Crkva Svetog Arhangela Mihaila u Brezovcu

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Crkva Svetog Arhangela Mihaila u Brezovcu
Crkva Sv. Arhanđela Mihaila u Brezovcu 01.JPG
Crkva Sv. Arhanđela Mihaila
Opšte informacije
Mesto Brezovac
Opština Aranđelovac
Država  Srbija
Vreme nastanka 15. vek
Tip kulturnog dobra Spomenik kulture
Nadležna institucija
Nadležna ustanova za zaštitu Zavod za zaštitu spomenika kulture
Sedište Kragujevac
Adresa Kragujevačkog oktobra 184 34000
Zvanični veb-sajt

Crkva Svetog Arhangela Mihaila je manastirska crkva manastira Brezovac, koji se nalazi u istoimenom selu kod Aranđelovca. Pripada eparhiji šumadijskoj Srpske pravoslavne crkve.[1]

Nastojatelj Manastira je Iguman o. Sava (Bogdanović).

Lokacija[uredi]

Crkva iz 19. veka sa novosagrađenim konakom nalazi se na obroncima planine Venčac u klisuri reke Kamenice na desetom kilometru od Aranđelovca putem od sela Banja ka Šatornji i Rudniku.

Istorija[uredi]

Osnivanje[uredi]

Prema ktritorskom natpisu koji je uzidan iznad južnih vrata crkve vidi se da je manastir podigao despot Đurađ Branković 1444. godine. Tekst natpisa na staroslovenskom glasi :

1444, Georgije despot Brankovič Smederevac ktitor manastira pod krilom grada Venča. Nareče hram svetog arhistratiga Mihaila Cerkvi i prestavi se 1457. A posem crkva pojala 155 a toga čisla opusti. Bi pusta do 1795 leta.

Iz ovog natpisa se vidi da je brezovački manastir od sredine 15. veka, kada je podignut, pa sve do kraja XVI veka, 155 godina bio živ i pojao, a da je zatim razoren i skoro dva veka bio pust i ugašen. Za vreme svoje aktivnosti smatrao se izuzetno značajnom tačkom na glavnom putnom pravcu koji je vodio iz Beograda, preko Manastira Pavlovca za Rudnik, Ostrovicu, Žiču i Kosovo. Neko vreme u manastiru je bilo sedište tadašnje mitropolije venačko-rudničke gde je je stolovao mitropolit Serafim oko 1627. godine.

Obnova[uredi]

Krajem 18. veka, 1795. godine, manastir je obnovljen i pretvoren u parohijsku crkvu o čemu govore nadgrobne ploče sveštenika kjoje su ugrađene u donjoj zoni oltrarskog zida crkve. U Glavnom pregledu svih u Srbiji naodećih manastira iz 1837. godine ne vodi se više kao manastir. Posle ove obnove iz 1795. godine brezovačka crkva je temeljno prepravljena 1836. godine i na kamenoj ploči iznad južnog portala stoji natpis obnovitelja kneza Miloša koji glasi :

Pri vladavini blagovernago kneza serbskago Miloša Teodora Obrenoviča, i supruge ego Ljubice i naslednika ego Milana, i Mihaila. Hram obnovi se 1836.

Arhitektura[uredi]

Posle ove opravke crkva dobija konačan izgled koji je zadržala do danas. Pravougaonog je oblika, zasvedena, dimenzija 6,40 x 22,50 metara. Sastoji se od oltarskog prostora, naosa i priprate. Zidana je od lomljenog kamena, opeke i krečnog maltera sa malterisanim i belo okrečenim fasadama. Spoljni zidovi su skromno obrađeni bez dekoracija. Uzani lučni prozori, slepe niše i jednostavni krovni venac jedini su elementi koji oživljavaju mirne površine fasada. Krov je dvoslivan i blagog nagiba i malih streha a pokriven starom ćeramidom a posle prepokrivanja 2003. godine krov je pokriven crepom. Glavni ulaz je sa južne strane, jer zbog strmog brežuljka sa zapadne strane je onemogućen ulaz. Građevina je nevešto prezidana prilikom obnova 1795. i 1836. godine tako da se ne mogu sagledati njeni prvobitni oblici i tek detaljna arhitektonsko — arheološka istraživanja mogu da daju odgovor kakav je bio njen oblik i šta je očuvano od srednjovekovne crkve. U unutrašnjosti nema tragova živopisa, zidovi su bili okrečeni u belo.

Galerija[uredi]

Manastir danas[uredi]

Blaženopočivši episkop šumadijski dr Sava Vuković je 2001. godine osveštao temelje novog konaka i zvonika u nameri da ponovo uspostavi brezovački manastir. Konak je završen 2003. godine a osvećen je od strane episkopa šumadijskog Jovana.

Pošto se radi o jednom od glavnih istorijskih i verskih objekata aranđelovačke opštine u planu je kompletna obnova manastira sa svim pratećim objektima i infrastrukturom.

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]