored Lenke Dunđerski odbio i slavnu glumicu Saru Bernar.[3]

Umro je 1910. god. u Beču a sahranjen je na Velikom Pravoslavnom groblju u Somboru. Ostaće zapamćen kao jedan od najznačajnijih književnika srpskog romantizma.

Izabran je za člana Srpskog učenog društva 27. februara 1883, a za redovnog člana Srpske kraljevske akademije 26. januara 1909.

Jedna novobeogradska škola od 2005. nosi ime po Lazi Kostiću. Osnovna škola u Kovilju, rodnom mestu Laze Kostića, takođe nosi njegovo ime. Od 2000. godine u Novom Sadu postoji gimnazija koja nosi ime po Lazi Kostiću i verovatno je jedina srednja škola u Srbiji koja poseduje pravu školsku pozorišnu salu sa 215 sedišta i modernom pratećom opremom za profesionalan rad [4].

Njemu u čast ustanovljene su Nagrada Laza Kostić i Nagrada Venac Laze Kostića, a u čast pesme "Santa Marija dela Salute" organizovana je u Somboru manifestacija Dan Laze Kostića svakog 3. juna i odabranom pesniku se dodeljuje VENAC LAZE KOSTIĆA. Prvi dobitnik je Pero Zubac, a 2016. godine Duško Novaković i Stojan Berber.

Književni rad[uredi]

Poštanska marka s likom Laze Kostića, deo serije maraka pod imenom „Velikani srpske književnosti“ koju je izdala Srbijamarka, PTT Srbija, 2010. godine

Kao politički čovek i javni radnik Kostić je vršio snažan uticaj na srpsko društvo svoga vremena. On je jedan od osnivača i vođa „Ujedinjene omladine“, pokretač i urednik mnogih književnih i političkih listova, intiman saradnik Svetozara Miletića. On se u Austriji borio protiv klerikalizma i reakcije, a u Srbiji protiv birokratske stege i dinastičara. Kad je zašao u godine, napustio je svoju raniju borbenost i slobodoumlje, pa je to bio razlog što se i njegov književni rad stao potcenjivati.

Kostić je svoje književno stvaranje počeo u jeku romantizma, pored Zmaja, Jakšića i drugih vrlo istaknutih pisaca. Pa ipak, za nepunih deset godina stvaranja on je stao u red najvećih pesnika i postao najpoznatiji predstavnik srpskog romantizma. Napisao je oko 150 lirskih i dvaestak epskih pesama, balada i romansi;

tri drame:

estetičku raspravu:

  • Osnova lepote u svetu s osobenim obzirom na srpske narodne pesme (1880),

filosofski traktat:

  • Osnovno načelo, Kritički uvod u opštu filosofiju (1884),

i veliku monografiju:

  • O Jovanu Jovanoviću Zmaju (Zmajovi), njegovom pevanju, mišljenju i pisanju, i njegovom dobu (1902).

Pored većeg broja članaka polemičnog karaktera, predavanja, skica i feljtona. Od prevodilačkog rada najznačajniji su njegovi prevodi Šekspira: „Hamlet“, „Romeo i Julija“ i „Ričard III“. U prozi je napisao i nekoliko pripovedaka („Čedo vilino“, „Maharadža“, „Mučenica“). Jedna od najpoznatijih dela su mu programska pesma „Među javom i med snom“, kao i „Santa Maria della Salute“ jedna od najvrednijih lirskih pesama srpske umetničke književnosti.

Nasleđe[uredi]

Rekvijem Laze Kostića[uredi]

Srpski novinar i publicista Ivan Kalauzović Ivanus napisao je marta 2017. godine lirsku, elegičnu pesmu "Rekvijem Laze Kostića", zamišljenu kao nastavak poeme "Santa Maria della Salute" i omaž Lazi Kostiću. Stihove "Rekvijema..." javnost je prvi put čula u Čikagu, pre projekcije filma "Santa Maria della Salute" Zdravka Šotre u bioskopu "Century Centre". Pred punom salom, govorila ih je novinarka nekadašnjeg Radio Sarajeva Milka Figurić.[5]

Vokalno izvođenje "Rekvijema Laze Kostića" emitovano je u okviru emisije "Večeras zajedno" Prvog programa Radio Beograda aprila 2017.[6] U ulozi oratora ponovo je bila Milka Figurić, čiji se glas tada čuo na talasima Radio Beograda prvi put nakon raspada JRT sistema.

Reference[uredi]

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]