Lična karta

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Obrazac lične karte SFR Jugoslavije izdavan do 2006. godine u SR Jugoslaviji i Srbiji i Crnoj Gori.

Lična karta je javna isprava kojom državljani dokazuju identitet unutar matične države. Lična karta služi i kao dokaz o drugim činjenicama koje su u njoj sadržane.[1] Ako je to određeno međunarodnim ugovorom, lična karta može da služi i kao putna isprava. U većini evrpskih država, lična karta je obavezna za posedovati i nositi sa sobom nakon što osoba napuni određen broj godina (najčešće kad osoba postane punoletna, u nekim i ranije, npr. u Beligiji sa 12 godina), a neke države dozvoljavaju da se nosi pasoš ili vozačka dozvola. Neke države izdaju lične karte, ali ne zahtevaju da se poseduje (Austrija, Italija,...), dok neke uopšte nemaju obrazac lične karte (Ujedinjeno Kraljevstvo, Kanada).

Ukoliko osoba odbije da pokaže ličnu kartu policiji ili ne poseduje ličnu kartu dobija novčanu ili zatvorsku kaznu.

Neke države izdaju lične karte izdaju stranim državljanima i licima bez državljanstva sa odobrenim stalim boravkom.

Istorija[uredi | uredi izvor]

Verziju pasoša koji se smatra najranijim ličnim dokumentom upisanim u zakon doneo je engleski kralj Henri V Lankaster sa Zakonom o bezbednom ophođenju iz 1414. godine.[2] Tokom sledećih 500 godina i do pre Prvog svetskog rata većina ljudi nije imala ili niti su im trebali lični dokumenti.

Fotografska identifikacija pojavila se 1876. godine,[3] ali nije postala široko korišćena sve do početka 20. veka kada su fotografije postale deo pasoša i drugih ličnih dokumenata kao što su vozačke dozvole, od kojih su se svi nazivali fotografskim identifikacionim dokumentima. Australija i Velika Britanija su, na primer, uvele zahtev za fotografskim pasošem 1915. godine nakon takozvanog Lodijevog špijunskog skandala.[4]

Oblik i veličina ličnih karti standardizovani su 1985. godine putem ISO/IEC 7810 standarda. Neki od modernih ličnih dokumenata su pametne kartice, koje sadrže integrisana kola koja je teško falsifikovati. Te karte su standardizovane 1988. godine standardom ISO/IEC 7816. Nove tehnologije omogućavaju da lične karte sadrže biometrijske informacije, poput fotografije; mera lica, ruku ili mrežnjače; ili otiske prstiju. Mnoge zemlje sada izdaju elektronske lične karte.

Usvajanje[uredi | uredi izvor]

Zvaničnici zaduženi za sprovođenje zakona tvrde da lične karte olakšavaju nadzor i potragu za kriminalcima i stoga podržavaju univerzalno usvajanje ličnih karata. U zemljama koje nemaju nacionalnu ličnu kartu, postoji zabrinutost zbog projektovanih velikih troškova i potencijalne zloupotrebe visokotehnoloških pametnih kartica.

U mnogim zemljama, a posebno u zemljama engleskog govornog područja, kao što su Australija, Kanada, Irska, Novi Zeland, Velika Britanija i Sjedinjene Države, ne postoje obavezne lične karte koje izdaje vlada za sve građane. U Irskoj, Odeljenje za poslove zapošljavanja i socijalne zaštite (DEASP) ne smatra irsku kartu javnih službi vidom nacionalne lične karte,[5] mada mnogi smatraju da ona to u zapravo postaje, bez javne rasprave ili čak zakonodavne osnove.[6]

Lična karta u Republici Srbiji[uredi | uredi izvor]

Lična karta
ChippedSerbianID face.png
Prednja strana lične karte (izgled je isti bez obzira da li se izdaje lična karta sa ili bez čipa)
IzdajeBadge of Serbian Ministry of Interior.jpg MUP Republike Srbije
Datum prvog
izdavanja
2008
Tip dokumentalična karta
Datum isticanja10 godina (5 godina ako je izdata licu mlađem od 18 godina) [7]
Zadnja strana lične karte sa čipom
Zadnja strana lične karte bez čipa

Pravo na ličnu kartu ima svaki državljanin Republike Srbije stariji od 10 godina života sa prebivalištem u Republici Srbiji. Izdaje se sa rokom važenja od 10 godina, a maloletnicima sa rokom važenja do 5 godina, a najkasnije do kraja meseca u kalendarskoj godini kada pune 16 godina života[8]. Ličnu kartu izdaje policijska uprava prema prebivalištu osobe ili ambasada/konzulat u inostranstvu. Podnošenje zahteva i preuzimanje lične karte se obavlja lično. Prilikom podnošenja zahteva potrebno je doneti dokumente koje traže (zavisi od slučaja do slučaja, uverenje o državljanstvu, izvod iz matične knjige rođenih,...) i uzima se otisak prsta, potpis i slika crnobele boje u policijskoj upravi. Rok za izdavanje je 15 dana od dana podnošenja zahteva.

Obrazac lične karte štampa se na srpskom jeziku, ćiriličnim pismom, i na engleskom jeziku, a u skladu sa zakonom i na jeziku i pismu nacionalnih manjina. Može posedovati čip, u kojem u sačuvani svi dole navedeni podaci. *Napomena: U slučaju da je lična karta izdata sa čipom, na samoj ličnoj nije ispisana adresa, te pri promeni adrese prebivališta nije potrebno menjati samu ličnu kartu.


Na prednjoj strani lične karte štampaju sledeći podaci:

  1. Prezime
  2. Ime
  3. Datum rođenja
  4. Pol
  5. Registarski broj
  6. Datum izdavanja
  7. Važi do
  8. Dokument izdaje

Na poleđini lične karte štampaju sledeći podaci:

  1. Jedinstveni matični broj građana
  2. Država rođenja
  3. Mesto i opština rođenja
  4. Prebivalište i adresa stana
  5. Mašinski čitljiva zona

Sa ličnom kartom se može ući i boraviti u Severnu Makedoniju (90 dana), Bosnu i Hercegovinu (90 dana) i Crnu Goru (30 dana)[9].

Lična karta ne poseduje RFID, te ne ispunjava ICAO9303 standard putnih isprava.

Prilikom promene ličnih podataka, kao što su ime, prezime i adrese, kao i u slučaju gubitka lične karte, mora se izdati druga.

Lična karta na starom obrascu je važila na rok izdavanja navedenom na ličnoj karti, najkasnije do 31. decembra 2016. godine.

Državljanin koji nema prijavljeno prebivalište u Srbiji, shodno članu 5 Zakona o ličnoj karti, može imati ličnu kartu sa rokom važenja od dve godine.

Ukoliko osoba odbije da pokaže ličnu kartu policiji ili ne poseduje ličnu kartu dobija novčanu kaznu u visini od 50 hiljada dinara ili 30 dana zatvora.

Osobna iskaznica u Republici Hrvatskoj[uredi | uredi izvor]

Lična karta
Osobna iskaznica 2015 - prednja strana.jpg
Prednja strana osobne iskaznice
IzdajeMUP RH.svg MUP Republike Hrvatske
Tip dokumentalična karta
Datum isticanja5 godina[10]

Pravo na osobnu iskaznicu ima svaki državljanin Republike Hrvatske stariji od 10 godina života sa prebivalištem u Republici Hrvatskoj. Izdaje se sa rokom važenja od 10 godina, a maloletnicima sa rokom važenja do 5 godina, a najkasnije do kraja meseca u kalendarskoj godini kada pune 18 godina života. Osobnu iskaznicu izdaje policijska uprava prema prebivalištu osobe. Prilikom podnošenja zahteva potrebno je doneti dokumente koje traže (zavisi od slučaja do slučaja, uverenje o državljanstvu, izvod iz matične knjige rođenih,...) i uzima se otisak prsta, potpis i slika se u crnobele boje u policijskoj upravi. Rok za izdavanje je 10 dana od dana podnošenja zahteva.

Zadnja strana osobne iskaznice

Obrazac lične karte štampa se na hrvatskom jeziku i na engleskom jeziku, a u skladu sa zakonom i na jeziku i pismu nacionalnih manjina.

Na prednjoj strani lične karte štampaju sledeći podaci:

  1. Prezime
  2. Ime
  3. Datum rođenja
  4. Spol
  5. Državljanstvo
  6. Broj osobne iskaznice
  7. Vrijedi do

Na poleđini lične karte štampaju sledeći podaci:

  1. Prebivalište
  2. Izdala
  3. Datum izdavanja
  4. Osobni iskazni broj
  5. Mašinski čitljiva zona

Lična karta u Bosni i Hercegovini[uredi | uredi izvor]

Lična karta
BH ID Card front.jpg
Prednja strana lične karte
IzdajeMUP prema prebivalištu
Tip dokumentalična karta
Datum isticanja10 godina (2 godina ako je izdata licu mlađem od 18 godina) [7]

Pravo na osobnu iskaznicu ima svaki državljanin Bosne i Hercegovine stariji od 15 godina života sa prebivalištem u Bosni i Hercegovini. Izdaje se sa rokom važenja od 10 godina, a maloletnicima sa rokom 2 godina, a najkasnije se izdaje 60 dana nakon što lice napuni 18 godina.[11] Ličnu kartu izdaje Ministarstvo unutrašnjih poslova (odnosno policija) prema mestu prebivališta.

Poleđina lične karte

Naslov i nazivi pojedinih polja u ličnoj karti pišu se na bosanskom, hrvatskom, srpskom i engleskom jeziku. Podaci se upisuju latiničnim i ćiriličnim pismom odvojeno kosom crtom (/).

Na prednjoj strani lične karte štampaju sledeći podaci:

  1. Prezime
  2. Ime
  3. Datum rođenja
  4. Pol
  5. Serijski broj
  6. Datum izdavanja
  7. Važi do
  8. Državljanstvo

Na poleđini lične karte štampaju sledeći podaci:

  1. Jedinstveni matični broj
  2. Opština rođenja
  3. Nadležni organ
  4. Datum izdavanja
  5. Krvna grupa
  6. Napomena
  7. Entitetsko državljanstvo
  8. Barkod
  9. Mašinski čitljiva zona

Napomene:

  1. Adresa lica na čije je ime lična karta izdata se ne štampa na obrazac lilne karte, ali se čuva u bazama nadležnog organa za izdavanje lične karte.
  2. Lična karta ne poseduje RFID, te ne ispunjava ICAO9303 standard putnih isprava.
  3. Polja Krvna grupa i Entitetsko državljanstvo se štampaju na zahtev podnosioca lične karte

Lična karta u Saveznoj Republici Nemačkoj[uredi | uredi izvor]

Lična karta
Deutscher Personalausweis (2021 Version).jpg
Prednja strana lične karte
Tip dokumentaLična karta
Datum isticanja10 godina (6 ukoliko lice ima manje od 24 godine)
Obrazac lične karte

Nemačka lična karta je obavezni dokument koji izdaje regionalni registraciona kancelarija. Prema nemačkom zakonodavstvu, lice je dužno da poseduje važeću ličnu kartu ili pasoš nakon navršene 16.-te godine.

Lična karta poseduje RFID tehnologiju. Podaci su ispisani na nemačkom, engleskom i francuskom jeziku.

Na prednjoj strani lične karte štampaju sledeći podaci:

  1. Serijski broj dokumenta
  2. Pristupni kod za RFID čip
  3. Prezime (kao i titula dr. (ukoliko lice poseduje doktorat))
  4. Ime
  5. Datum rođenja
  6. Državljanstvo
  7. Mesto rođenja

Na poleđini lične karte štampaju sledeći podaci:

  1. Boja očiju (samo na nemačkom jeziku)
  2. Visina u centimetrima
  3. Datum izdavanja
  4. Adresa prebivališta
  5. Izdavaoc
  6. Religiozno ime ili pseudonim (samo ako ima)
  7. Mašinski čitljiva zona


Unutrašnji pasoš Ruske Federacije[uredi | uredi izvor]

Lična karta
Russian passport.jpg
Korica unutrašnjeg pasoša
IzdajeMinistarstvo unutrašnjih poslova Ruske Federacije
Datum prvog
izdavanja
2007
Tip dokumentaLična karta
Datum isticanjaIzdaje se licima kada navrše 14, 20 i 45 godinu života
Stranica unutrašnjeg pasoša sa slikom, podacima i potpisom lica

Unutrašnji pasoš Ruske Federacije je lični dokument koji se izdaje ruskim državljanima radi identifikacije u Ruskoj Federaciji. Osobama se izdaje nakon navršene 14, 20 i 45 godine života.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Quarmby, Ben (31. 1. 2003). „The case for national identification cards”. 2003 Duke L. & Tech. Rev. 0002. Duke University. Arhivirano iz originala na datum 12. 02. 2012. Pristupljeno 11. 1. 2008. »If there is no reasonable expectation of privacy with regards to one's DNA information, the obtention of that information will not constitute a search. The DNA card scheme at issue here would not therefore come under 4th Amendment scrutiny« 
  2. ^ "A brief history of the passport", The Guardian, 17 November 2006
  3. ^ Hall, Roger, Gordon Dodds, Stanley Triggs (1993). The World of William Notman. David R. Godine. str. 46, 47. ISBN 9780879239398. Pristupljeno 31. 12. 2015. 
  4. ^ Doulman, Jane, and David Lee (2008). Every Assistance & Protection: A History of the Australian Passport. Federation Press. str. 56. ISBN 9781862876873. Pristupljeno 31. 12. 2015. 
  5. ^ „'If everything's fine, why's it being investigated?' – Social Protection peppered with tough questions over PSC”. 
  6. ^ Wary of the Public Services Card? You have good reason to be
  7. ^ a b „Arhivirana kopija”. Arhivirano iz originala na datum 21. 3. 2013. Pristupljeno 27. 4. 2013. 
  8. ^ Zakon o ličnoj karti
  9. ^ „VIZE ZA INOSTRANSTVO I INFORMACIJE O DRŽAVAMA”. Arhivirano iz originala na datum 27. 05. 2019. Pristupljeno 27. 05. 2019. 
  10. ^ „Zakon o osobnoj iskaznici, NN 62/15, na snazi od 06.06.2015.”. 
  11. ^ Zakon o ličnoj karti

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Kruger, Stephen. "Documentary Identification in the Nascent American Police State" (2012). [1].
  • Kruger, Stephen. "Police Demands for Hong Kong Identity Cards" (2012). [2].

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]