Sent Helens (vulkan)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Sent Helens
Mount St. Helens
MSH82 st helens plume from harrys ridge 05-19-82.jpg
1.000 m visok oblak pare 19.05.1982.
dve godine posle velike erupcije
Geografske karakteristike
Ndm. visina2.549 m
Koordinate46°11′28″ SGŠ; 122°11′40″ ZGD / 46.1912000° SGŠ; 122.1944000° ZGD / 46.1912000; -122.1944000 Koordinate: 46°11′28″ SGŠ; 122°11′40″ ZGD / 46.1912000° SGŠ; 122.1944000° ZGD / 46.1912000; -122.1944000
Geografija
Sent Helens na mapi SAD
Sent Helens
Sent Helens
Države Sjedinjene Američke Države
 Vašington (država)
Geologija
Starost stena< 40.000 godina
Vrsta planinestratovulkan
Vulkanski pojasKaskadske planine
Poslednja erupcija10. oktobar 2008.
Veliki kupasti vulkan Sent Helens
dan pre erupcija 1980

Sent Helens[1] (engl. Mount St. Helens) aktivni je stratovulkan smešten u jugozapoadnom delu američke savezne države Vašington (okrug Skamanija) i deo je planinskog lanca Kaskadskih planina. nalazi se na oko 154 km južno od grada Sijetla, odnosno na oko 80 km severoistočno od grada Portlanda (savezna država Oregon).

Sent Helens je napoznatiji po katastrofalnoj erupciji koja se desila 18. maja 1980. u 20:32 časova po lokalnom vremenu kada je iznenada došlo do strahovite eksplozije na vrhu planine koja se smatrala ugašenim vulkanom. Bila je to najsmrtonosnija i ekonomski najdestruktivnija vulkanska erupcija u istoriji Sjedinjenih Država.

Planina St Helens je dobila ime po britanskom diplomati Lordu od Sent Helensa, koji je bio i veliki prijatelj istraživača Džordža Vankuvera, a koji je istraživao pomenutu oblast krajem 18. veka.

Karakteristike[uredi]

Vulkan se nalazi u Kaskadskim planinama i deo je Kaskadskog vulkanskog luka, inače sastavnog dela Vatrenog pojasa Pacifika, u kom se nalazi više od 160 aktivnih vulkana.

Planina Sent Helens je kao i velika većina vulkana u ovom pojasu velika eruptivna kupa sastavljena od okamenjene lave sa međuslojevima pepela, plovućca i drugih depozita. U osnovi planine leže bazaltno- andezitni slojevi uz postojanje nekoliko intruzija od dacita kroz koje je izbijala lava.

Vulkan koji je od 1857. bio u stanju mirovanja, počeo je da pokazuje znake aktivnosti početkom 1980-ih, kada je magmatska aktivnost u unutrašnjosti planine pojačala pritisak i dovela do postepenog izdizanja planine, stvarajući izbočenje sa severne strane (planina je rasla i do 150 cm dnevno).

Vulkanska aktivnost je kulminirala 18. maja 1980. u 20:32 časova po lokalnom vremenu. Samoj erupciji prethodio je zemljotres magnitude 5° stepeni što je dovelo do nastanka klizišta u kojem je sa severne strane planine ka reci Tutl skliznulo oko 2 km³ stena. Vreli vulkanski gasovi i pare eruptirali su horizontalno kroz novonastale pukotine, uništavajući okolni prostor u prečniku od 28 km.

Istovremeno, vreli oblak staklastog pepela i smrvljenih stena izbačen je u atmosferu, nakon čega je došlo do izlivanja lave na površinu. Oko 400 miliona tona pare i prašine završilo je u atmosferi.

Sa opustošenog područja spasilačke patrole su kasnije pronašle i spasile 198 ljudi, a 57 osoba je smrtno stradalo ili je proglašeno nestalim.

Oko 300 domova uz reku Tutl je sravnjeno sa zemljom ili je jako oštećeno poplavama i muljnim tokovima otopljenih glečera. Vulkanski pepeo je zahvatio farmerska područja daleko na istoku, prekrivajući polja i oranice, blokirajući saobraćaj i ostavaljajući za sobom sliku spaljenog područja. Tokom erupcije u potpunosti je uništen planinski vrh, a nadmorska visina planine je sa 2.950 m smanjena na 2.550 m (za 400 metara).

Panorama[uredi]

Panorama, Sent Helens u centru. Pogled prema severu

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ (na jeziku: engleski) Dobrodošli na planinu Sent Helens

Spoljašnje veze[uredi]