Oksidacioni broj

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Disambig.svg
Za drugu upotrebu, pogledajte članak Broj (višeznačna odrednica).

Oksidacioni broj u hemiji predstavlja broj elektrona, koje je dati atom predao ili primio od drugih atoma dok je gradio hemijsko jedinjenje. Termin „predaja“ ili „primanje“ elektrona u ovom slučaju može da označava potpunu predaju elektrona drugom atomu (ili grupe njih), što dovodi do jonske veze, ili samo delimičnu predaju elektrona, što dovodi do polarne kovalentne veze. Ovo praktično znači da oksidacioni broj, u stvari, predstavlja broj elektrona koje bi atom primio ili otpustio kada bi sve veze koje je nagradio bile jonske.

Oksidacioni broj se računa kao balans svih predatih i primljenih elektrona u datom atomu. Prema tome, oksidacioni broj može biti pozitivan (ukoliko atom otpušta elektrone) ili negativan (ukoliko atom prima elektrone), kao i da ima vrednost nula (ukoliko se nalazi u elementarnom stanju ili su sve veze koje gradi nepolarne). Oksidacioni brojevi su uglavnom celi brojevi (mada postoje i jedinjenja u kojima pojedini elementi za vrednosti oksidacionih brojeva nemaju celobrojne vrednosti).

Definicija oksidacionog broja od strane IUPAC glasi:[1]

Oksidacioni broj: Mera stepena oksidacije atoma u supstanci. Definiše se kao naelektrisanje koje bi atom imao kada bi se elektroni računali prema utvrđenom skupu pravila: (1) oksidacioni broj slobodnog elementa (nesjedinjenog elementa) je nula; (2) za jednostavan (monoatomski) jon, oksidacioni broj je jednak naelektrisanju tog jona; (3) vodonik ima oksidacioni broj 1 i kiseonik ima oksidacioni broj -2 u većini jedinjenja. (Izuzeci od ovoga su kad vodonik ima oksidacioni broj -1 u hidridima metala, npr. LiH, a kiseonik ima oksidacioni broj -1 u peroksidima, npr. H2O2; (4) algebarski zbir oksidacionih brojeva svih atoma u neutralnom molekulu mora biti nula, dok u jonima algebarski zbir atoma mora biti jednak naelektrisanju jona. Na primer, oksidacioni brojevi sumpora u H2S, S8 (elementarni sumpor), SO2, SO3, i H2SO4 su, respektivno, -2, 0, +4, +6 i +6. Što je veći oksidacioni broj datog atoma, veći je njegov stepen oksidacije; što je manji oksidacioni broj, veći je njegov stepen redukcije.

Oksidacioni broj ne treba mešati sa valencom. Na primer, u jedinjenju H2O2 kiseonik je dvovalentan (svaki atom kiseonika gradi po dve kovalentne veze), ali oksidacioni broj kiseonika je -1 (jer je jedna od tih kovalentnih veza između dva atoma kiseonika, što je čini nepolarnom).

U nazivima hemijskih jedinjenja, kad element može imati više vrednosti oksidacionog broja, oksidacioni broj se piše rimskim ciframa u zagradi, npr. sumpor(IV)-oksid.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]