Lepterija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Sokobanjska Moravica u predelu izuzetnih odlika Lepterija

Lepterija ili Predeo izuzetnih odlika Lepterija — Sokograd je zaštićeno prirodno područje smešten je jugozapadno od Sokobanje, u karpatskoj Srbiji. Osnovna karakteristika predela izuzetnih odlika je živopisna klisura Moravice, srednjovekovno utvrđenje u njoj, visok stepen očuvanosti prirode i značajne površine pod šumama u kojima se izdvajaju reliktne polidominantne zajednice. Naziv je dobila od grčke reči elefteria (gr. ἐλευθερία - sloboda) odnosno slobodište.

Na tom delu Ozrena nalazi se nekoliko geografskih fenomena:

Na proplancima Lepterije sreću se izvori radioaktivne vode koji se slivaju u Moravicu.

Ovaj deo reke Moravice najviše privlači ribolovce, a leti i kupače. U blizini se nalazi Soko-grad, u kome su nekada davno živeli robovi. Oni su izlazili izvan zidina tvrđave, da se slobodno prošetaju, što su bili retki trenuci boravka u slobodi, pa je tako Lepterija i dobila naziv. Sam Soko-grad je nekada bio bastion Rimljana, a na njegovim temeljima u XIV veku sagrađena je tvrđava.

Izvor Moravice je 10km udaljen od ovog mesta. To je izuzetan prirodni fenomen, pošto se Moravica javlja od samog izvora kao razliven rečni tok. Kada se posmatra vodena površina, ne može se uočiti kako nastaje ova reka, jer su rečni izvori u dubini. Odavde Moravica teče tokom dugim 45km i uliva se u Južnu Moravu kod Aleksinca kao njena desna pritoka.

Geomorfologija[uredi]

Klisura Moravice kod Sokobanje predstavlja ivičnu epigenetsku sutesku dužine oko 3 km, usečenu podnožjem planine Device. Dubina klisure u odnosu na teme uzvišenja Popovica sa njene desne strane iznosi 140 metara. Leva dolinska strana kontinuirano prelazi u padine Device, dostižući nadmorsku visinu od oko 1.200 metara. Klisura Moravice ima krivudavo, meandarsko pružanje, sa čestom pojavom impozantnih stenovitih odseka, posebno u predelu Sokograda, i sa većim brojem duboko urezanih suvodolina strmo nagnutih uzdužnih profila. Rečne terase su slabo očuvane, a najizrazitiji terasni oblik predstavljen je zaravnjenim temenom rta u meandru kod lokaliteta Pećina, na oko 50 metara iznad rečnog korita. Severno od brda Popovica nalazi se pojas nižeg terena širine oko 500 metara u obliku presedline, duž koje vodi put Sokobanja—Knjaževac. Rečno korito Moravice u klisuri pretežno je stenovitog dna i obala, sa manjim slapištima i brzacima razdvojenim virovima. Na dolinskim stranama nalazi se veliki broj potkapina od kojih najveći portal ima Sokogradska pećina, potkapina u blizini srednjovekovnog utvrđenja.

Pre ulaska u klisuru, Moravica protiče kroz široku dolinu blago nagnutih strana i sa aluvijalnom nanosnom ravni širine do 500 metara. Jedino značajnije fluvio-denudaciono proširenje u samoj klisuri nalazi se sa leve strane Moravice kod odmarališta Lepterija, na mestu plavinskog ušća jedne suvodolice. Ovaj pojas relativno blaže nagnutog terena produžava se levom stranom Moravice i nizvodno od odmarališta sve do doline susedne suvodolice čije je ušće na početku karakterističnog meandra Moravice kod lokaliteta Pećine.

Galerija slika[uredi]

Zanimljivosti[uredi]

  • U steni u pećini iznad Lepterije nalazi se interesantno mesto za vernike i turiste „Bogorodica u steni“.
  • Pored Moravice nalazi se veći broj staza i mostića za šetnju.
  • Za turiste ima više restorana sa nacionalnim specijalitetima a jedan se nalazi u jednoj od pećina.
  • Od lepterije vodi nekoliko staza do zidina Soko Grada.

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]