Salaš na Nosi

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Salaš na Nosi
Opšte informacije
MestoHajdukovo
OpštinaSubotica
Država Srbija
Vreme nastankapočetak 20. veka
Tip kulturnog dobraSpomenik kulture
Nadležna ustanova za zaštituMeđuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture
www.heritage-su.org.rs

Salaš na Nosi sa pripadajućom stambenom zgradom, štalom i magazom za žito, najverovatnije su podignuti na početku 20. veka, na osnovu komparacije sa sličnim salašima na susednom Ludaškom šoru. Ostale zgrade su mogle biti kasnije zidane. Salaš predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture.[1]

Prvobitna stambena kuća je bila sa tremom, koji je šezdesetih godina pretvoren u ostavu i u predsoblje i između ozidanih stubova trema postavljeni su trokrilni prozori. U sredini su relativno velika dvokrilna staklena vrata. Istih godina je napravljena plafonska konstrukcija. Salaš se nalazi na kraju šora i ostao je kao zasebna celina, jer nije izgrađen u regulacionoj liniji ulice. Glavna zgrada je trodelne osnove sa hodnikom u prednjem delu. Prednja soba je bila čista soba dok je zadnja soba bila za stanovanje. Kuhinja je ranije bila sa otvorenim odžakom, na tavanu je sačuvana kompletna konstrukcija odžaka, a u kuhinji je ostalo samo ložište za „banja peć”. U čistoj sobi je sačuvana banja peć, dok je u letnjoj kuhinji zidana peć.

Krovna konstrukcija je na raspinjače, krovni pokrivač je trska, a na vrhu krova su pričvršćeni magarčići. Kuća je zidana od čerpića, sa ojačanim uglovima, u vidu pilastera od crvene fugovane opeke. Prozori su dvokrilni sa T podelom okana, i naznačenim prozorskim ramom od zidane crvene opeke. Štala i letnja kuhinja su pod istim krovom. Osnova je od dva dela. Prednji deo je bila letnja kuhinja, dok je veći deo namenjen za štalu.

Pred kućom je mali voćnjak. Parcela je relativno mala, upoređujući je sa parcelama ostalih salaša. Sa sve četiri strane je obuhvaćena raznim objektima. Oko okućnice nije postojala ograda. Stambena zgrada i šupa su paralelne u pravcu sever-jug, a štala i magazin koji su takođe paralelno podignuti u pravcu istok-zapad.

Između ove zgrade su sagrađeni ostali ekonomski objekti, čardak, kokošinjac, krušna peć, bunar. Najkarakterističnija zgrada okućnice je magazin za žito, ispod magazina je bio podrum za vino. Zidovi su od opeke identični konstruktivno-dekorativni elementi kao i na kući. Na kraju dvorišta nalaze se pod istim krovom šupa i tor za ovce. Uz salaš nije bio pašnjak. Prvobitni vlasnik je bio sitan seljak, sa okućnicom od dva jutra zemlje.

Godine 1999. promenom vlasnika salaški kompleks je neprimerenom izgradnjom pomoćnih objekata devastiran.

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Izvori[uredi | uredi izvor]

  1. ^ „Salaš na Nosi”. Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture Subotica. Pristupljeno 7. 2. 2020. 

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]