Pređi na sadržaj

Ognjenka Milićević

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Ognjenka Milićević
Puno imeOgnjenka Milićević
Datum rođenja26. decembar 1927.
Mesto rođenjaBanja Luka, Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca
Datum smrti23. januar 2008.
Mesto smrtiBeograd, Srbija
ObrazovanjeLenjingradski državni institut teatarske umetnosti
Fakultet dramskih umetnosti Univerziteta umetnosti u Beogradu (diplomirala 1952) [1]
ZanimanjePozorišna rediteljka, univerzitetska profesorka, teatrološkinja, prevoditeljka
SupružnikSergije Lukač [traži se izvor]
RoditeljiNiko Milićević
Berta Milićević (rođ. Hlubna) [1]
NagradeSavezna nagrada za režiju (1949) [1]
Orden zasluga za narod (1979) [1]
Velika plaketa Univerziteta umetnosti (1980) [1]
Medalja Stanislavskog [1]

Ognjenka Milićević (Banja Luka, 26. decembar 1927 – Beograd, 23. januar 2008)[2] bila je jedna od najznačajnijih i najsvestranijih ličnosti u istoriji jugoslovenskog i srpskog pozorišta. Njen doprinos teatarskoj umetnosti i kulturi ogleda se kroz opus rediteljke, dugogodišnji i uticajni pedagoški rad, temeljna teatrološka istraživanja, značajne prevode ključnih teorijskih dela, kao i kroz osnivanje i oblikovanje važnih pozorišnih institucija i festivala.

Biografija

[uredi | uredi izvor]

Rani život i obrazovanje

[uredi | uredi izvor]

Rođena je u Banja Luci 26. decembra 1927. godine.[2] Njena porodica se, usled levičarskih aktivnosti njenog oca Nike Milićevića, preselila u Sarajevo.[1] Otac, Niko Milićević (Mostar, 1897 – Sarajevo, 1980), bio je poliglota, pisac, prevodilac, profesor i upravnik pozorišta, dok je majka, Berta (rođ. Hlubna) Milićević (1901–1988), bila učiteljica.[1] Porodični dom bio je stecište intelektualaca i umetnika poput Tina Ujevića, Gustava Krkleca, Hamze Hume, Romana Petrovića i Lazara Drljače.[1] Otac joj je bio upravnik Narodnog pozorišta u Sarajevu od 1945. do 1950. godine, što joj je omogućilo da svako veče provodi gledajući predstave.[1]

Formalno obrazovanje započela je na Lenjingradskom državnom institutu teatarske umetnosti (LGTI).[1] Njen profesor režije bio je Jevgenij Gustavovič Gakelj.[1] Uoči objave rezolucije Informbiroa, nakon završene druge godine studija režije, vratila se u Beograd.[1] Diplomirala je na Fakultetu dramskih umetnosti (FDU) u Beogradu 1952. godine, gde je prethodno asistirala dr Hugu Klajnu na režiji, a kasnije Viktoru Starčiću na glumi.[1]

Rediteljski rad

[uredi | uredi izvor]

Pozorišna režija

[uredi | uredi izvor]

Rediteljsku karijeru započela je u Narodnom pozorištu u Sarajevu (1948–1950).[1] Njen debi, predstava Duboko je korijenje Džejmsa Goua i Arnoa D'Isoa[1], doneo joj je, zajedno sa Matom Miloševićem, Saveznu nagradu za režiju 1949. godine.[1]

U Narodnom pozorištu u Beogradu, gde je radila od 1950. godine[1], režirala je niz predstava, uključujući Drveće umire uspravno Alehandra Kasone (1956), Zlatne kočije Leonida Leonova (1957), Čehovljevo veče (1960), i Irkutsku priču Alekseja Arbuzova (1961).[1] Kao gostujuća rediteljka u Narodnom pozorištu u Mostaru, postavila je dela Artura Milera (Svi moji sinovi, 1952), Džona Golsvordija (Srebrna kutija, 1954), Džona Patrika (Mala čajana, 1955), i Fridriha Direnmata (Romul veliki, 1962).[1]

U Ateljeu 212 njen rad obuhvata predstave Svetlosti i senke Đorđa Lebovića (1960), Euripid/Sartrove Trojanke (1966), Dostojevskove Bele noći (1968), i monodramu Petrijin venac (1976).[1] U Akademskom pozorištu AKUD "Branko Krsmanović" režirala je Šarenu loptu Igora Torkara (1956), koja je osvojila prvo mesto na međunarodnom studentskom festivalu u Istanbulu, i Privatni život arijevske klase, adaptaciju Brehta.[1][3]

Ključne pozorišne režije (izbor)
Naslov predstave Autor Pozorište/Mesto izvođenja Godina
Duboko je korijenje Džejms Gou, Arno D'Iso Narodno pozorište, Sarajevo 1949 [1]
Svi moji sinovi Artur Miler Narodno pozorište, Mostar 1952 [1]
Srebrna kutija Džon Golsvordi Narodno pozorište, Mostar 1954 [1]
Mala čajana Džon Patrik Narodno pozorište, Mostar 1955 [1]
Drveće umire uspravno Alehandro Kasona Narodno pozorište, Beograd 1956 [1]
Šarena lopta Igor Torkar AKUD "Branko Krsmanović", Beograd 1956 [1]
Zlatne kočije Leonid Leonov Narodno pozorište, Beograd 1957 [1]
Privatni život arijevske klase Bertolt Breht (adaptacija) AKUD "Branko Krsmanović", Beograd 1957 [1]
Čehovljevo veče Anton Pavlovič Čehov Narodno pozorište, Beograd 1960 [1]
Svetlosti i senke Đorđe Lebović Atelje 212 (zgrada Borbe) 1960 [1]
Irkutska priča Aleksej Arbuzov Narodno pozorište, Beograd 1961 [1]
Romul veliki Fridrih Direnmat Narodno pozorište, Mostar 1962 [1]
Trojanke Euripid/Žan-Pol Sartr Atelje 212 1966 [1]
Bele noći Fjodor Dostojevski Atelje 212 (gornji foaje) 1968 [1]
Petrijin venac (monodrama) Dragoslav Mihailović Atelje 212 (Teatar u podrumu) 1976 [1]

Televizijska režija

[uredi | uredi izvor]

Režirala je nekoliko TV filmova za Televiziju Beograd:

Radio režija

[uredi | uredi izvor]

Od 1960. godine sarađivala je sa Dramskim programom Radio Beograda, gde je režirala oko 100 radio drama.[1] Sarađivala je sa tonskim snimateljima Marjanom Radojčićem i Duškom Paunovićem.[1] Izbor iz njenih radio režija uključuje:

Režirala je i LP ploču Led/Jutro Radoša Bajića (1978).[1]

Pedagoški rad

[uredi | uredi izvor]

Akademsku karijeru na Fakultetu dramskih umetnosti (tada Akademija za pozorište) započela je kao asistentkinja dr Hugu Klajnu na režiji i Viktoru Starčiću na glumi.[1] Nakon osam godina asistenture, postala je docentkinja i vodila je brojne klase glume.[1] Predavala je Glumu i Istoriju pozorišta.[1]

Bila je prva žena dekan Akademije (1967–1969) i postavila je kamen temeljac za sadašnju zgradu FDU na Novom Beogradu.[1] Obavaljala je funkciju prorektorke Univerziteta umetnosti u Beogradu (1970–1972).[1] Penzionisala se 1983. godine, a poslednju klasu glume primila je 1980.[1] I nakon penzionisanja, predavala je u Kaliforniji, Njujorku, i jedan letnji semestar na Univerzitetu Minesota u Medisonu, gde je režirala Strindbergovu Gospođicu Juliju.[1]

Mentorisala je brojne istaknute glumce, među kojima su Petar Kralj, Stanislava Pešić, Milena Dravić, Olivera Katarina, Radoš Bajić, Lazar Ristovski, Snežana Savić, Bogdan Diklić, Slobodan Đurić, Neda Spasojević, Jelisaveta Seka Sablić, Zlata Petković, Ljiljana Stjepanović, Gordana Kosanović, Predrag Ejdus, Ivica Klemenc, Milenko Zablaćanski, Merima Isaković, Mirjana Karanović, Ljiljana Blagojević, Svetozar Cvetković, Varja Đukić i Predrag Miletić.[1] Njena poslednja klasa glume uključivala je Varju Đukić, Aleksandru Simić, Biljanu Vujović, Gordanu Bjelicu, Dragana Nikolića mlađeg, Ljubomira Todorovića, Vladana Gajevića i Branislava Zeremskog.[1]

Naučni i prevodilački rad

[uredi | uredi izvor]

Objavila je knjigu Ruski teatar prve polovine dvadesetog veka (1979).[1] Pisala je eseje, studije i stručne članke o teatrologiji, glumi i režiji za časopise Scena i Teatron.[1] Značajna je njena studija "Rediteljska laboratorija V. E. Mejerholjda (N. V. Gogolj - Revizor), II Deo - Rediteljska partitura - partitura predstave", objavljena u Zborniku radova FDU.[4]

Prevela je sledeća dela:

Uredila je prevode knjige Tajne umetnosti glumca/Rečnik pozorišne antropologije Euđenija Barbe i Nikole Savarezea.[1] U saradnji sa suprugom Sergijem Lukačem, prevela je dela Eriha Marije Remarka i Gustava Švaba sa nemačkog jezika.[1]

Priredila je monografije o Ljiljani Krstić i Petru Kralju povodom nagrade "Dobričin prsten".[1] Autorka je tekstova za Dramski zbornik (1950) namenjen amaterskim pozorištima i sastavila je Pokret-govor tela čitanku za glumca za Sterijino pozorje (1975).[1]

Institucionalni rad i doprinos

[uredi | uredi izvor]

Osnovala je Festival monodrame i pantomime u Zemunu.[1] Učestvovala je u osnivanju "Pozorja mladih" u okviru Sterijinog pozorja[1] i aktivno učestvovala na Međunarodnom simpozijumu pozorišnih kritičara i teatrologa.[5] Zajedno sa Draganom Klaićem priredila je publikaciju Alternativno pozorište u Jugoslaviji za 10. Pozorje mladih.[1]

Bila je osnivačica i supervizorka dramskog studija pri Narodnom pozorištu u Sarajevu, gde je predavala glumu i istoriju pozorišta.[1] Godine 1952. osnovala je Dramski studio pri Narodnom pozorištu u Mostaru.[1]

Bila je članica uredništva časopisa Scena (1995-2001) i kasnije časopisa Teatron.[1] Bila je članica Upravnog odbora Ateljea 212.[1] Istaknuti reditelji su i nakon njenog penzionisanja tražili njene savete.[1]

Nagrade i priznanja

[uredi | uredi izvor]

Dobitnica je brojnih nagrada, među kojima su:

  • Savezna nagrada za režiju (1949) za predstavu Duboko je korijenje[1]
  • Orden zasluga za narod (1979)[1]
  • Velika plaketa Univerziteta umetnosti (1980)[1]
  • Medalja Stanislavskog[1]
  • Nagrada na prvom festivalu radio-drame u Novom Sadu (u okviru Sterijinog pozorja)[1]

Posthumno, Pošta Srbije je izdala poštansku marku sa njenim likom.[1]

Reference

[uredi | uredi izvor]
  1. ^ a b v g d đ e ž z i j k l lj m n nj o p r s t ć u f h c č dž š aa ab av ag ad ađ ae až az ai aj ak al alj am an anj ao ap ar as at ać au af ah ac ač adž aš ba bb bv bg bd bđ be bž bz bi bj bk bl blj bm bn bnj bo bp br bs „Milićević Ognjenka - arsfid”. arsfid.edu.rs. Pristupljeno 15. maj 2025. 
  2. ^ a b v g d đ e ž „Ognjenka Milicevic - IMDb”. imdb.com. Pristupljeno 15. maj 2025. 
  3. ^ Ko je ko u Srbiji,Who is Who, Bibliofon, Beograd, 1995.
  4. ^ „Rediteljska laboratorija V. E. Mejerholjda (N. V. Gogolj - Revizor), II Deo - Rediteljska partitura - partitura predstave” (PDF). fdu.bg.ac.rs. Pristupljeno 15. maj 2025. 
  5. ^ „Symposium International des Critiques de Théâtre et des Théâtrologues / présenté par Ognjenka Milićević”. pozorje.org.rs. Pristupljeno 15. maj 2025. 

Spoljašnje veze

[uredi | uredi izvor]
Preuzeto iz „https://sr.wikipedia.org/w/index.php?title=Огњенка_Милићевић&oldid=30654737”