Nepal

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Savezna Demokratska Republika Nepal
संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल (nepalski)
Krilatica: Мајка и домовина су важније од небеса
(nep. जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी)
Himna: Ми смо стотине цвећа
(nep. सयौं थुँगा फूलका)
Položaj Nepala
Glavni gradKatmandu
Službeni jeziknepalski[1][2][3]
Vladavina
Oblik državeSavezna republika
 — PredsednikBidija Devi Bandari[4]
 — PotpredsednikNanda Kišor Pun
 — Predsednik VladeKadga Prasad Oli
 — Predsednik Narodne skupštineAgni Prasad Sapkota[5]
 — Predsednik Predstavničkog domaKrišna Bahadur Mahara
 — Predsednik Ustavnog sudaČolendra Šamšer[6]
Istorija
Nezavisnost25. septembar 1768.
 — Proglašenje republike28. maj 2008.
Geografija
Površina
 — ukupno147.181 km2(93)
 — voda (%)1,8
Stanovništvo
 — 2012.[7]26.494.504(45)
 — gustina180,01 st./km2
Ekonomija
ValutaNepalska rupija
 — stoti deo valute‍NPR‍
Ostale informacije
Vremenska zonaUTC +5:45
Internet domen.np
Pozivni broj++997

Nepal (nep. नेपाल),[8] zvanično Savezna Demokratska Republika Nepal (nep. संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल), planinska je kontinentalna država u Himalajima na severu južne Azije.[9][10] Graniči se na jugu, istoku i zapadu sa Indijom i na severu sa Kinom (Autonomnim regionom Tibet).

Površina Nepala je 147.181 km², gde je 2005. živelo 27.133.000 stanovnika. Politička i verska prestonica zemlje je njegov ubedljivo najveći grad Katmandu. Po uređenju Nepal je savezna demokratska republika.

Istorija[uredi | uredi izvor]

Nepalski vladari 1920. godine

Kroz veći deo svoje istorije Nepal je bio monarhija. Njime je od 1768. vladala dinastija Šah koja je ujedinila mala kraljevstva.[11] U vreme britanske kolonijalne vlasti u Indiji Nepal je ostao nezavisan, ali izolovan od spoljnog sveta, plativši cenu kroz privrednu nerazvijenost i feudalnu zaostalost. Privredne reforme i delimično otvaranje prema susednoj Indiji poslednjih decenija dovele su do promena nabolje. Smetnja razvoju je bilo izbijanje građanskog rata 1996. u kojem se marksistička gerila borila protiv centralnih vlasti. Godine 2006. okončan je građanski rat dogovorom o održavanju izbora za ustavotvornu skupštinu.

Nepalski parlament je 28. maja 2008. godine izglasao ukidanje monarhije i uspostavljanje Savezne Demokratske Republike Nepal.[12]

Geografija[uredi | uredi izvor]

Položaj[uredi | uredi izvor]

Države sa kojima se Nepal graniči su Kina i Indija. Površina države iznosi 147.181 km². Nepal je država trapezoidnog oblika na južnim padinama Himalaja, duga oko 800 i široka oko 200 km.

Geologija i reljef[uredi | uredi izvor]

Topografska mapa Nepala

Iako mala država, Nepal poseduje veliku raznovrsnost predela, od tropsko vlažne klime na jugu, do najviših vrhova sveta na severu. Obično se deli u tri fizičko-geografske regije: planine, brda i region Terai (vlažna regija). Ove ekološke zone se prostiru u pravcu istok-zapad, a vertikalno ih presecaju rečni sistemi. Sa povećanjem nadmorske visine dolazi do smanjivanja temperature.

Osam od deset najviših svetskih vrhova je u Nepalu, od kojih se najviši vrh na Zemlji Mont Everest (8.848 m, nepalski: Sagarmata) nalazi na granici sa Kinom.

Vode[uredi | uredi izvor]

Flora i fauna[uredi | uredi izvor]

Klima[uredi | uredi izvor]

Privreda[uredi | uredi izvor]

Kuće u ruralnim delovima Nepala su građene od gline i kamena

Glavna privredna delatnost i dalje je poljoprivreda, ali raste udeo uslužnih delatnosti (turizam). Država veliku pomoć prima od stranih donatora: Nemačke, Kine, Japana i SAD. Poljoprivredne kulture su: kukuruz, pšenica, pirinač, pamuk, duvan, krompir, čaj kao i aromatično bilje. Stočarstvo je razvijeno; ovaca (2,4 mil) goveda (7 mil) svinja, koza. Industrija je u začetku: tekstilna, prehrambena, duvanska, kože, obuća. Rude: zlato, bakar, gvožđe, mangan i nikl.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Poznati Šiva hindu hram

U Nepalu živi više od 60 različitih etničkih zajednica i kasta. Najbrojnije četiri grupe su: kšatrije (oko 16%), bramani (oko 13%), Magar (7%) i Taru (6,75%). Etnički Šerpe, poznati kao vodiči alpinističkih ekspedicija, čine svega 0,68% stanovništva. Hinduizam je najbrojnija religija (80%), sledi budizam (11%). Osnivač budizma Sidarta Gautama (Buda) je rođen u Nepalu. Nepalskim govori oko polovine stanovnika, a služi i kao lingua franca za govornike drugih jezika.

Oko polovina stanovništva živi ispod granice siromaštva (1,25 $ dnevno).[13]

Nepalska zastava jedina je državna zastava koja nema pravougaoni oblik.

Administrativna podela[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ „Nepal | Culture, History, & People”. Encyclopedia Britannica (na jeziku: engleski). Pristupljeno 29. 6. 2020. 
  2. ^ „नेपालको संविधान २०७२” [Constitution of Nepal 2015] (pdf). 20. 9. 2015. Arhivirano (PDF) iz originala na datum 8. 8. 2019. Pristupljeno 16. 7. 2019 — preko Nepal Law Commission. 
  3. ^ Mandal, Bidhi; Nayak, Ravi (9. 6. 2019). „Why English?”. Republica (na jeziku: engleski). Pristupljeno 17. 4. 2020. 
  4. ^ „President Bhandari administers oath of office to Oli”. The Rising Nepal. 15. 2. 2020. Pristupljeno 17. 4. 2020. 
  5. ^ „Newly elected HoR Speaker Agni Sapkota takes oath of office”. The Himalayan Times (na jeziku: engleski). 27. 1. 2020. Pristupljeno 13. 2. 2020. 
  6. ^ „Cholendra Shumsher JB Rana confirmed as Chief Justice”. The Himalayan Times (na jeziku: engleski). 1. 1. 2019. Pristupljeno 17. 4. 2020. 
  7. ^ Nacionalna agencija za statistiku, Popis 2012 [1] Arhivirano na sajtu Wayback Machine (17. јул 2013)
  8. ^ „Nepal | Definition of Nepal by Oxford Dictionary on Lexico.com also meaning of Nepal”. Lexico Dictionaries | English (на језику: енглески). Приступљено 23. 7. 2020. 
  9. ^ United Nations Statistics Division - Standard Country and Area Codes Classifications
  10. ^ „CIA – The World Factbook”. CIA. Архивирано из оригинала на датум 29. 12. 2010. Приступљено 5. 12. 2012. 
  11. ^ „History Of Nepal” (на језику: енглески). Ministry of Foreign Affairs (Nepal). Приступљено 17. 4. 2020. 
  12. ^ Nepal raises national flag in palace | Reuters, Приступљено 15. 4. 2013.
  13. ^ Human Development Indices, Table 3: Human and income poverty. стр. 34. Приступљено 1 June 2009

Литература[uredi | uredi izvor]

  • Balakrishnan, T. K. (2010). „India's Foreign Policy for Nepal, Bangladesh & Sri Lanka”. Foreign Policy of India: Problems and Paradoxes (на језику: енглески). Mohini Publishers & Distributors. ISBN 978-81-909928-1-7 — преко Google Books. 
  • Landon, Perceval (1928). Nepal, Vol. 1. Public Resource. Constable & Co. (Edinburgh). ISBN 8-120-60724-4 — преко Internet Archive. 
  • „National Population and Housing Census 2011 (National Report)” (PDF). Central Bureau of Statistics (Nepal). новембар 2012. Архивирано из оригинала (pdf) на датум 18. 4. 2013. Приступљено 26. 11. 2012. 
  • Hutt, Michael, ур. (2004). Himalayan 'people's War': Nepal's Maoist Rebellion (на језику: енглески). C. Hurst & Co. ISBN 978-1-85065-722-4. Приступљено 18. 4. 2020. 
  • Shaha, Rishikesh (1992). Ancient and Medieval Nepal. New Delhi: Manohar Publications. ISBN 978-81-85425-69-6. 
  • Tiwari, Sudarshan Raj (2002). The Brick and the Bull: An account of Handigaun, the Ancient Capital of Nepal. Himal Books. ISBN 978-99933-43-52-3. 
  • Crossette, Barbara (1995). So Close to Heaven: The Vanishing Buddhist Kingdoms of the Himalayas. New York: Vintage. ISBN 978-0-679-74363-7. 
  • Dor Bahadur Bista (1967). People of Nepal. Department of Publicity, Ministry of Information and Broadcasting, Government of Nepal. ISBN 978-99933-0-418-0. 
  • Murphy, Dervla (1968). The Waiting Land: A Spell in Nepal. Transatlantic Arts. ISBN 978-0-7195-1745-7. 
  • Rishikesh Shaha (2001). Modern Nepal: A Political History. Manohar Publishers and Distributors. ISBN 978-81-7304-403-8. 
  • Jane Wilson-Howarth (2012). A Glimpse of Eternal Snows: a family's journey of love and loss in Nepal. Bradt Travel Guides, UK. стр. 390. ISBN 978-1-84162-435-8. 
  • Michaels, Axel, et al. "Nepalese History in a European Experience: A Case Study in Transcultural Historiography." History and Theory 55.2 (2016): 210–232.
  • Garzilli, Enrica, "A Sanskrit Letter Written by Sylvain Lévi in 1923 to Hemarāja Śarmā Along With Some Hitherto Unknown Biographical Notes (Cultural Nationalism and Internationalism in the First Half of the 21st Cent.: Famous Indologists Write to the Raj Guru of Nepal – no. 1), in Commemorative Volume for about 30 Years of the Nepal-German Manuscript Preservation Project. Journal of the Nepal Research Centre, XII (2001), Kathmandu, ed. by A. Wezler in collaboration with H. Haffner, A. Michaels, B. Kölver, M. R. Pant and D. Jackson, pp. 115–149.
  • Garzilli, Enrica, "Strage a palazzo, movimento dei Maoisti e crisi di governabilità in Nepal", in Asia Major 2002, pp. 143–160.
  • Garzilli, Enrica, "Il nuovo Stato del Nepal: il difficile cammino dalla monarchia assoluta alla democrazia", in Asia Major 2005-2006, pp. 229–251.
  • Garzilli, Enrica, "Il Nepal da monarchia a stato federale", in Asia Major 2008, pp. 163–181.
  • Garzilli, Enrica, "La fine dell'isolamento del Nepal, la costruzione della sua identità politica e delle sue alleanze regionali" in ISPI: Istituto per gli Studi di Politica Internazionali, CVII (Nov. 2008), pp. 1–7;
  • Garzilli, Enrica, "Le elezioni dell'Assemblea Costituente e i primi mesi di governo della Repubblica Democratica Federale del Nepal", in Asia Maior 2010, pp. 115–126.
  • Garzilli, Enrica, "Nepal, la difficile costruzione della nazione: un paese senza Costituzione e un parlamento senza primo ministro", in Asia Maior 2011, pp. 161–171.
  • Garzilli, Enrica, "The Interplay between Gender, Religion and Politics, and the New Violence against Women in Nepal", in J. Dragsbæk Schmidt and T. Roedel Berg (eds.), Gender, Social Change and the Media: Perspective from Nepal, University of Aalborg and Rawat Publications, Aalborg-Jaipur: 2012, pp. 27–91.
  • Garzilli, Enrica, "Nepal, stallo politico e lentezze nella realizzazione del processo di pace e di riconciliazione", in Asia Maior 2012, pp. 213–222.
  • Garzilli, Enrica, "A Sanskrit Letter Written by Sylvain Lévy in 1925 to Hemarāja Śarmā along with Some Hitherto Unknown Biographical Notes (Cultural Nationalism and Internationalism in the First Half of the 20th Century – Famous Indologists write to the Raj Guru of Nepal – No. 2)", in History of Indological Studies. Papers of the 12th World Sanskrit Conference Vol. 11.2, ed. by K. Karttunen, P. Koskikallio and A. Parpola, Motilal Banarsidass and University of Helsinki, Delhi 2015, pp. 17–53.
  • Garzilli, Enrica, "Nepal 2013-2014: Breaking the Political Impasse", in Asia Maior 2014, pp. 87–98.
  • Tiwari, Sudarshan Raj (2002). The Brick and the Bull: An account of Handigaun, the Ancient Capital of Nepal. Himal Books. ISBN 99933-43-52-8.
  • Kayastha, Chhatra Bahadur (2003).Nepal Sanskriti: Samanyajnan. Nepal Sanskriti. ISBN 99933-34-84-7.
  • Stiller, Ludwig (1993): Nepal: growth of a nation, HRDRC, Kathmandu, 1993, 215pp.

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]

Vlada
Opšte