Meandar

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Meandri na rijeci.

Meandar je pojam za rijeku koja krivuda u obliku latiničkog slova S. Naziv je dobio po rijeci Meandru u Turskoj (tur. Büyük Menderes). Meandar može biti i naziv za same okuke krivudave rijeke.

Razvoj meandra.

Obično se javlja kod ravničarskih tokova a nastaje erozivnim djelovanjem vode na zemljište oko korita rijeke. Voda se ne kreće pravolinijski već vrtložno i po inerciji. Zbog ovoga erozija djeluje na pojedine tačke korita različito. Najslabije je dejstvo duž konveksnih a najjače duž konkavnih strana. Voda postepeno ruši konkavne obale, i vremenom se dobija oblik meandra.

Izuzetak je uklješteni meandar.

Na meandru se razlikuje vrat (najkraći razmak između konkavnih obala jednog meandra) i dužina - rastojanje na rijeci od početka do završetka vrata. Za vrijeme poplave voda preliva meandre, pa voda poteče kraćim tokom.

Odsečeni meandri[uredi | uredi izvor]

Oni postaju probijanjem vrata aktivnih meandara tako da luk meandra ostaje van hidrografske funkcije. Locirani su u aluvijalnim ravnima ravničarskih reka. Odsečeni luk meandra može biti suv ili ispunjen stajaćom vodom i barama. Suvi odsečeni luk meandra naziva se starača a onaj ispunjen vodom mrtvaja. Oni su veoma česti oblici oko Save, Drine, Dunava, Tise, Tamiša, Morave itd. Izrazit primer Starače je Ravnište u klisuri Velikog Timoka, severno od Zaječara. Negotin je smešten u starači čiji je luk dugačak 23 km, a širina suvog korita 1-1,2 km. Ova starača predstavlja odsečeni meandar Dunava oko Kobišničkog platoa u Negotinskoj krajini. Do presecanja vrata meandra došlo je pre oko 10000 godina, tj. početkom holocena. Izrazit primer mrtvaje je Obedska bara, čija je dužina 13,5 km.

Meandri mogu biti odsečeni i pri stvaranju viših rečnih terasa. To je slučaj sa odsečenim uklještenim meandrima u dolinama usečenim u otpornim stenama. U dolinama Crnog i Velikog Timoka ima brojnih primera takvih odsečenih uklještenih meandara. Oni su morfološki potpuno očuvani, a zapažaju se na 40, 60 i 70-75 m iznad današnjeg rečnog korita. Najpoznatiji meandar ovog tipa je već pomenuto Ravnište čije je prosecanje izvršeno u pleistocenu. [1]

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]

Literatura[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Petrović D., Manojlović P., (2003): Geomorfologija, Geografski fakultet, Univerzitet u Beogradu, Beograd.