Republika Kina

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Republika Kina
中華民國 (kineski)
Krilatica: nema
Himna: Три народна принципа
(kin. 三民主義)
Položaj Republike Kine
Glavni gradTajpej
Službeni jezikmandarinski
Vladavina
PredsednikCaj Jingven
Predsednik VladeMao Čikuo
Istorija
NezavisnostProglašenje Republike Kine
10. oktobar 1911. Premeštanje Republike na Tajvan
7. decembar 1949.
Geografija
Površina
 — ukupno35.980 km2(137)
 — voda (%)2,8
Stanovništvo
 — 2014.¹[1]23.382.948(52)
 — gustina649,89 st./km2
Ekonomija
ValutaNovi tajvanski dolar
Ostale informacije
Vremenska zonaUTC +8
Internet domen.tw
Pozivni broj+886

¹ Republika Kina se u popisu tretira kao posebna teritorija - Tajvan

Republika Kina (kin. 中華民國, pin. Zhōnghuá Mínguó), kolokvijalno poznata kao Tajvan, faktički je nezavisna država u istočnoj Aziji koju kao takvu priznaje dvadesetak država. Narodna Republika Kina sebe smatra naslednicom Republike Kine, a teritoriju koju kontroliše vlada sa Tajvana smatra svojom.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Republika Kina se od 1949. prostire na teritoriji od 36.179 km². Njen glavni deo čini ostrvo Tajvan sa površinom od 35.801 km². Najveća dužina ostrva je 394 km, dok je najveća širina 144 km. Ovo pacifičko ostrvo na zapadu od kontinentalne Kine razdvaja Tajvanski prolaz. Na jugu Luzonski prolaz odvaja Tajvan od Filipina. Na severoistoku je japanski arhipelag Rjukju. Istočnokinesko more zapljuskuje severne obale Tajvana i odvaja ga od Japana i Južne Koreje.

Pored Tajvana, Republici Kini pripadaju Peskadori, ostrva Matsu i ostrvo Kvemoj u Tajvanskom prolazu. Tajvan pogađaju slične elementarne nepogode karakteristične za Japan: zemljotresi i tajfuni. Zbog toga se u gradnji zgrada i infrastrukture primenjuju posebni standardi.

Položaj[uredi | uredi izvor]

Površina države iznosi 36.193 km².

Geologija i reljef[uredi | uredi izvor]

Ostrvo se nalazi sa istočno od Filipniskog mora, od jugozapada do Južnog Kineskog mora. Nalazi se oko 400 km severno-južno i njegova širina na najširem mestu iznosi 145k km. 99% teritorije je ostrvo, a preostalih 1% su manja ostrva. Istočni Tajvan je šumovito planinsko područje koje zauzima oko dve trećine ostrva; na zapadu je ravnica. Iznad ostvra ima preko dvesta hiljada metara. Najviša tačka Tajvana je Jusan brdo, koji se zove Jade Hill, koji je visok 3952 m. Postoje vuklani koji miruju ili idu na ostrvo, a tople izvore privlači više od hiljadu turista svake godine.

Vode[uredi | uredi izvor]

Flora i fauna[uredi | uredi izvor]

Klima[uredi | uredi izvor]

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Stanovništvo Republike Kine (na teritoriji koju kontroliše) je jula 2006. brojalo 23.036.087[2]. Po gustini stanovništva od 640 stanovnika po kilometru kvadratnom Republika Kina je dvanaesta u svetu. Han Kinezi čine 98% stanovništva, dok su preostali stanovnici domoroci Austronežani.

Religije[uredi | uredi izvor]

Na Tajvanu se 18.718.600 ljudi izjašnjavaju kao vernici (podatak iz 2005). Najveće religijske zajednice su: budisti (8.086.000 ili 35,1%), taoisti (7.600.000 ili 33%), ikuan tao (810.000 ili 3,5%), protestanti (605.000 ili 2,6%) i rimokatolici (298.000 ili 1,3%).

Jezik[uredi | uredi izvor]

Zvanični državni jezik je mandarinski jezik, iako većina stanovništva govori tajvanski dijalekat (varijanta govora provincije Fuđien, odnosno hokien dijalekt), a mnogi govore i haka kineski.[3] Domorodački jezici (Jezici Formoze) su na putu izumiranja, jer ih vlasti ne podržavaju. Tajvanci koriste tradicionalni kineski sistem pisanja.

Istorija[uredi | uredi izvor]

Istorija Kine
Istorija Kine
ANTIKA
Neolit c. 8500 – c. 2070 p. n. e.
Dinastija Sja c. 2070 – c. 1600 p. n. e.
Dinastija Šang c. 1600 – c. 1046 p. n. e.
Dinastija Džou c. 1046 – 256 p. n. e.
 Zapadni Džou
 Istočni Džou
   Proleće i Jesen
   Zaraćene države
CARSTVO
Dinastija Ćin 221–206 p. n. e.
Dinastija Han 206 p. n. e. – 220 n. e.
  Zapadni Han
  Dinastija Sin
  Istočni Han
Tri kraljevstva 220–280
  Vej, Šu i Vu
Dinastija Đin 265–420
  Zapadni Đin
  Istočni Đin Šesnaest
kraljevstava
Južne i Sjeverne dinastije
420–589
Dinastija Suej 581–618
Dinastija Tang 618–907
  (Druga Džou dinastija 690–705)
Pet dinastija i
deset kraljevstava

907–960
Dinastija Ljao
907–1125
Dinastija Sung
960–1279
  Severni Sung Zapadni Sja
  Južni Sung Đin
Dinastija Juan 1271–1368
Dinastija Ming 1368–1644
Dinastija Ćing 1644–1911
SAVREMENO DOBA
Republika Kina 1912–1949
Narodna Republika
Kina

1949–sadašnjost
Republika
Kina (Tajvan)

1949–sadašnjost

Republika Kina je nastala 1912. Obuhvatala je Kinu i Mongoliju. U toku Drugog svetskog rata veliki deo Kine okupirao je Japan. Posle japanskog poraza u Kini je izbio građanski rat u kome je Republika Kina izgubila suverenitet nad kontinentalnom Kinom u korist novoosnovane NR Kine. Od tada, Republika Kina ima suverenitet nad ostrvom Tajvan i nad nekoliko okolnih ostrva. Od kraja devedesetih godina 20. veka, Republika Kina se često spominje pod nazivom Tajvan, dok se od kraja 1970-ih naziv Kina upotrebljavao za Narodnu Republiku Kinu. Zbog političkih pritisaka NR Kine, za Republiku Kinu se u međunarodnim organizacijama ponekad koristi naziv Kineski Tajpej.

Republika Kina je bila jedan od osnivača Ujedinjenih nacija[4] i jedna od 5 stalnih članica Saveta bezbednosti, dok to mesto nije 1971. zauzela NR Kina odlukom Generalne skupštine UN.

Republika Kina i dalje smatra da je jedina legitimna vlada cele Kine, iako u stvarnosti ne pokušava da ostvari svoje tvrdnje o suverenitetu.[5]

Politika[uredi | uredi izvor]

Organi vlasti Republike Kine deluju na osnovama Ustava Republike Kine i njena „Tri narodna principa“: „Republika Kina je demokratska narodna republika, kojom vlada narod i za narod“.[6] Vlast je podeljena na pet administrativnih delova (juana): ispitni (kadrovski), kontrolni (nadzorni), izvršni, sudski i zakonodavni juan. Glavne političke snage u Republici Kini su Plava koalicija i Zelena koalicija.

Na čelu države je predsednik Republike Kine, koji se bira na četvorogodišnji mandat na demokratskim izborima, kada se sa njim bira i potpredsednik. Predsednik postavlja članove izvršnog juana, predsednika vlade i kabinet ministara.[6] Predsednik Republike nema pravo veta u pitanjima koje izglasa zakonodavni juan.

Međunarodno priznanje[uredi | uredi izvor]

Sledećih 15 država ima diplomatske odnose sa Republikom Kinom:

Republika Makedonija je 1999. godine priznala Republiku Kinu (Tajvan), ali je odlaskom sa vlasti Vasila Tupurkovskog predsednik Trajkovski u 2000. godini povukao priznanje[7][8].

Administrativna podela[uredi | uredi izvor]

Privreda[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Nacionalna agencija za statistiku
  2. ^ „Taiwan”. CIA - The World Factbook. 9. 4. 2009. Pristupljeno 22. 4. 2009. 
  3. ^ Lee, Lynn F. „Languages in Taiwan Today”. Government Information Office, Republic of China. Arhivirano iz originala na datum 25. 10. 2009. Pristupljeno 7. 5. 2009. 
  4. ^ „Growth in United Nations membership, 1945-present”. 
  5. ^ „Ma refers to China as ROC territory in magazine interview”. Taipei Times. 8. 10. 2008. 
  6. 6,0 6,1 „The Republic of China Yearbook 2008 / CHAPTER 4 Government”. Government Information Office, Republic of China (Taiwan). 2008. Pristupljeno 28. 5. 2009. [mrtva veza]
  7. ^ UNPREDEP odlazi, ali NATo je tu, AIM, 26. februar 1999.
  8. ^ Javnost u Makedoniji s odobravanjem je primila poslednji potez predsednika Trajkovskog, a analitičari smatraju da je to bilo za očekivati otkako je Demokratska alternativa, patron Tajvana, otišla u opoziciju, AIM, 11. decembar 2000.

Literatura[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]