Levica

Levica predstavlja pojam kojim se označavaju politički pokreti, političke stranke i političke ideje koji pripadaju političkom spektru levice.

Smatra se da je naziv nastao u vreme Francuske revolucije, iz saziva Skupštine, kada su republikanci, suprotstavljeni monarhistima sedeli na levoj strani skupštine.

Savremena i nova levica teži umanjenju ili prevazilaženju svih društvenih stratifikacija. Savremena i nova levica se zalaže za umanjenje neslobode, nejednakosti i nesolidarnosti u društvu, koje uzrokuje ekonomski kapitalizam, a kao krajnji cilj vidi prevazilaženje ekonomskog kapitalizma i uspostavljanje društveno-ekonomskog uređenja baziranog na direktnoj demokratiji u političkoj i ekonomskoj sferi, te na demokratski planiranoj proizvodnji. To je sistem proizvodnje i raspodele koji bi bio u skladu sa potrebama svake pojedinke i svakog pojedinca, te društva kao celine, i koji bi uzimao u obzir nosive kapacitete i uslove regeneracije životne sredine.

Zagovara dostizanje postkapitalističkog društva koje bi bilo bazirano na individualnoj i kolektivnoj slobodi, jednakosti, solidarnosti i međusobnoj pomoći, zbog čega teže umanjenju i prevazilaženju svih oblika represije, hijerarhije i vlasti pojedinca nad pojedincem. Pristalice ove politike smatraju da je za ostvarivanje ovih ideja neophodno umanjiti i prevazići sve oblike autoritarnog načina organizovanja. Zbog toga se organizuju u levičarske političke stranke i pokrete.

Pristalice savremene i nove levice shvataju svoj ideal kao proces umanjenja i prevazilaženja nepravdi koje stvara ekonomski kapitalizam, koji sledi viševekovnu tradiciju borbi naprednih pokreta, radnika, poljoprivrednika, žena, manjina i starosedeoca.

Obeležja savremene i nove levice za umanjenje nepravdi koje stvara ekonomski kapitalizam:

• Na nivou preduzeća to znači razvijanje mehanizama demokratije na radnom mestu;

• Na nivou ekonomije to znači razvijanje društvene i demokratske koordinacije umesto slepe tržišne proizvodnje;

• Na nivou državnih institucija to znači širenje predstavničkog tipa demokratije sa mehanizmima direktne demokratije (npr. participativni budžet, opoziv poslanika i gradonačelnika, itd.);

• Na nivou društva to znači borba protiv svakog oblika podređenosti i iskorišćavanja, naročito borba protiv diskriminacije na osnovu rase, pola, seksualne orijentacije, nacionalne ili etničke pripadnosti, pogleda na svet, hendikepa, pripadnosti manjinskoj grupi i sl.;

• U odnosu na životnu sredinu to znači usklađivanje privrede u skladu sa nosećim i obnovljivim sposobnostima životne sredine, te sa uvođenjem ekološki prihvatljivih tehnologija.

Pristalice savremene i nove levice se zalažu za internacionalizam, umanjenje i prevazilaženje nepravdi koje stvara svetski kapitalizam, pa se vezuju uz napredne pokrete i stranke iz celog sveta. Borba obuhvata svetski anti-kapitalistički pokret, kojeg čine različiti radnički i sindikalni pokreti, pokreti za ljudska i manjinska prava i slobode, te savremene levičarske stranke, organizacije, grupe i pojedinci.

Napredni pokreti se obično organizuju na dva načina. Organizuju se kao stranke koje žele dobiti demokratsku političku moć i delovati kao anti-sistemska vlast, ali i kao pokreti koji se bore za prevazilaženje sistema bez želje za preuzimanjem političke vlasti. Obe strategije su značajne: oni koji deluju odozdo, i prevazilaze dosadašnje društvene odnose, i oni koji u formalnom političkom prostoru menjaju politike odozgo.

Termin savremena levica, nova levica ili demokratska levica se koristi i kao sinonim za različite anti-autoritarne socijalističke i neo-marksističke pokrete, organizacije i stranke, ali se pridev "demokratski" koristi za razlikovanje demokratskih levičara od boljševizma 20. veka i marksističko-lenjinističkog modela izgradnje socijalizma, koji se smatra nedemokratskim i autoritarnim, te iskrivljenjem plemenite ideje socijalne pravde.

Načelna obeležja savremene i nove levice su: anti-autoritarnost i demokratičnost; anti-kapitalizam; anti-militarizam; sekularizam i anti-klerikalizam; internacionalizam i anti-nacionalizam...

Vidi još

• Socijalizam
• Demokratski socijalizam
• Slobodarski socijalizam
• Marksizam
• Anti-autoritarni komunizam
• Anarhizam
• Anarho-komunizam

Literatura

• Karl Marks: „Kapital“. Marksovi radovi inspirisali su mnoge društvene pokrete.
• Milan Kangrga: „Etika“ (Tehnička knjiga Zagreb, 2004). Etika kao večita potreba za boljim svetom.
• Naomi Klajn: „Ne logo“ (Samizdat, 2003). Popularna alter-globalistička, odnosno anti-korporativna knjiga u kojoj autorka izvodi pojedine slučajeve protiv globalnog kapitalizma.
• Noam Čomski: „Svetski poredak stari i novi“ (SKC, 1996). Popularni autor.