Sana (rijeka)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Sana
Sana River Donji Vrbljani.jpg
Sana kod Donjih Vrbljana
Opšte informacije
Dužina 140 km
Basen 3369,4 km2
Sliv Crnomorski
Vodotok
Izvor Donja Pecka
V. izvora 400 m
Ušće Una
Geografske karakteristike
Oblast Republika Srpska
Pritoke vidi

Sana je rijeka u sjeverozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine. Izvire u opštini Mrkonjić Grad, duga je 146 km, sa površinom sliva od 3370 km². Ulijeva se u rijeku Unu, kod Novog Grada. Legenda kaže da su joj ime dali još stari Latini zbog njenog ljekovitog dejstva i čistoće (latinski: sano, sanare = liječiti).

Sana nastaje od tri jaka kraška vrela, na visoravni kod sela Donja Pecka i Jasenovi Potoci, i kraka pod imenom Korana. Nakon otprilike 1,5 km, ispod Trbovog dola, tri vrela se spajaju u jedan tok.[1]

Tok[uredi]

Izvor—Ključ[uredi]

Jedan od izvora Sane

U donjem toku, od izvora pa sve do Ključa, Sana je veoma hladna i čista rijeka. Sana se u donjem dijelu toka može okarakterisati kao kraška rijeka, ali ne u tolikoj mjeri koliko ostale kraške rijeke, kao npr. Una.

Ključ—Sanski Most[uredi]

U ovom dijelu toka Sana se može okarakterisati kao prelazna rijeka, jer tokom od Ključa perma Sanskom Mostu ima sve manje odlika kraške rijeke. U tom dijelu toka, u mjestu Vrhpolje, Sana prima svoju najveću pritoka, rijeku Sanicu koja dotiče iz pravca Grmeča.

Sanski Most—Prijedor[uredi]

Od izvora, do Sanskog Mosta dužina toka iznosi 72 km, a razlika nadmorske visine je 262,52 m. Ostatak pada, od Sanskog Mosta, kroz Prijedor, do Novog Grada, iznosi 41,21 m. Od Sanskog Mosta pa dalje, Sana gubi sve odlike kraške rijeke i poprima odlike normalnog riječnog toka.

Prijedor—Novi Grad[uredi]

Sve do Prijedora, tok rijeke Sane zadržava pravac od juga prema sjeveru. U Prijedoru Sana pravi ugao od tačno 90 stepeni i otiče na zapad prema Novom Gradu. 300 m prije nego što promjeni tok prema zapadu, u Sanu se ulijeva njena desna pritoka Gomjenica.

Do rata u BiH, fabrika papira u Prijedoru, Celpak, ispuštala je otpadne vode na izlasku Sane iz grada, tako da se dalji tok rijeke, do Novog Grada, smatrao zagađenim. U ratu i nakon rata, pa sve do danas, fabrika je ugašena, a ispuštanje otpadnih voda odvija se u mnogo manjoj mjeri.

U drugoj polovini toka između Prijedora i Novog Grada, Sana predstavlja granicu između dva istorijiska regiona, Potkozarja i Podgrmeča.

Na samom ulazu u Novi Grad nalazi se i ušće Sane u Unu.

Pritoke[uredi]

Galerija slika[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Pecka puna uspomena, Pristupljeno 9. 10. 2010.

Spoljašnje veze[uredi]

Literatura[uredi]