Pančevo

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Pančevo
Pančevo collage.jpg
Kolaž slika Pančeva (Sadašnji gradski muzej u Pančevu, Uspenska crkva, Jedan od dva Svetionika na ušću Tamiša u Dunav, Kip Svetog Florijana, Restoran „Vetrenjača” pored Tamiša, Elektrotehnička škola Nikola Tesla Pančevo, Slovačka evangelistička crkva, Rimokatolička Crkva Sveti Karlo Boromejski)
Zastava
Zastava Pančeva
Administrativni podaci
Država Srbija
Autonomna pokrajinaVojvodina
Upravni okrugJužnobanatski okrug
Stanovništvo
Stanovništvo
 — 76.203
 — gustina512,12 st./km2
Aglomeracija123.414
Geografske karakteristike
Koordinate44°52′15″ SGŠ; 20°38′51″ IGD / 44.870729° SGŠ; 20.6474704° IGD / 44.870729; 20.6474704Koordinate: 44°52′15″ SGŠ; 20°38′51″ IGD / 44.870729° SGŠ; 20.6474704° IGD / 44.870729; 20.6474704
Vremenska zonaUTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Ndm. visina77 m
Površina148,8 km2
Pančevo na mapi Srbije
Pančevo
Pančevo
Pančevo na mapi Srbije
Ostali podaci
GradonačelnikSaša Pavlov (SNS)
Poštanski broj26000
Pozivni broj+381 (0)13
Registarska oznakaPA
Veb-sajt
www.pancevo.rs

Pančevo (mađ. Pancsova, nem. Pantschowa, svk. Pánčevo) je grad koji se nalazi u Autonomnoj Pokrajini Vojvodini, u Republici Srbiji. Nalazi se na obalama Tamiša i Dunava, u južnom delu Banata i ono je administrativno sedište grada Pančeva, kao i Južnobanatskog upravnog okruga.

Pančevo je četvrti grad u Vojvodini po broju stanovnika. Prema konačnim rezultatima popisa stanovništva iz 2011. godine, u Pančevu živi 76.203 stanovnika, a na teritoriji grada Pančeva 123.414 stanovnika.[1]

Geografija[uredi]

Slika Pančeva iz visine
Svetionici na Dunavu kod Pančeva

Pančevo se nalazi na 77 m nadmorske visine, i to na koordinatama 44°54′ severno i 20°40′ istočno. Nalazi se 18 kilometara severoistočno od Beograda, glavnog grada Republike Srbije, na ušću Tamiša u Dunav. Teritorija Pančeva se smatra jednom od najtoplijih područja Vojvodine, sa prosečnom godišnjom temperaturom od 11,3 °C i sa više od 100 sunčanih dana tokom godine. Prosečna godišnja vrednost za relativnu vlažnost vazduha je 77%. Padavine su najveće na kraju proleća, početkom leta, krajem jeseni i početkom zime. Prosečna količina padavina tokom godine iznosi oko 643 mm.

Pančevo pripada prostoru umereno kontinentalne klime, sa četiri godišnja doba, koju karakterišu duga i topla leta i jeseni, blage zime i kratka proleća. Posebnu specifičnost klime predstavlja košava, jak i suv vetar koji traje i do tri nedelje. Pored košave, dosta su zastupljeni i jugozapadni, zapadni i severni vetrovi. Broj vetrovitih dana tokom godine je 45, a najveća vlažnost vazduha je tokom meseci sa najnižom temperaturom (novembar, decembar, januar i februar).[2]

Etimologija[uredi]

Grad je poznat po još nekim nazivima na drugim jezicima: mađ. Pancsova, tur. Pançova, nem. Pantschowa, rum. Panciova, svk. Pánčevo.

Naziv Pančeva je slovenskog porekla. Njegov koren je staroslovenska reč pačina/pančina, koja označava stajaću vodu koje je nekada u ovom delu Banata mnogo bilo. Nazalni glas n koji se u nalazi u nazivima Pančevo, Pančova, Pančal itd. svedoči o velikoj starini ovog naziva mesta.[3]

Zbog čestih promena gospodara (Rimljani, Kelti, Huni, Avari, Sloveni, Mađari, Tatari, Turci, Nemci) često se menja i naziv ovog strategijsko važnog mesta[4]:

  • Panucea/Panoča — nazivi koji se nalaze u jednom spisku utvrđenja iz doba vladavine velikog mađarskog vezira Geze I
  • Bansif — naziv koji potiče od arapskog geografa Abu Abdulaha Muhameda el Idrisija, koji ga 1153. godine navodi u svom delu „Poznavanje Balkanskog poluostrva”
  • Panuka — naziv koji spominje Anonimus, notar kralja Bele bugarskog vojvode Glada od strane Apadove vojske i primorala ga da tu sklopi mir
  • Pančal — naziv koji navodi Matija Taloci, kapetan Beograda i veliki župan Kovinske županije, u jednom svom pismu od 1430. godine
  • Panseg — naziv koji spominje francuski plemić Bertrandon de la Brokijer u svom izveštaju kralju Filipu Dobrom
  • Pajčova — naziv koji se nalazi u rukopisu arapskog pisca Mehmeda Sipahi Zade, napisanom 1605. godina a nosi naziv „Najjasniji putevi za poznavanje zemalja i gradova”
  • Panzova — naziv koji potiče od turskog putopisca Evlije Čelebije kada je 1660. godine proputovao kroz Pančevo
  • Čomva — naziv koji je dao general Florimund Mersi nakon proterivanja Turaka 1716. godine
  • Pančova — naziv za vreme vladavine Austrijanaca i Mađara

Istorija[uredi]

Srednji vek[uredi]

U srednjem veku Pančevo je pripadalo kovinskoj županiji.

Habzburška monarhija[uredi]

Tamiški Banat[uredi]

Plan pančevačke tvrđave iz 18. veka, čiji su delovi pronađeni 2013. godine
Pančevo 1718. godine

Austrijski grof Klaudije Florimund Mersi 1716. godine oslobađa Pančevo od vladavine Turaka i tada mu daje ime Čomva. Potpisivanjem Požarevačkog mira 1718. godine između Osmanskog carstva sa jedne i Habzburške monarhije i Venecije sa druge strane, formira se habzburška pokrajina Tamiški Banat.[3] Pokrajina je bila podeljena na 11 distrikta, glavni grad pokrajine je bio Temišvar, a zvanični jezik je bio nemački jezik.

Pančevo je bilo glavno mesto u jednom od distrikta Tamiškog Banata. S'obzirom na tu činjenicu, veliki broj ljudi se nastanio u Pančevu. Prvo su se naselili Srbi iz okoline Temišvara 1720. godine. Njihove kuće od drveta, koje su stajale u nepravilnim ulicama, su se nalazile severno od pančevačke tvrđave, a mesto u kojem su živeli su nazvali Gornja varoš. 1722. godine je počelo naseljavanje Nemaca iz Franačke na teritorije Banata. Nemci su dobili teritoriju južno od tvrđave, koju su 1723. godine nazvali Nemačko Pančevo (Donja varoš). Za razliku od kuća iz Gornje varoši, zidovi kuća iz Nemačkog Pančeva su se pravili od pletara, a krovovi od trske.

U ovom periodu je Pančevo veoma napredovalo. 1718. godine je u Pančevu podignuta solara, dok su 1719. godine ustanovljenja brodarsko i poštansko zvanje. Industrijalac Abraham Kepiš, Jevrejin iz Požuna, dobija dozvolu 1722. godine da sagradi pivaru, koja je iste godine počela sa radom. Ona i danas predstavlja jednu od najstarijih pivara ovoga kraja. Međutim, u ovom periodu je Pančevo zadesilo mnogo nedaća. Jak orkan je 26. maja 1733. godine napravio ogromnu štetu na privatnim i državnim zgradama; početkom januara 1737. godine izbila je jaka epidemija koja je decimirala stanovništvo, a u maju iste godine veliki požar je zahvatio Donju varoš.

Veliku štetu je Pančevo pretrpelo za vreme rata između Austrije i Turske koji je trajao godinu dana. Ratna uznemirenost je počela u Pančevu 28. septembra 1738. godine, kada se kroz naselje pronela vest da su Turci kod Oršave prešli Dunav i sa velikom vojskom stigli do Nove Palanke i tamo pobedili cesarsku vojsku. Nakon četiri nedelje, Pančevo je iz strategijskih razloga predat Turcima, koji će vladati ovom teritorijom 10 meseci. U tom periodu su vođene dve bitke — u prvoj bici kod Grocke su Turci izašli kao pobednici, dok su u drugoj bici kod Pančevo Turci potučeni od strane Austrijanaca. Dok su se povlačili, Turci su spalili varoš i veoma oštetili tvrđavu. Potpisivanjem Beogradskog mira 18. septembra 1739. godine zvanično se završio rat između Austrije i Turske. Ovim mirom je Austrija bila u obavezi da poruši sve tvrđave na levoj obali Dunava, što znači da je iste godine počelo rušenje pančevačke tvrđave. (Početkom septembra 2013. godine je u gradskom parku pronađen granični kamen od tvrđave.[5])

Vojna krajina[uredi]

Pančevo oko 1770.

Da bi se očuvala granična teritorija od upada Turaka, krijumčarenja i unošenja zaraznih bolesti iz turskih krajeva, Habzburška monarhija je teritoriju Vojne krajine[6] proširila i na Banat. Uređenje banatske Vojne krajine je trajao od 1764. do 1768. godine. Pančevo je 1767. godine postalo sedište XII Nemačko−banatske regimente. Austrijski carski revizor Erler je 1774. godine konstatovao da grad pripada istoimenom distriktu. Tu se nalaze tada: poštanska stanica, konjička kasarna, rimokatolička crkva i manastir, carinarnica i solana. Stanovništvo je bilo izmešano, nemačko, vlaško i srpsko.[7]

Pančevačka mala ili paradna pijaca je 1858. godine zvanično nazvana "Koroninijeva pijaca". Na sred pijace je podignut obelisk.[8]

Vojna granica je ukinuta 1872. godine i Pančevo je potpalo pod mađarsku civilnu upravu.[9]

Austrougarska monarhija[uredi]

Tokom 1848-1849. Pančevo je mnogo stradalo tokom revolucije. 1873. postalo je municipalni grad. U drugoj polovini tog veka počinje u Pančevu u većoj meri naseljavanje Mađara. 8. novembra 1918. ušla je u Pančevo srpska vojska.

Demografija[uredi]

Vidi još: Demografska istorija Pančeva.
Plan Pančeva iz 1890. godine
Plan Pančeva iz 1921. godine
Plan Pančeva iz 1922. godine

Prema popisu iz 2011. godine, u Pančevu živi 63.078 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,5 godina (40,0 kod muškaraca i 42,8 kod žena). Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima, a primećen je pad u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika 19. — 21. veka
Broj stanovnika Pančeva u 18. , 19. , 20. i 21. veku[10][11][12]
Godina 1795. 1833. 1836. 1855. 1869. 1880. 1890. 1900. 1910. 1921. 1931. 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2002. 2011.
Broj stanovnika 4.588 10.366 11.204 12.845 16.880 17.127 17.948 18.512 20.201 19.392 22.089 30.516 34.748 46.679 61.588 71.009 72.793 78.938 76.203

Naselja Pančeva[uredi]

Mesne zajednice Pančeva
MZ Vojlovica:

MZ Gornji Grad:

MZ Kotež:

  • Kotež 1
  • Kotež 2

MZ Mladost:

  • Kudeljarski nasip
  • Misa
  • Mladost

MZ Stari Tamiš:

  • Stari Tamiš

MZ Strelište:

MZ Tesla:

  • Tesla

MZ Centar:

  • Donji grad
  • Zelengora
  • Mali London
  • Pepeljara
  • Sodara
  • Topola
  • Utvina kolonija
  • Centar
MZ-mesna zajednica

Privreda[uredi]

Privreda do 1919. godine[uredi]

Stanovništvo Pančeva bavi se pretežno ratarstvom, ali je vrlo lepo zastupljen zanat i trgovina, naročito stokom i hranom. Industrija je takođe znatna, naročito svilarska. U Pančevu su dve pravoslavne crkve; starija (Vaznesenska) sa templom, koju je radio Konstantin Danil, i nova (Uspenska) u vizantijskom stilu, sa slikarskim i ornamentalnim radovima Uroša Predića, St. Aleksića i Markovića. U Pančevu ima gimnazija, trgovačka akademija, muška i ženska građanska škola i aerodrom internacionalnog društva za vazdušni saobraćaj.

Privreda od 1920. do 1991. godine[uredi]

Brodogradilište
Svilara

Nakon Prvog svetskog rata, pančevačka industrija doživljava svoju drugu mladost i postaje jedan od industrijskih giganata bivših Jugoslavija. Otvaraju se mnogobrojne fabrike koje zapošljavaju na desetine hiljada radnika iz Pančeva, Beograda i okolnih mesta iz skoro celog južnog Banata. Neke od najvažnijih su:

  • Rafinerija nafte −(RNP) Počela da radi 1968.
  • Azotara − Fabrika za proizvodnju veštačkog đubriva. Počela da radi 1962.
  • Petrohemija − Fabrika za preradu sirovog benzina i proizvodnju plastičnih masa. Počela da radi 1977.
  • Utva − Fabrika za proizvodnju lakih aviona, kamiona i prikolica za kamione, delova za motorna vozila i servisiranje i opravka motornih vozila. Osnovana 1937. godine
  • Pivara — Osnovana 1722. godine
  • ISP Staklara − fabrika za proizvodnju svih vrsta stakla, osnovana 1932. godine
  • Tesla − Fabrika sijalica, osnovana 1931. godine
  • Fabrika građevinske stolarije − osnovana 1934. godine
  • Fabrika skroba − osnovana 1937. godine
  • Fabrika obuće − osnovana 1955. godine
  • TRO Trgoprodukt − Bavila se poslovima u oblasti trgovine na veliko i malo mešovitom robom
  • Pekara − Snabdevala celo Pančevo i okolna mesta
  • Tehnogas − Proizvodila i snabdevala industriju širokim asortimanom gasova
  • Plinara − Proizvodila i snabdevala pančevačka domaćinstva lož uljem, propan−butanom, benzinom
  • Svilara − Proizvodnja svile, odmotavanje svilenih čaura
  • Krznara − Prerada kože, osnovana 1953.
  • Kudeljara − Prerada kudelje
  • Gaj − Industrija nameštaja
  • JRB Brodoremont − Bavilo se popravkom brodova, šlepova i svime što plovi po vodi
  • Luka Dunav − Osnovan 1947. godine
  • PIK Tamiš − Poljoprivredni kombinat sa širokim asortimanom proizvoda za prehranu
  • ATP − Preduzeće za prevoz putnika i robe
  • Privredna Banka Pančevo − Osnovana 1869. godine
  • Pošta − Bavila se uslugama građana od pisama, telegrama telefona preko naplate raznih dažbina do bankarskih usluga
  • GIK Konstruktor − Građevinsko preduzeće
  • Trudbenik − Predionica prediva
  • Banaćanka − Proizvodnja odeće
  • ŠIK − Prerada drveta
  • Elektrodistribucija
  • Minel
  • RO Standard − Komunalni poslovi
  • Na desetine zanatsko−uslužnih radnji, privatnih radionica, pekara, obućara, sajdžija, zlatara, šnajdera.
  • Postojala su dva hotela Sloboda (Trubač) i Tamiš, veliki broj ugostiteljskih radnji
  • Infrastrukturne organizacije kao što su opština, sud, banke, bolnica i zdravstvene ambulante, policija, vatrogasci, robne kuće, biblioteke, muzeji, galerija, bioskopi i pozorište, dom kulture, razna društva kao što su ribolovačko, streljačko (1813), izviđači, Crveni krst, novi put iz Beograda (dec. 1937).

Kultura[uredi]

Obrazovanje[uredi]

Gimnazija „Uroš Predić”

Na teritoriji Pančeva se nalaze 11 osnovnih i 9 srednjih državnih škola.

Osnovne škole:
  • OŠ „Miroslav Antić-Mika”
  • OŠ „Bratsvo-jedinstvo”
  • OŠ „Vasa Živković”
  • OŠ „Đura Jakšić”
  • OŠ „Jovan Jovanović Zmaj”
  • OŠ „Stevica Jovanović”
  • OŠ „Braca Petrov”
  • OŠ „Isidora Sekulić”
  • OŠ „Sveti Sava”
  • OŠ „Branko Radičević”
  • Škola za osnovno i srednje obrazovanje „Mara Mandić”

Srednje škole:

Mađarska kraljevska državna ženska građanska škola (današnja Elektrotehnička škola „Nikola Tesla”)

U Pančevu se nalazi Stomatološki fakultet, koji postoji i radi od 2002. godine, a pohađaju ga studenti kako iz svih krajeva Srbije, tako i inostranstva.

Od proleća 2005. Pančevo je dobilo Pravni Fakultet i Fakultet humanističkih nauka, koji su u sastavu Internacionalnog univerziteta u Novom Pazaru. Pančevo je tako postalo jedini grad na Balkanu u kojem su locirane studije hebrejskog (jevrejskog) jezika i književnosti.

Ovde se nalazi Gradska biblioteka Pančevo.

Karneval[uredi]

Pančevački karneval spada u urbani tip karnevala, a svečano otvaranje manifestacije tradicionalno započinje gradonačelnikovom predajom ključeva grada maestru Pančevačkog karnevala, što simbolično označava da gradom tih dana vladaju karnevalisti. U programu karnevalskih svečanosti su i program dobrodošlice inostranim i domaćim gostima, smotra mažoretkinja, predstavljanje grupa iz inostranstva, koncerti na nekoliko bina, kao i drugo u okviru pratećeg programa „karneval u srcu grada” u brojnim kafićima i restoranima – maskirane DJ večeri, karnevalske žurke, tematske izložbe, šou klovnova, samba plesačice, spektakularni vatromet itd.

Sport[uredi]

Takođe se osnivaju mnogobrojna sportska društva, iz svih grana sportova (fudbal-FK Dinamo, košarka, rukomet, odbojka, vaterpolo, veslanje, atletika, streljaštvo, šah, hokej na travi, ragbi, aikido, džudo, karate, boks, triatlon... gde su se pojavili i razvili asovi internacionalnog nivoa kao na primer, neki od najpoznatijih, Julije Bauer (atletika), Obrad Sretenović, Branislav Petrić i Karolj Lajko (boks), Stevan Bena (fudbal), Branislav Pokrajac (rukomet), braća Vladimir i Ilija Jorga (karate), Nađa Higl (plivanje), Vladimir Savić (triatlon).

Na osnovu uredbe Vlade republike Srbije i dvanaest pančevaca je našlo mesto među zaslužnim sportistima, sportisti koji su dali poseban doprinos za afirmaciju sporta u Srbiji i osvajali medalje na olimpijskim igrama, evropskim i svetskim prvenstvima. To su:

Zoran Gajić (odbojka), Magdalena Herold (streljaštvo), Milenko Topić (košarka), Olivera Kecman (rukomet), Biljana Balać (rukomet), Bogosav Perić, Dejan Perić, Milan Krstić, Nadežda Abramović-Stanojević (rukomet), Leposava Ninković-Spasić (rukomet), Miroslav Jočić (džudo) i Slavko Stanišić (džudo).

Parkovi[uredi]

Parkovi su oduvek važan deo Pančeva. Najstariji park u Pančevu je Narodna bašta. Po nalogu prvog pančevačkog urbaniste, brigadnog generala Mihovila Mihaljevića, 1829. godine je podignuta Narodna bašta. Tadašnji planeri su ovaj prostor organizovali po uzoru na nemačke parkove, koji su bili sinteza elemenata francuskih i engleskih parkova.[13] Šezdesetih godina, muzički paviljon koji se nalazio u centru Narodne bašte je srušen, a na njegovom mestu je izgrađena fontana s neidentifikovanom kamenom skulpturom. U tom periodu je uklonjena i ograda parka. Na platou ispred glavnog ulaza u Narodnu baštu je 1969. godine postavljena bista Jovana Pavlovića, osnivača i urednika „Pančevca”.[14] Sredinom 2008. godine, Narodna bašta je u potpunosti renovirana — fontana je uklonjena, a na njeno mesto je postavljen muzički paviljon nalik na onom iz 1905. godine.

Nepokretna kulturna dobra[uredi]

Fotografija Naziv Adresa Vrsta kulturnog dobra
Manastir Vojlovica.jpg Manastir Vojlovica Spoljnostarčevačka bb Spomenik kulture od izuzetnog značaja
Pancevo oldchurch.jpg Srpska pravoslavna crkva Svetog Preobraženja Gospodnjeg Dimitrija Tucovića Spomenik kulture od izuzetnog značaja
Pančevo Magistrat 3.jpg Zgrada Magistrata Trg kralja Petra I 7 Spomenik kulture od velikog značaja
Pančevo Uspenska crkva 2.jpg Uspenska crkva Dimitrija Tucovića 8 Spomenik kulture od velikog značaja
Pančevo Tamiš Kule svetionici02.JPG Svetionici na ušću Tamiša u Dunav
-
Spomenik kulture od velikog značaja
Pančevo narodna pivara 3.jpg Zgrada narodne pivare Kej Radoja Dakića Spomenik kulture od velikog značaja
Pančevo Trg kralja Petra 11 3.jpg Zgrada na Trgu kralja Petra I 11 Trg kralja Petra I 11 Spomenik kulture od velikog značaja
Pančevo Trg kralja Petra 8-10 5.jpg Zgrada na Trgu kralja Petra I 8-10 Trg kralja Petra I 8-10 Spomenik kulture od velikog značaja
Pančevo Dimitrija Tucovića 2 4.jpg Zgrada u ulici Dimitrija Tucovića 2 Dimitrija Tucovića 2 Spomenik kulture od velikog značaja
Pančevo Nikole Tesle 3 2.jpg Zgrada u ulici Nikole Tesle 3 Nikole Tesle 3 Spomenik kulture od velikog značaja
Staro gradsko jezgro Prostorna kulturno — istorijska celina od velikog značaja
Pančevo železnička stanica Tamiš 6.jpg Železnička stanica Tamiš Trg mučenika 1 Značajan spomenik kulture
Pancevo hospital-1.jpg Zgrada Opšte bolnice Značajan spomenik kulture
Javno parno kupatilo Značajan spomenik kulture
Pančevo gimnazija 6.jpg Zgrada Gimnazije „Uroš Predić” Ignjata Barajevca 5 Značajan spomenik kulture
Gajićeva apoteka.JPG Gajićeva apoteka Svetozara Miletića 11 Značajan spomenik kulture
Kaćurina štamparija u Pančevu.jpg Kaćurina štamparija Đure Jakšića 1 Značajan spomenik kulture
Kuća Dude Boškovića.JPG Kuća Dude Boškovića Braće Jovanovića 17 Značajan spomenik kulture
Kuća Tanackovića Kosovska 1 Značajan spomenik kulture
Pančevo arhiv 6.jpg Zgrada Istorijskog arhiva Nemanjina 7 Značajan spomenik kulture
Rimokatolička crkva Svete Ane u Pančevu, opšti izgled.jpg Crkva Sv. Ane Oslobođenja 72 Značajan spomenik kulture
Pančevo Crveni magacin 2.jpg Crveni magacin Dr Žarka Fogaraša 2 Značajan spomenik kulture
Pančevo spomenik streljanim rodoljubima iz Borče 3.jpg Spomenik streljanim rodoljubima iz Borče Obala Tamiša bb Značajan spomenik kulture
Pančevo spomenik osnivačima pančevačke gimnazije 2.jpg Spomenik osnivačima Pančevačke gimnazije Dimitrija Tucovića Značajan spomenik kulture
Pančevo Braće Jovanovića 13 2.jpg Zgrada u ulici Braće Jovanovića 13 Braće Jovanovića 13 Značajan spomenik kulture

Saobraćaj[uredi]

Grad Pančevo predstavlja „kapiju” na putnom pravcu sever i jug Banata, odnosno vezu sa ostatkom Srbije. Postoji razgranata mreža puteva koji Pančevo povezuje sa mnogim gradovima i naseljima: državni put prvog B reda 10 (E-70) (Beograd — Pančevo — VršacRumunija), državni put prvog B reda 14 (Pančevo — KovinRalja) i državni put drugog A reda 130 (EčkaKovačicaJabuka — Pančevo).

Pančevo u železničkom saobraćaju predstavlja veoma važno čvorište. Povezan je sa Rumunijom železničkim koridorom Beograd — Pančevo — Vršac — Rumunija, kao i sa Kikindom železničkim koridorom Pančevo — ZrenjaninKikinda. Pančevo je sastavni deo gradske železnice Beograda — Beovoz, sa svoje četiri stanice, Pančevo Vojlovica, Pančevo Strelište, Pančevo Varoš i Pančevo Glavna stanica.

Železnička stanica Pančevo Varoš

Od međunarodnog aerodroma „Nikola Tesla” u Beogradu, Pančevo je udaljeno 40 km. U severnom delu Pančeva se nalazi sportski aerodrom koji je ušao u istoriju svetskog vazduhoplovstva, pošto se 25. marta 1932. godine dogodio prvi noćni let na relaciji Pančevo — Bukurešt, sa linije ParizIstanbul.[15]

Na teritoriji grada Pančeva, gradski i prigradski saobraćaj obavlja JKP „Autotransport Pančevo”. Linije gradskog saobraćaja su:

Značajne ličnosti[uredi]

Sa pančevačkim svakodnevnim životom je povezan, kroz istoriju, veliki broj poznatih ličnosti iz sveta politike, nauke, kulture i stvaralaštva što rođenjem, što boravkom ili stvaralaštvom.

Rođeni u Pančevu[uredi]

Dušan Borković, automobilista
Đorđe Vajfert, Pančevac koji je ukupno 26 god. bio guverner Narodne banke Srbije
Olja Ivanjicki, poznata srpska slikarka
Vasa Živković, autor narodne popevke „Rado ide Srbin u vojnike”
Nađa Higl, osvajačica zlatne medalje na Svetskom prvenstvu u plivanju

Ličnosti koje su se školovale, živele ili radile u Pančevu[uredi]

Počasni građani Pančeva[uredi]

  • Antonije Jahimek (1840)[3]
  • Mihajlo Mihalijević (1842)[3]
  • Stefan Petrović Knićanin (1849)[3]
  • dr Jakov Živanović (1849)[3]
  • Nikola Kostić (1849)[3]
  • Ferdinand Majerhofer (1849)[3]
  • Đorđe Stančić (1883) — veliki župan[3]
  • Pavle Peter (1883) — gradski načeonik[3]
  • Aleksandar Nikolić de Rudna (1895) — veliki župan[3]
  • Ernest Daniel de Samoš Ujvar (1900) — poslanik[3]
  • dr Ignjat Daranji (1903) — ministar poljoprivrede[3]
  • Nikola Pašić (1923) — predsednik ministarstva[3]
  • Đorđe Vajfert (1923) — industrijalac, guverner Narodne banke Srbije[3]
  • Josip Broz Tito (1962) — predsednik SFR Jugoslavije[16]
  • Frančesko Giangrandi (2010) — predsednik provincije Ravena [17]
  • Kiril Kravčenko (2011) — nekadašnji generalni direktor Naftne industrije Srbije
  • Milan Popović (2013) — srpski biznismen [18]
  • Majkl Devenport (2014) — [19]

Partnerski gradovi[uredi]

Pančevo je pobratimljeno sa sledećim gradovima:[20]

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Republici Srbiji 2011 – Starost i pol — Republički zavod za statistiku. Beograd: 2012. ISBN 978-86-6161-028-8.
  2. ^ „Архивирана копија” (PDF). Архивирано из оригинала (PDF) на датум 8. 10. 2013. Приступљено 24. 8. 2013. 
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 Срећко Микелер, Историја града Панчева, штампарија и комисиона продаја „Напредак”, Панчево 1925.
  4. ^ „Istorija Pančeva[[Категорија:Ботовски наслови]]”. Архивирано из оригинала на датум 7. 10. 2013. Приступљено 18. 8. 2013.  Сукоб URL—викивеза (помоћ)
  5. ^ „Ispod Gradskog parka pronađena tvrđava”. Архивирано из оригинала на датум 4. 9. 2013. Приступљено 2. 9. 2013.  Текст „ Lokal ” игнорисан (помоћ); Текст „ Vesti ” игнорисан (помоћ)
  6. ^ др Миховил Томандл, Историја Панчева, Историјски архив Панчево, Панчево. 2004. ISBN 978-86-83347-10-0.
  7. ^ J.J. Erler: "Banat", Pančevo 2003.
  8. ^ "Srbski dnevnik", Novi Sad 1858. godine
  9. ^ Smrt, nevolje, hleb
  10. ^ Pančevački vodič 92, Pančevo 1992.
  11. ^ Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. Podgorica: Republički zavod za statistiku. oktobar 2004. COBISS.CG-ID 8489488. 
  12. ^ Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2003, podaci po naseljima. Podgorica: Republički zavod za statistiku. septembar 2005. COBISS-ID 8764176. 
  13. ^ Zelena strana grada, Turistička organizacija Pančevo, Pančevo 2011.
  14. ^ „Zanimljivosti — Narodna basta[[Kategorija:Botovski naslovi]]”. Arhivirano iz originala na datum 30. 9. 2013. Pristupljeno 28. 8. 2013.  Sukob URL—vikiveza (pomoć)
  15. ^ BRUKA: Aerodrom u Pančevu, upisan u istoriju svetske avijacije, sada je smetlište na kojem pasu ovce! (FOTO) — Telegraf.rs
  16. ^ Službeni list sreza Pančevo, br. 17, pp. 267 od 10.8.1962.
  17. ^ Počasni građanin grada Pančeva
  18. ^ Milan Popović postao počasni građanin Pančeva! — Telegraf.rs
  19. ^ Glasovima odbornika SNS i DS Majkl Devenport proglašen počasnim građaninom Pančeva | Hronika
  20. ^ Zbratimljeni gradovi — Zvanična prezentacija grada Pančeva Arhivirano na sajtu Wayback Machine (maj 27, 2011) (jezik: engleski), Pristupljeno 9. 1. 2015.

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]