Makarska

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Makarska
Makarska from port.jpg
Makarska-stari grad
Grb
Grb
Administrativni podaci
Država Hrvatska
ŽupanijaSplitsko-dalmatinska
Stanovništvo
Stanovništvo
 — 2011.13.426
 — gustina479,5 st./km2
Aglomeracija (2011.)13.834
Geografske karakteristike
Koordinate43°17′38″ SGŠ; 17°01′17″ IGD / 43.293776883601694° SGŠ; 17.021523904328763° IGD / 43.293776883601694; 17.021523904328763Koordinate: 43°17′38″ SGŠ; 17°01′17″ IGD / 43.293776883601694° SGŠ; 17.021523904328763° IGD / 43.293776883601694; 17.021523904328763
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Površina28 km2
Makarska na mapi Hrvatske
Makarska
Makarska
Ostali podaci
GradonačelnikTonči Bilić
Poštanski broj21300
Pozivni broj+385 21
Registarska oznakaMA
Veb-sajt
makarska.hr
Pogled sa mora

Makarska je grad u Hrvatskoj u Splitsko-dalmatinskoj županiji.

Ime[uredi]

Smatra se da je Makarska dobila ime prema obližnjem naselju zvanom Makar.

Geografski položaj[uredi]

Makarska je smeštena u srednjoj Dalmaciji, na dodiru planine Biokova i Jadranskog mora. Grad je sedište Makarskog primorja, za koje se u zadnje vreme sve više koristi naziv Makarska rivijera, zbog ekonomske transformacije tog dela Dalmacije.

Grad Makarska zauzima središnji položaj u Makarskom primorju. Grad od unutrašnjosti oštro deli planina Biokovo (najviši vrh "Sv. Jure", 1768 m), a sa srednjodalmatinskim ostrvima Bračom i Hvarom, povezuje Jadransko more.

Sam grad se smestio u prirodnoj luci između dva poluostrva (Osejava i Sv. Petar). Flišna zona, između planine i mora široka je svega nekoliko kilometara, tako da će se grad širiti u dužinu, dakle prema istoku i zapadu, odnosno prema susednim naseljima Tučepima i Krvavici.

Istorija[uredi]

Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazila se u sastavu stare opštine Makarska.

Prvi spomen antičkog naselja Inaronia, kao stanice na obalnom putu Salona — Narona, donosi Tabula Peutingeriana u prvoj polovini 4. veka, a postojanje naselja potvrđuju i arheološki ostaci. Antički nalazi na poluostrvu Sv. Petar, središnjem gradskom trgu, u blizini franjevačkog manastira i uz Donju luku svedoče da je današni grad na mestu nekadašnjeg rimskog naselja.

Srednji vek[uredi]

U aktima salonitanskog sabora iz 533. godine navodi se Mucurum kao mesto u kojem je utemeljena biskupija.

Tokom 7. veka srpska plemena zaposedaju primorje od reke Cetine do Neretve. Vizantski car Konstantin Porfirogenit, polovinom 10. vek, u svom delu "De administrando imperio" naziva ih Arentanima (Neretvanima), a njihovu zemlju Paganijom. Isti izvor navode županiju Mokro, „koja blizu mora ima lađe“.

Novi vek[uredi]

Pod današnjim imenom Makarska se prvi put spominje 1502. godine u dokumentu fočanskog kadije Muhameda Musina. U to doba Makarska je bila sedište nahije Primorje i u njoj su Turci držali vojnu i svog predstavnika emina. Najveću pažnju posvećivali su održavanju skele preko koje se obavljali trgovina Turske sa zemljama na Jadranu. Kako bi grad zaštitili od mletačkih napada, Turci su sredinom 16. veka. utvrdili Makarsku s tri kule povezane obranbenim zidinama. Njihov izgled sačuvan je na grafici mletačkog kartografa iz 1572. godine, što je i najstariji sačuvani izgled grada Makarske.

Već 1646. godine plemići i narod Krajine priznali su vlast Venecije, a tek 1681. godine je Makarska je de fakto pripojena Veneciji. Pod stogodišnjom vladavinom mletačkog lava nastajali su temelji budućeg grada.

Ugovorom iz 1797. godine, Makarska je pripala Austriji, da bi Požunskim mirom 1805. godine potpala pod francusku vlast. Francuska je vlast novim merama nastojala podići nivo školstva, ekonomije i infrastrukture. Iz tog vremena sačuvao se obelisk podignut u čast francuskog maršala Ogista Marmona, koji se danas nalazi na zapadnom ulazu u grad.

Godine 1838. Makarska je varoš koja ima dobro pristanište, i u kojem ima 260 domova i 1700 stanovnika.[1]

Stanovništvo[uredi]

Na popisu stanovništva 2011. godine, grad Makarska je imao 13.834 stanovnika, od čega u samoj Makarskoj 13.426.

Grad Makarska[uredi]

Broj stanovnika po popisima[2]
1857. 1869. 1880. 1890. 1900. 1910. 1921. 1931. 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2001. 2011
2.175 2.331 2.448 2.690 2.841 3.138 3.138 3.272 3.242 3.497 4.550 7.121 9.556 11.958 13.716 13.834

Napomena: Nastao iz stare opštine Makarska.

Makarska (naseljeno mesto)[uredi]

Broj stanovnika po popisima[2]
1857. 1869. 1880. 1890. 1900. 1910. 1921. 1931. 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2001. 2011
1.963 2.093 2.193 2.379 2.456 2.720 2.720 2.834 2.851 3.096 4.164 6.845 9.342 11.743 13.381 13.426

Napomena: U 1991. povećano pripajanjem naselja Kotišina i Makar. Do 1981. sadrži podatke za ta bivšna naselja.

Popis 1991.[uredi]

Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mesto Makarska je imalo 11.743 stanovnika, sledećeg nacionalnog sastava:

Popis 1991.‍
Hrvati
  
10.129 86,25 %
Jugosloveni
  
486 4,13 %
Srbi
  
275 2,34 %
Muslimani
  
127 1,08 %
Albanci
  
60 0,51 %
Crnogorci
  
41 0,34 %
Slovenci
  
36 0,30 %
Mađari
  
12 0,10 %
Makedonci
  
12 0,10 %
Česi
  
11 0,09 %
Nemci
  
9 0,07 %
Slovaci
  
7 0,05 %
Poljaci
  
3 0,02 %
Rusi
  
3 0,02 %
Ukrajinci
  
3 0,02 %
Italijani
  
2 0,01 %
Rusini
  
2 0,01 %
ostali
  
14 0,11 %
neopredeljeni
  
203 1,72 %
region. opr.
  
102 0,86 %
nepoznato
  
206 1,75 %
ukupno: 11.743

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Mapa[uredi]

Fotografije[uredi]