Sedamnaesti novembar

S Vikipedije, slobodne enciklopedije

Sedamnaesti novembar (poznati i kao 17N ili N17) je bila grčka levičarska oružana formacija, koja se nekoliko decenija borila protiv američkog uticaja u Grčkoj. Nijedan njen pripadnik decenijama nije bio uhvaćen sve do propasti organizacije 2002. godine.

Nastanak[uredi | uredi izvor]

1970-ih godina je u Grčkoj na vlasti je bila vojna hunta. 17. novembra 1973. grupa studenata-levičara protestovala je protiv vojne hunte, koja je vladala od 1967. Hunta je poslala tenkove koji su ih pregazili. Sledeće godine vojna hunta je zbačena, a datum krvavog masakra postao je naziv novostvorene oružane grupe, koja se borila protiv SAD, NATO pakta i kapitalizma uopšte. Cilj im je bio da primoraju Grčku da odustane od saradnje sa zapadnim blokom i uspostavi socijalističko uređenje društva.

Delovanje[uredi | uredi izvor]

Akcija koja je stavila 17. novembar na terorističku mapu sveta bila je likvidacija šefa CIA u Grčkoj Ričarda Velča 1975. godine. Već sledeće godine ubili su i Evangelosa Maliosa, jednog od bivših šefova policije koji je bio odgovoran za mučenje ljudi u tamnicama prethodnog režima.

Od početka 1980-ih na listu svojih ciljeva stavili su i uklanjanje turskih vojnih snaga sa Kipra. Turski vojni i diplomatski predstavnici proglašeni su za nove mete. Takođe, pored zapadnih, okomili su se i na grčke industrijalce, biznismene i elitu uopšte. Sve to je trajalo do početka novog milenijuma kada je međunarodna zajednica odlučila da jače pritisne grčke vlasti da urade nešto konkretno i ozbiljno protiv terorizma. Grčka potpisuje i ratifikuje konvenciju UN o terorizmu i donosi niz novih zakona. Uz britansku i američku pomoć formira se i nova antiteroristička vojno-policijska mreža. Malobrojna teroristička grupa 17N i dalje izmiče rukama vlasti.

U leto 2000. britanski vojni ataše Stefen Saunders ubijen je u svojim kolima. Dvojica motociklista su mu prišli sa obe strane vozila i otvorili vatru iz automatskog oružja. Opet niko od članova 17N nije identifikovan, niti uhvaćen. Ipak, bila je to poslednja uspešna misija ove grupe...

Hapšenja[uredi | uredi izvor]

U junu 2002, 17. novembar čini svoju prvu, ali fatalnu grešku. Savas Hiros teško se povredio pokušavajući da podmetne bombu na jahtu grčkog biznismena u luci u Pireju. Kada su ga uhvatili i pretresli njegov stan, pronašli su pravi arsenal svih vrsta oružja i eksploziva zajedno sa propagandnim materijalom 17N. Ovo je dovelo do otkrivanja glavnog skrovišta grupe u Atini, a zatim i do hapšenja još trojice članova. Grčki bogataši i zapadne diplomate mogli su da odahnu tek nakon hapšenja Aleksandrosa Jotopulosa, glavnog čoveka grupe 17N, koje se desilo u julu 2002. Ubrzo se u rukama policije našlo jos dvadesetak osumnjičenih terorista. Mnogi eksperti za terorizam smatraju da grupa za sve vreme svog trodecenijskog delovanja nikada nije imala više od 25 članova. U tome je i bila tajna njihove neranjivosti.

Aleksandros Gijotopulos i još jedna osoba proglašeni su krivim za organizovanje 963 krivična dela, uključujući ubistva, udruživanje radi antidržavne delatnosti i uništenje imovine. Još trinaest operativaca grupe osuđeno je na nekoliko doživotnih zatvorskih kazni. Četvoro osumnjičenih je oslobođeno svih optužbi. Utvrđeno je da je Jotopoulos osmislio svaki napad koji je 17N ikad izveo. Za to je kažnjen 21 doživotnom robijom. Glavni ubica organizacije Dimitris Kufodinas dobio je 13 doživotnih.

Zanimljivo je da američki Stejt department još uvek nije skinuo 17N sa svoje liste aktivnih terorističkih organizacija.