Seleuk I Nikator

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Seleuk I Nikator
Seleuco I Nicatore.JPG
Seleuk I (rimska kopija helenističkog originala)
Datum rođenjaoko 358. p. n. e.
Mesto rođenjaTrakija
Datum smrti281. p. n. e.
Mesto smrtiTrakija
DinastijaSeleukidi
OtacAntioh
MajkaLaodika Makedonska
SupružnikStratonika Sirijska
PotomstvoAntioh I Soter, Achaeus, Fila
Period305[1] – septembar 281 p. n. e.
PrethodnikAleksandar IV Makedonski
NaslednikAntioh I Soter
Seleukov srebrenjak. Na grčkom piše ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΣΕΛΕΥΚΟΥ ("kralja Seleuka“ - misli se da novac pripada kralju, tj. da je Seleukov

Seleuk I Nikator (oko 358. p. n. e. -281. p. n. e. ) bio je oficir u vojsci Aleksandra Makedonskog. Tokom ratova dijadoha Seleuk I Nikator uspostavlja Seleukidsku dinastiju i osniva Seleukidsko carstvo.

Nakon Aleksandrove smrti u junu 323 p. n. e., Seleuk je inicijalno podržavao Perdiku, reganta Aleksandrovog carstva, i bio je imenovan za komandira prateće konjice i hilijarha tokom Vavilonske podele 323 p. n. e. Međutim, nakon izbijanja ratova dijadoha 322 p. n. e., Perdikini vojni porazi protiv Ptolemeja u Egipti doveli su do pobune njegovih trupa i Peluziji. Perdika je bio izdat i ubijen u zaveri od strane Seleuka, Pitona i Antigena u Peluziji tokom 321 ili 320 p. n. e. Sporazumom u Triparadisu iz 321 p. n. e., Seleuk je bio postavljen za namesnika Vavilona pod novim regantom Antipaterom. Ali su skoro odmah ratovi dijadoha nastavljeni i Antigon je prisilio Seleuka da pobegne iz Vavilona. Seleuk je uspeo da se vratiti u Vavilon tek 312. p. n. e. uz podršku Ptolemeja. Od 312. p. n. e. je Seleuk nemilosrdno proširio svoje dominione i konačno pokorio persijske i medijske teritorije. Seleuk je vladao ne samo Vavilonijom, nego celokupnim enormnim istočnim delom Aleksandrovog carstva.

Rana karijera[uredi | uredi izvor]

Bio je sin Antioha, jednog od Filipovih generala. Pratio je Aleksandra Makedonskog i dobija odlikovanja prikom kampanje u Indiji 326. p. n. e. . Posle Aleksandrove smrti Makedonsko carstvo se deli 323. p. n. e., a on postaje oficir blizak Perdiki, sa kojim učestvuje u kampanji na Egipat. Tokom neuspešne kampanje u Egiptu 321. p. n. e. učestvuje u ubistvu Perdike.

Tokom druge podele Carstva 321. p. n. e. Seleuk dobija Vavilonsku satrapiju. Kad je Antigon 316. p. n. e. postao gospodar istočnih provincija, Seleuk beži u Egipat. U ratu između Antigona i drugih makedonskih zapovednika, on sarađuje sa Ptolemejem i komanduje egipatskim eskadrilama u Egeju. Posle Ptolemejeve pobede kod Gaze 312. p. n. e., vraća se u Vavilon.

Osnivanje Seleukidskog carstva[uredi | uredi izvor]

Povratkom u Vavilon 312. p. n. e. počinje nova Seleukidska era. To se smatra godinom kada je osnovano Seleukidsko carstvo. Iz Vavilonije Seleuk Nikator osvaja okolne provincije Persije, Susu (Elam) i Medeju. Te provincije su dotad bilu u rukama Antigonovih ljudi. Antigonov sin Demetrije Poliorket napada Vavilon 311. p. n. e., ali ne uspeva da nanese ozbiljniju štetu. Tokom sledećih 9 godina (311. p. n. e. - 302. p. n. e.) Antigon je bio zauzet na Zapadu, pa je Seleuk Nikator imao vremena da osvoji celi istočni deo carstva Aleksandra Makedonskog sve do reke Ind.

Nakon što je ugašena kraljevska makedonska linija, Seleuk Nikator uzima titulu kralja, kao i ostala četvorica glavnih makedonskih vođa. Seleuk Nikator se proširio do reke Ind. Tu je izgleda pretrpio poraz, pa sa indijskim vladarem Čandraguptom potpisuje mirovni sporazim 302. p. n. e.. Seleuk je dao Čandragupti Pakistan i svoju ćerku za ženu, a Čandragupta njemu daje 500 slonova.

Širenje na zapadu[uredi | uredi izvor]

Udružuje se sa Lizimahom 301. p. n. e. i zajednički pobećuju Antigona u bici kod Ipsa. Sledi nova podela teritorija i Seleuk Nikator dobija Siriju i delove Male Azije. Posedovanje Sirije Seleuku daje izlaz na Mediteran. Tu osniva grad Antiohiju (Antiohija na Orontu), kao sedište svoje vlasti. Istovremeno Seleukija na Tigru je bila sedište istočnih satrapija, gde postavlja svog sina Antioha kao zamenika kralja.

Sagradio je ogroman broj gradova, 16 Antiohija, 9 Seleukija i 6 Laodika.

Zarobljava Demetrija 285. p. n. e., tako da mu Lizimah i Ptolemej II ostaju jedini veliki rivali. Ptolemej Keraun se sklonio kod Seleuka posle dolaska na vlast njegova brata Ptolemeja II (285. p. n. e. Lizimah je postao nepopularan, nakon što je ubio svog sina. To je Seleuku stvorilo priliku za intervenciju protiv Lizimaha, u kojoj mu pomaže Ptolemej Keraun. U odlučnoj bici kod Kurupediona u Lidiji 281. p. n. e. Seleuk pobeđuje i time osvaja sve što je Aleksandar Makedonski osvojio osim Egipta.

Preostalo mu je da još osvoji Makedoniu i Grčku. Nameravao je on drži Makedonsko kraljevstvo u starim granicama, a da mu sin Antioh drži celu Aziju. Međutim Seleuka ubija Ptolemej Keraun 281. p. n. e. i sprečava ga time da obnovi gotovo celo kraljevstvo Aleksandra Makedonskog.

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Boiy "The Reigns of the Seleucid Kings According the Babylonian King List." Journal of Near Eastern Studies 70(1) (2011): 1–12.

Literatura[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]