Sisak

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Sisak

Sisak bridge croatia2.jpg
Sisački Stari most, jedan od simbola grada.

Grb

Zastava
Osnovni podaci
Država Zastava Hrvatske Hrvatska
Županija Sisačko-moslavačka
Stanovništvo
Stanovništvo (2011) 33.049
Aglomeracija (2011) 47.699
Geografske karakteristike
Koordinate 45°29′06″N 16°22′23″E / 45.4850767312479, 16.373115647086724
Nadmorska visina 98 m
Sisak na mapi Hrvatske
{{{alt}}}
Sisak
Sisak na mapi Hrvatske
Ostali podaci
Poštanski kod 44000
Pozivni broj +385 44
Registarska oznaka SK
Veb-strana Службена презентација града

Sisak je grad u Hrvatskoj i administrativni centar Sisačko-moslavačkoj županiji. Prema prvim rezultatima popisa iz 2011. u gradu je živelo 47.699 stanovnika, a u samom naselju je živelo 33.049 stanovnika.[1] Nalazi se na ušću Kupe i Odre u Savu, 57 km jugoistočno od Zagreba.

Sisak je jedan od retkih gradova kod kojih uz kontinuitet trajanja naselja možemo pratiti i kontinuitet njegovog naziva: Segesta, Segestika (u vreme kada su grad naseljavali Japodi), Siscija (za vreme Rimskog carstva), Siscijum u ranom srednjem veku, Sissek, Sziszek (mađarsko ime u doba Austrougarske), pa sve do današnjeg naziva Sisak.

Klima[uredi]

  • Srednja godišnja temperatura: 10,6°C
  • Godišnji prosek relativne vlažnosti: 80%
  • Magla: 82 dana godišnje

Grad Sisak smestio se na utoku reke Odre u Kupu i Kupe u Savu, u plodnom i često močvarnom području Panonske nizije, obeleženom umerenom kontinentalnom klimom. Kroz istoriju grad se razvijao uz Kupu, čas sa njene desne, a čas sa leve strane. Razvoju grada posebno je doprinela činjenica da su Sava i Kupa plovne upravo do Siska, što je podstaklo privredni razvoj i trgovinu.

Ime[uredi]

Sisak je kroz svoju istoriju promenio više imena, no - nakon ilirsko-keltske Segestike - sva su kasnija imena utemeljena na rimskom imenu Siscija (lat. Siscia). Tako će se u ranom srednjem veku grad zvati Siscium, a potom će se pojavljivati razne grafije koje upućuju na kajkavski oblik imena grada: Sissek, Sziszek, Sciteck, Zusek, Sziscium, Scutzuc, Zitech, Scuteck. Na kraju se pojavljuje štokavski oblik Sziszak i Sisak.

Istorija[uredi]

Sisak spada među najstarija naselja severozapadne Hrvatske, pošto se tragovi njegove urbane naseljenosti mogu pratiti sve do 4. veka p. n. e. Ipak, već i pre znakova urbanog naselja ovaj su kraj obitavali ljudi, pa su prilikom arheoloških istraživanja nađeni preistorijski ostaci oruđa i figura idola.

Iliri, Kelti i Rimljani[uredi]

U 4. veku p. n. e. u ovo područje provaljuju Kelti iz plemena Segestani (grč. Segestanoi) i mešaju se sa Ilirskim starosedeocima, a zajedničkom naselju daju svoje ime - Segestika. Čini se da je ovaj grad, smešten s desne obale Kupe, tada bio najveći grad zapadnog dela Panonske nizine.

Rimljani su u više navrata pokušavali osvojiti Segestiku, no to im je pošlo od ruke tek 35. p. n. e., kad mladi Oktavijan, koji će postati rimski car Oktavijan Avgust, nakon jednomesečne opsade, sa vojskom od 12.000 ljudi, osvaja keltsko-ilirski grad, a sa leve obale Kupe osniva rimski vojni logor - Sisciju. Ovaj je logor ubrzo dobio status grada, a njegova je geografska čozicija doprinela jačanju vojnog, saobraćajnog i upravnog značenja toga urbanog centra, a osobito razvoju trgovine i obrta. Rimska je Siscija imala luku na Kupi, a od sredine 3. veka i kovnicu novca koji se koristio na čitavom području Rimskog carstva (nekoliko je primeraka novca kovanog u Sisciji nađeno čak u Palestini), pošto su ga obično koristile vojne jedinice. Osim toga, uz obalu Kupe bile su smeštene i terme.

Arheološka istraživanja sa kraja 20. i početka 21. veka donela su na videlo i delove gradskih zidina, posebno njihov krajnji severni i južni deo. Iz toga su razdoblja poznati planovi mnogih građevina koje se nalaze ispod današnjeg centra grada, a u Gradskom muzeju, kao i u privatnim zbirkama Siščana mogu se naći brojne kovanice, geme i „rimske cigle“, kao i delovi keramičkih posuda.

U doba cara Dioklecijana, rimska provincija Panonija podeljena je 297. na četiri dela, a Siscija postaje glavnim gradom provincije Pannonia Savia (Savska Panonija).

Hrišćanstvo[uredi]

Hrišćanstvo se rano javlja u ovom području. U Sisciji je već krajem 3. veka sedište eparhije. Prvi nama poznati episkop bio je sveti Kvirin, koji je bio episkop od 284. do 303., a za vreme Dioklecijanovog progona hrišćana uhvaćen je i mučen. Na koncu je bačen u reku Sibaris (mađ. Gyöngyös) u današnjoj Mađarskoj. Sv. Kvirin je zaštitnik grada Siska, a njegov je blagdan, 4. juna, Dan grada.

U 4. veku počeo se umanjivati sjaj Siscije, a nakon propasti Rimskog carstva potpuno je zapuštena. Dolaskom Hrvata u 7. veku grad se ponovo budi i raste, a hrvatski knez Ljudevit Posavski ovde stoluje početkom 10. veka, utvrđuje grad, i od 819. do 822. se bori protiv Franaka.

Nema tačnih podataka o trenutku kad je prestala da postoji Sisačka episkopija (mada nikad nije i zvanično ukinuta), međutim pretpostavlja se da je to bilo tokom 10. veka, pa 1094. osnivanjem Zagrebačke biskupije Sisak postaje feudalni posed zagrebačkog biskupa, koji ga je potom, 1215, poklono Zagrebačkom kaptolu. U vreme ugarskog kralja Bele IV Sisak dobija status gradske opštine sa gradskom upravom i sudom. Sisak se otada razvija kao trgovište i sedište županije, čijeg je župana Kaptol birao svake godine na dan sv. Lavrentija.

Borbe sa Turcima[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Bitka kod Siska
Sisačka tvrđava (tzv. Stari grad) pod kojom se odigrala Bitka kod Siska

1591. godine turski sultan Murat III imenuje Hasan-pašu Predojevića bosanskim beglerbegom, a upadi Turaka prema zapadu, pa i prema Sisku i Turopolju, sve su češći. Nakon pada Bihaća, Sisak dolazi u nezavidnu situaciju. Uskoro su se Turci, njih oko 12.000, počeli okupljati kod Petrinje čije su zidine bile spaljene odlukom Hrvatskog sabora, a hrišćansku vojsku, koja se sastojala od oko 5.000 Hrvata, Nemaca i Slovenaca, predvode ban Toma Bakač Erdedu, vojvoda Rupreht Egenberg i Andrija Aueršperg.

U sisačkoj tvrđavi (danas se naziva Stari grad) koja je već ranije izgrađena uz pomoć građevinskog materijala iz stare Siscije, nalazilo se svega 800 branitelja koje su predvodili kanonici Blaž Đurak i Matija Fintić. 22. juna 1593. odigrala se velika bitka u kojoj je poginuo sam Hasan-paša Predojević, kao i veliki deo njegove vojske. Ova je bitka bila prekretnica koja je naznačila zaustavljanje turskog prodiranja dalje u Evropu, a imala je i poseban psihološki uticaj, jer je njome po prvi puta nakon Krbavske bitke postignuta ravnoteža na hrvatsko-turskoj granici. Evropu je ubrzo obišao i štampani letak na kojem je bila prikazana prva velika pobeda ujedinjenih hrišćanskih snaga srednje Evrope protiv turske vojske, a vojskovođe hrišćanske vojske pohvalili su papa Klement VIII, nemački car Rudolf II i španski kralj Filip II.

Urbani razvoj 18. i 19. veka[uredi]

Povlačenjem Turaka iz tih krajeva, početkom 18. veka, prestaje i dugotrajna stagnacija u razvoju grada. Ponovo se otvaraju trgovački putevi, a grad postaje sve važniji kao rečna luka. Upravo će rečno brodarstvo postati njegovim simbolom.

U 18. i 19. veku grad je podeljen rekom Kupom, pa se njegov život odvija u dva odvojena naselja, koja međusobno nisu imala mnogo veza. Sa leve obale Kupe nastavlja da se razvija Civilni Sisak (nazivan kasnije i Stari Sisak) koji još uvek pripada Kaptolu, a sa desne obale reke raste Vojni Sisak (nazivan i Novi Sisak ili Prečki Sisak) koji je bio pod upravom Banske krajine.

Na početku ovog razdoblja Sisak je maleno naselje, a stanovništvo živi u drvenim kućama tipičnog pokupskog stila gradnje, smeštenim uz obalu Kupe, koja je prvi izvor zarade, zbog luke, ali i zbog splavarenja i ribolova. Prva zidana građevina, nakon zidanja Starog grada u 16. veku, sada je župna crkva sv. Križa, na mestu gde su nekad završavale južne zidine stare Siscije i gde je u rimsko doba bio gradski forum.

29. oktobra 1838. Kaptol zagrebački donosi dokument kojim Sisak postaje slobodno trgovište sa svojim statutom, pečatom i grbom. Već od 1828. Sisak ima i svoju urbanističku sistematizaciju koja počiva na regulatornoj osnovi grada što ju je izradio arhitekt Ivan Fistrović. Taj je plan predviđao nastavak rasta grada prema rasteru ulica koje su u temelju počivale na organizaciji ulica drevne Siscije. Stoga će i ostaci Siscije ostati zakopani ispod kasnijeg grada, a do saznanja o njima dolaziće se postepeno prilikom kasnijih građevinskih radova. Fistrovićev plan ulica predviđa četiri uzdužne ulice (sever-jug), koje prate obalu Kupe. Bez obzira na njihove kasnije nazive, koji su se menjali sa političkim promenama, Siščani ih uvek zovu jednostavno Prva, Druga, Treća i Četvrta ulica (brojeći od Kupe). Ove su četiri ulice međusobno povezane pomoću više poprečnih ulica.

Uz obalu Kupe počinju da rastu žitni magacini, kao i ostale trgovačke zgrade, koje će bitno odrediti izgled i današnjeg grada. Trgovci su se međusobno takmičili, ne izgledom svojih kuća, nego izgledom i kvalitetom gradnje magacina, pa su postali gotovo statusni simbol. Tek će se nakon toga misliti na izgradnju gradskih palata, a grade ih opet imućni trgovci koji su u svemu imali odlučujuću ulogu u gradu.

Prvi drveni most na reci Kupi izgrađen je tek 1862, a kad je preopterećen prometom dotrajao, zamenio ga je 1934. zidani most, koji će postati jedan od simbola grada, a Siščani će ga nazvati Stari most. U vreme kad je beton već bio u širokoj upotrebi, ovaj je most izgrađen od tradicionalnih sisačkih materijala, kamena i opeke, pa se ističe svojim skladnim oblicima.

Godine 1874. konačno su ujedinjeni Civilni i Vojni Sisak pod jedinstvenu upravu, a prvi gradonačelnik jedinstvenog i otada slobodnog kraljevskog grada bio je ugledni trgovac Franjo Lovrić. Kroz 25 godina svoga gradonačelnikovanja postao je jedno od najomiljenijih lica u gradu, a Sisak je od trgovačko-obrtničkog središta uspeo da dovede do savremenog izgleda i do kontura koje su u centru grada i danas prepoznatljive.

1862. izgrađena je i prva železnička pruga u Hrvatskoj, koja je povezivala Sisak i Zidani Most, a rečni i železnički saobraćaj postaju pretpostavke snažnog industrijskog razvoja grada.

Industrijski razvoj u 20. veku[uredi]

Načinom na koji su se iz ugarskih interesa razvijale Mađarske železnice, Sisak je ostao izvan glavnih saobraćajnih tokova, što je oslabilo poziciju trgovine, ali i dovelo do većeg razvoja industrije. Industrijska postrojenja, koja su osobito nikla nakon Prvog svestkog rata, građena su van starog gradskog jezgra, a posebno na Capragu, gde se smešta postrojenje Šela, a u blizini i ono za preradu gvožđa. Oko njih su ubrzo izrasla i prigradska naselja, koja se načinom izgradnje bitno razlikuju od dotadašnje slike Siska.

Drugi svetski rat[uredi]

Drugi svetski rat nije zaobišao ni Sisak, gde je 22. juna 1941. osnovan i prvi partizanski odred na području tadašnje Jugoslavije - Sisački NOP odred.

Tokom rata u Sisku su ustaše osnovale koncentracioni logor, kao i Dečji logor u kome je ubijeno preko 2.000 dece.

Pred kraj rata grad su bombardovali Saveznici, posebno njegova prigradska naselja, železničku prugu i industrijska postrojenja koja su gotovo u potpunosti uništena. Nemci su, prilikom povlačenja, nameravali srušiti i Stari most, ali je nekoliko Siščana omelo taj njihov plan.

Posleratni period[uredi]

Nakon rata započela je ubrzana obnova i industrijalizacija grada, a glavne grane ostaju metalurgijska, hemijska, prehrambena i drvna industrija. Veliku važnost i dalje ima sisačka luka. U vreme Hrvatskog proleća u Sisku je bila izuzetno živa politička aktivnost, pošto su u gradu bili moćni pripadnici obe strane. Većinom su „prolećari“ bili okupljeni oko Rafinerije i njezine uprave, a njihovi protivnici oko Železare, što je odražavalo i nacionalnu strukturu zaposlenih u tim preduzećima.

U ratu 90-ih ponovo su došla pod udar industrijska postrojenja, posebno sisačka Rafinerija, ali i stambene zgrade i crkve, a mnogi su Siščani poginuli i raseljeni. Sisak je bio pod gotovo neprekidnom opštom opasnošću.

U posleratnom periodu, kroz tranziciju, prisutnost teške industrije u gradu nije olakšala tranziciju, pa su mnogi ostali bez posla. Posebno je za taj period karakterističan slučaj Železare i višestruki pokušaji njenog spašavanja.

Privreda[uredi]

Za razvoj Siska i dalje industrija ima veliku ulogu. Tu je INA Rafinerija nafte Sisak, potom nekadašnja Železara, koja je razdeljena u više manjih preduzeća, kao i druga industrijska postrojenja. Ovakva važna uloga industrije u gradu uticala je i na formiranje školstva, ali i na smer celokupnog razvoja grada.

Velika preduzeća[uredi]

  • INA Rafinerija nafte Sisak nalazi se u delu grada koji se zove Caprag, uz desnu obalu Kupe, u blizini njenog utoka u Savu. Deo je poslovnog sistema INA - Industrija nafte, a godišnje može preraditi oko 4 miliona tona nafte. Danas prerađuje između 2 i 2,5 miliona tona. Ova fabrika koristi izuzetno povoljan geostrateški položaj Siska sa njegovim dobrim transportnim putevima, plovnim rekama i naftovodom. Prvih godina 21. veka vode se intenzivni pregovori između grada i Rafinerije o zaštiti okoline, a posebno o smanjenju zagađenja vazduha.
  • Nekadašnji Industrijski kombinat „Željezara Sisak“ razdeljen je tokom tranzicije i privatizacije na više metalurških preduzeća, među njima su:
    • Valjaonica cijevi Sisak
    • Metaling, koji se bavi proizvodnjom i montažom čeličnih konstrukcija
    • Felis, valjaonica čeličnih odljevaka
  • Tvornica alkoholnih i bezalkoholnih pića „Segestica“ osnovana je 1918, a smeštena je uz samu železničku stanicu i u blizini kupske luke.
  • Firma „Herbos“ osnovana je 1946. radi proizvodnje vinske kiseline, no 1953. pod imenom „Radonja - tvornica hemijskih proizvoda“ počinje proizvodnju za zaštitu bilja. Od 1993. preduzeće se zove „Herbos“, a od 1998. bavi se i proizvodnjom materijala za graditeljstvo.
  • Termoelektrana Sisak nalazi se na području Čret, na desnoj obali Save, 4 km nizvodno od urbanog područja Siska. To je kondenzacijska termoelektrana sa dva bloka ukupne snage 420 MW, a radi na teško lož ulje i plin. Proizvodi električnu energiju i tehnološku paru. Prvi je agregat izgrađen 1970, a drugi 1976.
  • Mlin i pekare „Ljudevit Posavski“ je preduzeće osnovano 1967. pod nazivom „5. maj“, a od 1994. nosi današnje ime. Silosi u vlasništvu ovog preduzeća su kapaciteta oko 30.000 tona žita. Osim skladištenjem žita, preduzeće se bavi i proizvodnjom brašna, finalnih pekarskih proizvoda i njihovom prodajom. Silosi i mlin nalaze se u blizini železničke stanice i kupske luke.
  • „Dunavski lojd“ najveći je hrvatski rečni brodar, a sedište mu je uz sisačku luku na Kupi. Bavi se prevozom robe evropskim rekama.

Poslovne zone[uredi]

Od kraja 2005. godine u gradu deluje i preduzeće u vlasništvu grada „Poslovne zone“, čija je svrha da osiguraju pretpostavke za razvoj privrede i preduzetništva i stvore bazu za strateško planiranje razvoja Siska. Dve poslovne zone koje trenutno deluju smeštene su uz izlaz iz grada prema Zagrebu (Komunalna zona), i uz zaobilaznicu (zona Tanina Gorički). Grad planira osnivanje još tri specijalizovane zone: Južnu industrijsku zonu na prostoru Železare, Novog Praćna i Crnca; Zonu Barutana; i Zonu Stupno.

Ipak, uprkos naizgled visokoj industrijalizaciji i velikim mogućnostima, nezaposlenost je u gradu visoka, pa prema podacima Hrvatskog zavoda za zapošljavanje od januara 2006. u gradu ima 5.768 nezaposlenih.

Turizam[uredi]

Krajem 20. veka i početkom 21. veka u Sisku se sve više razvija i turizam, posebno zahvaljujući zaštićenom močvarnom području Lonjskog polja, raritetnoj ruralnoj drvenoj arhitekturi, sisačkom Starom gradu, i privlačnom središtu grada uz obalu Kupe i arheološkom parku „Siscija“. Ovde treba spomenuti i lovni turizam u okolnim šumama. Ipak, turistička delatnost je još uvek nedovoljno razvijena i ne koristi sve mogućnosti koje joj se pružaju. Najveći problem je nedostatak smeštajnih kapaciteta.

Stanovništvo[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Popis stanovništva u SFRJ 1991:Sisak

U godinama pojačanog industrijskog razvoja, od kraja Prvog svetskog rata, pa do 1931. broj stanovnika grada više je nego udvostručen, pa je porastao sa 4.000 na čak 11.000 stanovnika. Područje grada Siska, prema popisu stanovništva iz 2001. (podaci Državnog zavoda za statistiku [1]), ima 52.236 stanovnika, od čega na užem području grada živi 36.785. Prema istom popisu srednja je starost stanovništva bila 40,4 godine, indeks starenja 104,5, a koeficijent starosti 22,7.

Popis 2001.[uredi]

  • Hrvati: 43.402 (83,09%)
  • Srbi: 3.897 (7,46%)
  • Bošnjaci: 795 (1,52%)
  • neopredeljeni: 1.611 (3,08%)

Obzirom na maternji jezik, 50.696 ili 97,05% izjasnilo se da im je maternji jezik hrvatski. Prema veroispovesti, 41.204 ili 78,88% izjasnilo se kao rimokatolici, 2.537 ili 4,86% kao muslimani, 19 ili 0,03% kao pravoslavci, 2.389 ili 4,57% kao agnostici ili neopredeljeni, i 1.820 ili 3,48% kao ateisti.

Popis 1991.[uredi]

Po popisu stanovništva iz 1991. godine, opština Sisak je imala 84.348 stanovnika, raspoređenih u 105 naseljenih mesta.

godina popisa ukupno Hrvati Srbi Jugosloveni ostali
1991 84.348 54.621 (64,75%) 19.209 (22,77%) 3.719 (4,40%) 6.799 (8,03%)

Bivša velika opština Sisak je novom teritorijalnom organizacijom u Hrvatskoj ukinuta i formirani su: Grad Sisak i opštine: Lekenik, Martinska Ves i Sunja. U isto vreme iz sastava bivše opštine Sisak izdvojeno je naseljeno mesto Pustike, koje je ušlo u sastav opštine Kravarsko, u Zagrebačkoj županiji, a Gradu Sisku priključena su dva naseljena mesta: Letovanci i Madžari, koja su se pre nove teritorijalne organizacije nalazila u sastavu bivše velike opštine Petrinja.

Prema novoj teritorijalnoj podeli, nacionalni sastav 1991. godine je bio sledeći:

* ukupno Hrvati Srbi Jugosloveni ostali
grad Sisak (deo) 60.999 39.924 (65,45%) 12.017 (19,70%) 3.157 (5,17%) 5.901 (9,67%)
opština Lekenik 6.248 5.870 (93,95%) 121 (1,93%) 67 (1,07%) 190 (3,04%)
opština Martinska Ves 4.643 4.386 (94,46%) 73 (1,57%) 37 (0,79%) 147 (3,16%)
opština Sunja 12.309 4.294 (34,88%) 6.996 (56,83%) 458 (3,72%) 561 (4,55%)
nas. mesto Pustike 149 147 (98,65%) 2 (1,34%) 0 0

U odnosu na današnji teritorijalni sastav Grada Siska, nacionalni sastav 1991. godine je bio sledeći:

godina popisa ukupno Hrvati Srbi Jugosloveni ostali
1991 61.413 40.188 (65,43%) 12.108 (19,71%) 3.192 (5,19%) 5.925 (9,64%)

Sisak (naseljeno mesto), nacionalni sastav[uredi]

Popis 1991.[uredi]

Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mesto Sisak je imalo 45.792 stanovnika, sledećeg nacionalnog sastava:

Popis 1991.
Hrvati
  
26,839 58,61%
Srbi
  
10,829 23,64%
Jugosloveni
  
2,884 6,29%
Muslimani
  
2,322 5,07%
Slovenci
  
157 0,34%
Albanci
  
101 0,22%
Makedonci
  
96 0,20%
Romi
  
91 0,19%
Crnogorci
  
91 0,19%
Česi
  
82 0,17%
Mađari
  
39 0,08%
Ukrajinci
  
22 0,04%
Rumuni
  
17 0,03%
Nemci
  
15 0,03%
Italijani
  
13 0,02%
Slovaci
  
11 0,02%
Poljaci
  
7 0,01%
Grci
  
6 0,01%
Rusi
  
6 0,01%
Rusini
  
6 0,01%
Bugari
  
2 0,00%
Jevreji
  
2 0,00%
Turci
  
1 0,00%
ostali
  
24 0,05%
neopredeljeni
  
1,327 2,89%
region. opr.
  
45 0,09%
nepoznato
  
757 1,65%
ukupno: 45.792

Kultura i sport[uredi]

Dok se u periodu pre 19. veka ne može govoriti o nekoj većoj kulturnoj delatnosti, od prve polovine 19. veka, potaknuti i trgovačkim, a onda i industrijskim napretkom, razvijaju se najpre kultura, pa onda i sport.

Kultura[uredi]

U Sisku je 2. oktobra 1839. godine prikazana prva pozorišna predstava na hrvatskom jeziku i štokavskom narječju. Bila je to drama Juran i Sofija ili Turci pod Siskom Ivana Kukuljevića Sakcinskog. Do tog vremena predstave su izvođene na nemačkom ili mađarskom jeziku.

Danas u Sisku deluje veći broj kulturnih institucija:

  • Kulturni centar „Kristalna kocka vedrine“ je institucija koja pokriva četiri glavne grane kulture: pozorište i muzika, objavljivanje knjiga, izložbe, i kinematografiju.
  • Gradski muzej Sisak smešten u Tomislavovoj ulici, na mestu gde je nekad bila radionica majstora Karasa u kojoj je bravarski zanat izučio Josip Broz Tito. Danas muzej sadrži arheološku zbirku preistorije; arheološku zbirku antike; arheološku zbirku ranog srednjeg veka; numizmatičku zbirku; zbirku 13-17. veka; istorijsku zbirku 18. i 19. veka; istorijsku zbirku 20. veka. Uz to, muzej vodi brigu o Starom gradu, zgradi Velikog kaptola i omogućuje obilazak grada uz stručnu pratnju. Redovno se organizuju tematske izložbe i predavanja. Muzej ima i sopstvene publikacije.
  • Muzička škola „Fran Lotka“ utemeljena je 28. juna 1894. odlukom kraljevske zemaljske vlade, a nakon Drugog svetskog rata ponovo je otvorena 27. avgusta 1948. Od 1967. škola deluje u zgradi nekadašnje sisačke sinagoge. Danas je to javna i umetnička škola s delatnošću osnovnog i srednjeg muzičkog obrazovanja.
  • Pozorište D. A. S. K. A. i alternativni kulturni centar Daskalište deluje od 1976, a po njemu je Sisak postao međunarodno poznat na području istraživačkog, eksperimentalnog pozorišta. Ova se institucija bavi i dramskim odgojem dece i mladih.

Uz ove i druge institucije, u Sisku deluje i niz umetnika iz raznih područja. Tu je poznati akademski slikar Slavko Štrigl, a u pripremi je otvaranje stalne postave njegove galerije.

Od 1995. deluje i bend The Bambi Molesters koji svira garage i surf muziku, a postigao je zapaženi uspeh u svetu.

Sport[uredi]

Grad Sisak je tradicionalno vezan uz sportske aktivnosti, a za naglasiti je istorijsko značenje nekih sportskih grana koje su u Sisku prvi puta organizovane, ne samo na području Republike Hrvatske nego i ovom delu Evrope. Među takvim sportovima treba istaknuti konjički sport na području sisačkog predgrađa Galdova.

Ime grada Siska vezano je i uz prvi biciklistički klub, prvu hokejašku utakmicu, rvanje, kao i najstariji fudbalski klub na području Republike Hrvatske, koji i danas deluje.

Hrvatski nogometni klub „Segesta“ osnovan je daleke 1906. godine i u dugogodišnjem delovanju ovaj sportski kolektiv prošao je sva ligaška takmičenja. Od 1992. do 1997. godine član je 1. hrvatske fudbalske lige, a od 1997. nastupa u 2. i 3. lige.

Uz fudbal i šah koji je u 1998. godini obeležio 90 godina organizovanog delovanja, Sisak je poznat i po kuglačkom, ronilačkom, košarkaškom, kao i borilačkim sportovima, čiji se predstavnici takmiče u 1. odnosno 2. ligama i postižu zapažene sportske rezultate. Uz njih zapažen je Hokejski klub INA Sisak, a deluju i Ragbi klub Sisak, Bejzbol klub Sisak Strouks, rvački klub „Sisak“ i vaterpolo klub „Siscija“.

Ukupan sportski život odvija se na sportskim objektima koji su u sastavu Sportsko-rekreacionog centra „Sisak“, gradskom fudbalskom stadionu, zatvorenom olimpijskom bazenu s dvoranskim prostorima, otvorenom klizalištu, četverostaznoj automatskoj kuglani, i objektima koji su izvan sportske ustanove, fudbalskom stadionu „Metalac“, sportskoj dvorani „Brezovica“, kao i otvorenim i zatvorenim sportskim terenima preduzeća za sportsku delatnost „Sisah“ d. d. i sportskim dvoranama.

Obrazovanje[uredi]

Osnovne škole:

  • OŠ Ivan Kukuljević Sakcinski;
  • OŠ 22. lipnja;
  • OŠ Viktorovac;
  • OŠ Braća Bobetko;
  • OŠ Braća Ribar;
  • OŠ Galdovo;
  • OŠ Sela;

Srednje škole:

  • Gimnazija Sisak;
  • Ekonomska škola Sisak;
  • Tehnička škola Sisak;
  • Industrijsko-obrtnička škola Sisak;
  • Obrtnička škola Sisak;
  • Ugostiteljsko-trgovačka škola Sisak;
  • Medicinska škola Sisak

Dislocirani stručni studiji:

  • Poslovna privreda (organizuje Ekonomski Fakultet Zagreb);
  • Primjena informacijske tehnologije u poslovanju (organizuje Fakultet organizacije i informatike, Varaždin)

Visokoškolsko obrazovanje:

Spomenici i zanimljivosti[uredi]

  • Arheološki park „Siscija“ - ostaci zidina rimske Siscije
  • Stari grad - tvrđava iz 16. veka pod kojom se odigrala Bitka kod Siska
  • Crkva sv. Križa u centru grada (18. vek)
  • Crkva sv. Marije Magdalene u Selima kraj Siska
  • Drvena kapelica sv. Martina iz 17. veka u Starom Brodu
  • Stari most - zidani most od kamena i opeke iz 1932.
  • Veliki i Mali kaptol - nekadašnja svratišta kanonika Kaptola zagrebačkog
  • Stari kran - drvena dizalica iz stare sisačke luke, danas postavljen kao muzejski primerak uz obalu Kupe
  • Lonjsko polje - park prirode; močvarno područje s poznatim evropskim selom roda, Čigoćem
  • Staro gradsko jezgro s trgovačkim kućama i palatama u secesijskom stilu

Slavni ljudi[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ „Пописане особе, кућанства и стамбене јединице, први резултати пописа 2011.“. Државни завод за статистику Републике Хрватске Приступљено 28. 8. 2012.. 

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Sisak