Lanac (mašinski element)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Broad chain closeup.jpg
Kettenvergleich.jpg

Lanac je u tehnici niz spojenih čeličnih elemenata kojima se prenosi snaga, vezuje ili vješa teret itd. Lanac je člankovit. Sastavljen je od jednakih, međusobno povezanih slobodno pokretnih karika. Zavisno od konstrukcije može da izdrži i različita opterećenja. Postoje lanci slobodno pokretni u svim pravcima i lanci kojima zglob ne omogućava slobodu kretanja u jednom pravcu.

  • Člankasti lanci sastavljeni su od kovanih karika okruglog presjeka, koje imaju u svim pravcima slobodu kretanja. Članci imaju potupno jednake dimenzije i korak pa se nazivaju kalibrirani lanci. Za veća opterećenja (nosivost) upotrebljavaju se karike sa prečkama.
  • Zglobni lanci sastavljeni su od dva niza čeličnih pločica koje su međusobno vezane osovinicama a nazivaju se i Galovi lanci. Savitljivi su samo u jednom, uzdužnom, smjeru, a primjenjuju se na strojevima i uređajima gdje je potreban prenos snage na veću udaljenost od one koja se uspješno rješava zupčanicima. Za prenos vrlo velikih snaga izrađuju se višestruki-dvostruki i trostruki – zglobni lanci.

Postoje još žičani, kukasti, guglasti i sl. lanci koji koriste uglavnom kao ukrasni osigurači na armaturama itd. Lanci se sa strojem povezuju preko posebne vrste kolotura; za člankaste lance kolotur je užljebljen s gnijezdom za karike, a za zglobne lance nazubljen. Obično se takvi koloturi nazivaju lančanicima.[1]

Lanac u Vukovom "Srpskom rječniku"[uredi]

"... sindžir, verige..."[2]

Figurativno značenje[uredi]

Moć i značaj lanca je višeznačna. Povezanost karika (alki) u neprekinutom čvrstom nizu simbolizuje povezanost jedinki, jedinstvo, snagu, zajedništvo. Ali lanac takođe, simbolički i bukvalno , lišava i sloboda.[3]

Reference[uredi]

  1. ^ Grupa autora, Enciklopedija leksikografskog zavoda, Jugoslovenski leksikografski zavod, Zagreb, 1962.
  2. ^ Karadžić V, Srpski rječnik, NOLIT Beograd, Beograd, 1972.
  3. ^ Grupa autora, Opšta enciklopedija Larus, Vuk Karadžić, Beograd, 1967.