Smederevska Palanka

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Smederevska Palanka
Smederevska Palanka - pogled.jpg
Pogled na Smederevsku Palanku

Grb Smederevske Palanke
Grb

Zastava Smederevske Palanke
Zastava
Osnovni podaci
Država Zastava Srbije Srbija
Okrug Podunavski okrug
Region Južna i istočna Srbija
Stanovništvo
Stanovništvo Decrease 23.601
Geografske karakteristike
Koordinate 44°21′55″N 20°57′32″E / 44.365340, 20.959007
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadmorska visina 151 m
Smederevska Palanka na mapi Srbije
{{{alt}}}
Smederevska Palanka
Smederevska Palanka na mapi Srbije
Ostali podaci
Gradonačelnik Radoslav Milojčić Kena (DS)
Poštanski kod 11420
Pozivni broj 026
Registarska oznaka SP


Koordinate: 44° 21′ 55″ SGŠ, 20° 57′ 32″ IGD
Smederevska Palanka je gradsko naselje u Srbiji u opštini Smederevska Palanka u Podunavskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 23.601 stanovnika (prema popisu iz 2002. bilo je 25.300 stanovnika).

Smederevsku Palanku nazivaju i administrativnim centrom Donje Jasenice, kako zbog svoje veličine tako i zbog institucija koje su smeštene u gradu a imaju nadležnost za veći broj opština.

Geografija[uredi]

Reljef[uredi]

Park u centru grada.

Opština Smederevska Palanka je grad u Srbiji na 44°21' severne geografske širine i 20°57' istočne geografske dužine, kao ivični, severoistočni predeo Šumadije, koji je poznatiji pod imenom Donja Jasenica, po reci Jasenici koja meandrira njenim atarom, odnosno njenom donjem toku. U Donjoj Jasenici naselja se većinom nalaze na ivičnim uzvišenjima rečnih dolina Jasenici i Kubršnice, među kojima je i grad Smederevska Palanka, dok je manji broj naselja raspoređen na brežuljkastom tlu i samim dolinama reka. Ceo ovaj kraj ima ravničarsko-brežuljkasti karakter. U središnjem i jugozapadnom delu sačinjavaju ga široke i plitke rečne doline Jasenice, Kubršnice i Velikog Luga, koje, ističnom ivicom u pravcu jug-sever, postepeno prerastaju u talasasta niska pobrđa.

Klima[uredi]

Klima Smederevske Palanke je umereno kontinentalna sa prosečnim padavinama 636 mm vodenog taloga. Godišnje trajanje sijanja sunca iznosi 2.101 ha. Ceo ovaj kraj se odlikuje malom umerenom oblačnošću. Srednja godišnja oblačnost od 5-6 desetina pokrivenosti neba pokazuje da je ovo relativno sunčano područje. Relativna vlažnost vazduha iznosi 73,3% i odgovara nešto suvijem umereno kontinentalnom klimatu. Apsolutna maksimalna temperatura zabeležena je i iznosila je 44.9 °C, a apsolutno najniža temperatura zabeležena je –29,9 °C. Ovi podaci govore o izuzetno velikim temperaturnim amplitudama. Domonantni vetrovi su jugoistočni (košava) i severozapadni vetar. Prosečan broj dana pod maglom iznosi 44,7 dana u godini, a prosečan broj dana sa snežnim padavinama iznosi 31,9 dana. Smederevska Palanka drži rekord Srbije kao grad sa najviše izmerenom temperaturom ikada, +44,9 °C izmerenoj 24. jula 2007.

Opšti podaci[uredi]

Opština Smederevska Palanka ima 17 sela i ukupno oko 60.000 stanovnika. Sam grad Palanka ima oko 30.000 stanovnika. Opština Smederevska Palanka nalazi se u slivu reke Jasenice, te pripada regiji pod imenom Donja Jasenica. Sela palanačke opštine su: Azanja, Baničina, Bašin, Bačinac, Vodice, Vlaški Do, Glibovac, Golobok, Grčac, Kusadak, Mala Plana, Mramorac, Pridvorice, Ratari, Selevac, Stojačak i Cerovac. Najveće selo u opštini je Kusadak.

Istorija[uredi]

Arheološka istraživanja koja su vršena na teritoriji opštine Smederevske Palanke, pokazala su da se na ovom području nalazila brojna naselja stara približno 4500—5000 godina i pripadaju ranom neolitu (Medvednjak, Zmajevac, Šiljakovac, Novaci, Staro Selo kod Selevca). Na lokalitetu Medvednjak pronađen je urezan lunarni ciklus na kljovi divljeg vepra, star 8 hiljada godina.[1]

Mnogo vekova ovo područje egzistira kao značajno ljudsko stanište. Priroda, plodna zemlja, šume i vode, kao i komunikacije pružale su inzvanredne uslove za život. Zato su tragove svoga vremena, na ovim pitomim predelima, ostavile mnoge civilizacije, ove današnje, kao i one koje su davno iščezle.

Ovde su Nelićani i Halštaćani kao stvarali svoja ognjišta, značajni su ovde bili prostori moćnog Rimskog carstva, Turci su gradili svoje hanove, Srbi svoje manastire. Iako se nalazila na važnim komunikacijama, u novijoj istoriji uz sam carigradski drum, Palanka kao naselje počinje sa svojim intenzivnijim razvojem u svim oblastima društvenog života tek kada je prošla železnička pruga, u poslednjoj četvrtini 19. veka.

Ime[uredi]

Tako je grad u svojoj vekovima dugoj istoriji dobijao više imena: Aspri Eklesija, Bink Palanka, Jeni Palanka, Velika Palanka, da bi dolaskom Turaka 1463. godine, dobila ime Hasanpašina Palanka, zatim samo Palanka i najzad Smederevska Palanka.

Datumi[uredi]

  • 29. januar 1412. - despot Stefan Lazarević potvrđuje zakonik o rudarstvu
  • 13. decembar 1428. - Đurađ Branković prima poslanike Dubrovnika i izdao im povelju kojom se ubrovcanima dozvoljava slobodna trgovina sa despotovinom
  • Marta 1433. godine u Nekudimu despot Đurađ prima izaslanika francuskog kralja FILIPA, urgundijskog viteza BERTRANDONA, koji je kasnije opisao ovaj susret i objavio ga.
  • 21. jun 1532. godine sultan Sulejman konašio je u Ak-Kilise (turski prevod za Belu Crkvu na Carigradskom drumu, prilikom ratnih pohoda protiv cara Karla V.
  • Mirom u Požarevcu od 21. jula 1718. godine severni deo Srbije pripada Austrijancima, pa tako i Palanka u periodu od 1717—1737. godine pripada Austriji.
  • 4. mart 1804. godine Karađorđe u Hasanpašinoj Palanci posle opsade i osvajanja razgovara sa turcima – dahijskim izaslanicima. Pošto pregovori nisu uspeli Karađorđe popali drvenu tvrđavu u Palanci i odatle se uputi na Rudnik.
  • U jesen 1809. godine u Hasanpašinojpalanci Karađorđe drži takozvanu “malu skupštinu” na kojoj su donete važne odluke za nastavak ustanka.
  • Početkom 1825. Miloje Popović Đak podiže bunu protiv Miloša Obrenovića koji istu uguši, a Đaka 7. februara 1825. godine pogubi na Rudinama u Palanci.
  • 16. jun 1866. Palanka proglašena varošicom.

Demografija[uredi]

Raskrsnica ulice Svetog Save i Srpskog ustanka.

U naselju Smederevska Palanka živi 20351 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,3 godina (37,8 kod muškaraca i 40,7 kod žena). U naselju ima 8700 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,91.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

Poreklo stanovništva ukazuje na puteve migracionih kretanja, pa je najveći broj doseljenika u ovaj kraj dolazio sa Kosova i Metohije, iz dinarskih, timočko-braničevskih, vlaških i vardarsko-moravskih krajeva. Novije, unutrašnje migracije, naročito iz sela ugrad, koje su sa vremenom bivale sve zapaženije, naručito su poslednjih godina postale sve izraženije, što je dovelo do naglog rasta grada, sa svim posledicama karakterističnim za takav proces.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija
Godina Stanovnika
1948. 7.413 [2]
1953. 9.427
1961. 13.014
1971. 18.687
1981. 23.635
1991. 25.146 24.529
2002. 26.203 25.300
2011. 23.601
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[3]
Srbi
  
24.065 95,11%
Romi
  
399 1,57%
Jugosloveni
  
109 0,43%
Crnogorci
  
104 0,41%
Makedonci
  
100 0,39%
Hrvati
  
54 0,21%
Albanci
  
20 0,07%
Slovenci
  
16 0,06%
Muslimani
  
16 0,06%
Mađari
  
16 0,06%
Rusi
  
12 0,04%
Bugari
  
10 0,03%
Goranci
  
6 0,02%
Slovaci
  
3 0,01%
Rumuni
  
3 0,01%
Česi
  
2 0,00%
Nemci
  
2 0,00%
Ukrajinci
  
1 0,00%
Bošnjaci
  
1 0,00%
nepoznato
  
181 0,71%


Prirodni resursi[uredi]

Geografski položaj[uredi]

Smederevska Palanka je od Beograda udaljena oko 80 km[5], a od koridora 10 vazdušnim putem svega 8 km. Iz pravca Beograda u Smederevsku Palanku stiže se iz četiri pravca sa koridora 10 - Auto-puta E-75 i to isključenjima kod Mladenovca (udaljenost 41 km) isključenjem kod Kolara (27 km) čime su povezana i dva velika seoska naselja u opštimi Azanja i Selevac, isključenjem kod Požarevca (25 km) preko Mihajlovca i prigradskog naselja Grčac kao i isključenjem kod Velike Plane (12 km). Pored dobre saobraćajne povezanosti sa glavnim gradom. Smederevska Palanka je dobro povezana i sa centralnom Srbijom i to regionalnim pravcima Smed. Palanka – Rača - Kragujevac (50 km) i pravcem Smed. Palanka – Topola - Rudnik (56 km) sa Ibarskom magistralom. Na osnovu ovih podataka može se zaključiti da opština Smederevska Palanka ima dobar geografski polozaj. Kroz opštinu Smederevska Palanka prolazi i železnička pruga Beograd - Niš, prva pruga u Srbiji, a kroz Smederevsku Palanka prvi voz je prošao 15. septembra 1884. godine. U Smederevskoj Palanci na Rudinama nalazi se i istoimeni sportski aerodrom sa travnatom pistom koji može da služi i u komercijalne svrhe.

Vodeni resursi[uredi]

Jezero Kudreč sa restoranom

Kroz područje opštine Smederevske Palanke protiču tri reke Jasenica (duga 79 km), Kubršnica (42km) i Mali Lug (21,1 km). Regulacijom tokova reka i potoka stvorene su četiri akumulaciona jezera Kudreč I i II, Pinosavsko u Kusatku i Vlaškodolsko. Na teritoriji opštine Smedervska Palanka poslednjih godina intenzivno se radi na regulaciji tokova reke Jasenice i Kubršnice čime se sprovodi plan zaštite od stogodišnjih poplava. Posebnu vrednost ovog područja predstavljaju izvorišta mineralne i termo-mineralne vode. Najvažniji je izvor mineralne vode Kiseljak, koji su koristili još stari Rimljani, ali se sa sigurnošću može reći da se ovaj izvor eksploatiše od 1719. godine, o čemu je pisao Driš, izaslanik tadašnje austrijske uprave u Srbiji. Flaširanje mineralne vode sa izvorišta Kiseljak datira od kraja XIX veka. Prema podacima Marka T. Leka kisela voda “Crvenog Krsta” bila je izložena na “Balkanskom sajmu” u Londonu 22. aprila 1907. godine i dobila zlatni medalju za kvalitet (Marko T. Leko, Lekovite vode i klimatska mesta Kraljevine SHS, Beograd 1922. god.). Prema nekim istraživanjima, ova mineralna voda je treća po kvalitetu u Evropi, prevashodno zahvaljujući prirodnom selenu, koji svega par mineralnih voda u Evropi sadrži. Pored izvorišta Kiseljak postoje i izvori mineralne vode u Vodicama i Cerovcu. Posebno je značajan izvor termomineralne vode čija je temperatura vode 45,1 °C i koja je izuzetno lekovita. Lekovitost mineralne vode utvrđena je u Beču 1834. godine a doktor Linder Majer 1851. godine objavljuje publikaciju o Palanačkom Kiseljaku.

Zemljište, šume, biodiverzitet i energetski resursi[uredi]

Ukupna površina teritorije opštine sastoji se od poljoprivrednog zemljišta 82,1% ukupne površine 11,6% građevinsko zemljište, 5,5% zemljišta je pod sumom a 0,4% ukupne površine odnosi se na vodene površine i 0,4 % odnosi se na ostalo zemljište. U prirodne resurse naše sredine treba navesti i nalazišta gline, čijom je eksploatacijom jos aprila 1898 godina počela sa radom ciglana Đorđa Dimića, prete a današnje opekarske industrije u Smederevskoj Palanci. Pored nalazišta gline na teritoriji opštine ima i nalazište kamena, takozvane Teskobe, izme u naselja Mramorac i Baničina, koji se ne eksplatiše. Urađena su ispitivanja i utvrđen kvalitet kamena koji se može koristiti za donju podlogu pri izradi puteva. Pod šumom se nalazi 1,889 ha ukupne povrsine, a najznačajnija je šuma Mikulja sa 130 ha, koja se nalazi na 2,5 km od grada i nadmorskoj visini od 110-200 m. Pod pojmom biodiverzitet ili biološka raznovrsnost podrazumeva se raznovrsnost i rasprostranjenost biljnog i životinjskog sveta. Biološka raznovrsnost podrazumeva raznovrsnost živih organizama koji nastanjuju kopno i vodu, kao i raznovrsnost unutar različitih vrsta. Karakteristične životinje za ovo područje su srne, lisice, zečevi. Od lovne pernate divlja i najbrojnije su jarebice, prepelice i fazani. Opstanak životinjskog sveta u poslednje vreme sve više zavisi od ljudske pomoći i održavaju se veštačkim putem. Bitno obeležje palanačke opštine predstavlja riblja fauna pre svega šaran i som koji se mogu na i u veštačkim akumulacijama, kao klen i mrenica u rečnim tokovima. Što se tiče flore preovlađuje listopadno drveće i nešto manje četinari. Pod energetskim resursima možemo navesti geotermalnu energiju koja se može koristiti za zagrevanje staklenih bašti u poljoprivrednoj proizvodnji. Relativno velika dužina sunčevog sjaja između 1900—2300 časova predstavlja potencijal za korišćenje solarne energije pre svega u zagrevanju stambenog prostora. Poslednja istraživanja ukazuju i na mogućnost korišćenja energije vetra, s obzirom da se na području opštine stvara ruža vetrova prosečne brzine oko 4 metra u sekundi. Nameće se razmišljanje da se povoljna vazdušna strujanja mogu iskoristiti kao individualni energetski izvori (crpljenje vode, mini elektrane - vetrogeneratori).

Privreda[uredi]

U privredi opštine zastupljene su gotovo sve privredne grane. Pored industrije i poljoprivrede, sve više značajno mesto zauzimaju i razne uslužne delatnosti, sa manjim ili većim oblicima organizovanosti, u čemu prednjači ugostiteljstvo i razne zanatske usluge, a društveni proizvod svrstava opštinu u grupu srednje razvijenih opština u Srbiji. Vodeća privredna grana je industrija, pre sevega zahvaljujući Holding Korporaciji Goša, kao osnovnom nosiocu razvoja, kako po obimu zaposlenih, tako i po proizvodnji i uticaju na ostale delatnosti.

Holding Korporacija Goša[uredi]

Sa više od 24 organizovane celine, preduzeća, fabrika sa 7.000 zaposlenih, od čega jednu trećinu čini visokostručni kadar, - Holding korporacija predstavlja savremen, tržišno orijentisani poslovni sistem, korporacijskog tipa, sa tradicijom dugom 75 godina. Holding Korporacija Goša na tržištu nastupa kao jedinstven sistem sa širokom proizvodnim i tehnološkim mogućnostima. Oslanjajući se na sopstveni ekonomski i kadrovski potencijal, Goša je u mogućnosti da domaćem i stranom tržištu ponudi proizvode po međunarodnim standardima, a partnerima različite oblike poslovne saradnje i trgovine.

Opeka[uredi]

Stogodišnja tradicija preduzeća „Opeka“, sada se najsavremenijom opremom i mehanizacijom proizvodnog procesa, stvorila sigurnu i kvalitetnu proizvodnju opekarskih proizvoda koji se plasiraju na celokupno tržište Jugoslavije. Svojom proizvodnjom značajno utiče na razvoj građevinarstva, kako i velikih sistema tako i privatnog preduzetništva, a time i na stepen zaposlenosti.

Palanački Kiseljak[uredi]

Palanački kiseljak, preduzeće za eksploataciju i distribuciju prirodne mineralne vode, spada u jedno od najprofitabilnijih i najpoznatijih u ovom kraju. Svojom najsavremenijom tehnologijom obezbeđuje proizvodnju „kisele vode“ i drugih osvežavajućih napitaka koji se uspešno plasiraju na čitavoj teritoriji Srbije. Izvore mineralnih voda, koji se nalaze nadomak grada, izgleda da su koristili, za lečenje, još stari Rimljani. Na Kiseljaku je, u novije vreme izgrađen hotel i banja, koje, uz medicinski nadzor i usluge, sve više građana Srbije koristi. Sve to dokazuje da je Kiseljakm, bio i ostao, najveća turistička perspektiva Palanke.

Manifestacije[uredi]

  • Krstovdanski vašar, jedan od najstarijih u Srbiji. Održava se od 1834. po ukazu kneza Miloša Obrenovića. Za dane vašara, Smederevsku Palanku poseti između 100.000 i 150.000 ljudi iz okolnih opština i gradova.

Obrazovanje[uredi]

Osnovne škole:

Za više informacija pogledajte članak Osnovne škole u Smederevskoj Palanci.

Srednje škole:

Za više informacija pogledajte članak Srednje škole u Smederevskoj Palanci.

Ustanove socijalne zaštite:

Mediji[uredi]

U Palanci postoje dve medijske kuće. RTV Jasenica, koja je pokrivala negde oko 30% područja Srbije i čiji signal je dopirao do Bele Crkve i Inđije na severu, kačeći predgrađa Beograda, kao npr. Mirijevo, te do Čačka i Zlatibora na jugu zemlje a danas pokriva samo delove opštine Palanka i RTV Dević, čiji signal je mahom obuhvatao susedne opštine a sada se emituje samo putem interneta. Nekada je u gradu radila i TV Goša koja je pre par godina ugašena, a RTV Jasenica je otkupila prostorije i signal nekadašnje TV Goše. Takođe više ne radi ni radio Progres S.

Od štampanih medija izlazi časopis Nezavisne varoške novine „Palanačke“ (www.palanacke.com). Od 2014 počeo je sa radom i Video portal Palanka danas www.palankadanas.com

Poljoprivreda[uredi]

Poljoprivreda, koja čini 42,15% ukupnog stanovništva opštine i obuhvata 88,7% njene površine predstavlja ogroman potencijal, stvara mogućnosti za brži razvoj opštine, a samim tim i poboljšanje životnog standarda svih žitelja ovoga kraja. Proizvodni kapaciteti, “Voćara“ i drugih poljoprivrednih organizacija, kao i individualna poljprivredna proizvodnja, obezbeđuju uslove za ostvarivanje boljeg životnog standarda.

Institut za povrtarstvo[uredi]

Preko pedeset godina (osnovan 1946) postojanja i rada Instituta za povrtarstvo, koji je u bio u sastavu transformisanog Instituta za poljoprivredu Srbija – Beograd, označava značajan razvoj ove poljoprivredne grane ne samo u ovom kraju, već u čitavoj Srbiji. Sa svojim oglednim i proizvodnim poljima, staklenicima, plastenicima i toplim lejama, laboratorijama, objektima i uređajima za ubiranje, doradu i čuvanje semena povrća, a naročito entuzijazmom viskostručnog kadra – Centar je već dugo godina u samom vrhu naučnih institucija ove vrste u nas. Njegov ogroman doprinos razvoju povrtarstva u Srbiji, pre svega, sastoji se u proizvodnji semena povrća, pri čemu naročiti značaj ima to što godinama povećava obim i asortiman, a strane sorte i domaće populacije se zamenjuju sopstvenim selekcijama, prilagođenim našim uslovima i ukusima. Ništa manji značaj nema i veliki broj naučnih radova i naučno-popularne literature koju su objavili stručnjaci Instituta.

Infrastruktura[uredi]

Infrastruktura, koja u gradu nije shvaćena kao vanprivredna, svojim razvojem omogućava da grad, prema svojim mogućnostima, izgleda što potpunije i organizovanije i da dalje stvara preduslove za brži razvoj privrede i poboljšanje kvaliteta života svih građana. Izgradnja vodovoda, proširenje i modernizacija PTT, stalno poboljšavanje visokog kvaliteta elektro mreže, izgradnja gasovoda, uređenje zelenih i parking površina, samo su deo aktivnosti u ovim delatnostima. Kultura i sport imaju dugu tradiciju u Smederevskoj Palanci. Najstarija ustanova kulture je Biblioteka, koja je osnovana početkom 1869. godine, kada, i tada i danas, mnogo veći gradovi nisu ni pomišljali da osnuju svoja čitališta. U Smederevskoj Palanci je i sedište okružnog arhiva, koji je savremeno opremljen i pruža mogućnosti za svakovrsna istraživanja pre svega prošlosti ovoga kraja. U novije vreme zapažen je razvoj izdavačke delatnosti. Smederevska Palanka raspolaže relativno rasprostranjenom infrastrukturom ali se može reći i nedovoljno kvalitetnom. Na kvalitet infrastrukturne mreže (putevi, vodovod, kanalizacija, energetika, gasna mreza, telekomunikacije) umnogome je uticao polozaj naše zemlje u poslednjoj deceniji prošlog veka, kada se i nije moglo značajnije ulagati kako u održavanje tako i proširenje infrastrukturne mreže. Kada govorimo o infrastrukturi kao resursu onda možemo reći da je na teritoriji opštine Smederevska Palanka ukupna dužina puteva 218 km od toga se na regionalne puteve odnosi 76 km, koji su relativno lošem stanju. Tek zadnjih godina značajno se ulaže u regionalne pravci dok su lokalni putevi u dosta lošem stanju. Dužina vodovodne mreže iznosi 105 km na koju je priključeno 8.900 potrošača. Pored gradskog vodovada na koji su priključena i dva naselja, Mala Plana I Grčac, postoje i jedanaest seoskih vodovoda. Sa sigurnošću se može reći da 90% seoskog stanovništva nema organizovano snabdevanje pijaćom vodom. Dužina kanalizacione mreže iznosi 103 km i odnosi se na gradsko podrucje. U gradu je urađeno svega 8.2 km kišne kanalizacije. Broj telefonskih priključaka u opštini je 16.167, a postoje i dva bežična internet provajdera Optimum i Proficom. Na teritoriji opštine nema proizvođača elelektrične energije, ali je distrubutivna mreža vrlo razvijena i svojim kapacitetima omogućava sigurno snabdevanje potrošača kao i pruža mogućnosti za podizanje novih proizvodnih kapaciteta. Instalisana snaga na naponskom nivou 110KV iznosi 63MVA a na nivou 35KVA iznosi 104MVA. Gasifikacija grada započela je 1995. godine kada je formiran Fond za gasifikaciju. Do sada je urađena primarna mreža u dužini od 5.6 km – srednjeg pritiska i 6.2 km distributivne mreže – niskog pritiska. Do značajnijeg povećanja broja priključaka nije došlo tako da je svega oko 100 domaćinastava priklju eno. U poslednje vreme vode se ozbiljni pregovori sa inostranim starateškim partnerima kako bi se distributivna mreža proširila i omogućio priključak većem broju doma instava ali i privrednim subjektima.

Železnička stanica[uredi]

Železnička stanica

Palanka leži na najstarijoj balkanskoj pruzi Beograd - Niš, sagrađenoj 1884. kada i zgrada Železničke stanice u Palanci, danas, jedne od najlepših u Srbiji.

Bolnica[uredi]

Veliki stepen razvoja zdravstva i njegov kvalitet oličen je u Bolinici „Stefan Visoki“, koja sa banjom Kiseljak i Domom zdravlja ima sve neophodne uslove da pruži kompletne zdravstvene usluge građanima, čitavog kraja šumadijske Jasenice, a njen doprinos jeste porodilište, jedno od najsavremenijih u Srbiji.

Narodni muzej[uredi]

Narodni muzej

Narodni muzej, iako po nastanku mlađa ustanova, poseduje dve zbirke koje su nezaobilazne pri osnivanju iole ozbiljnijih tematskih izložbi:srpsko slikarstvo pre polovine dvadesetog veka je jedna od tri najbogatije zbirke; materijalni ostaci staračevarske, odnosno venčanske kulture, pronađeni na teritoriji opštine, ne zaostaju mnogo za poznatim zbirkama, već ih uspešno dopunjuju.

Gradsko pozorište[uredi]

Tu je i gradsko pozorište, čiji se organizovani počeci vezuju za 1905. godinu, koje je već više decenija u samom vrhu pozorišnog amaterizma Srbije.

Kulturno-umetnička društva[uredi]

Kulturno-umetničko društvo „Goša“ je jedno od najpoznatijih amaterskih folklornih ansamblova Srbije. Kulturno umetničko društvo Goša je organizator Festivala folklora „Jaseničko prelo“ koje se održava u poslednjem vikendu aprila svake godine i koji iz godine u godinu broji sve više učesnika. KUD Goša poznat je kao učesnik svih najvažnijih folklornih festivala Evrope: Portugala, Turske, Poljske, Švedske, Rusije, Nemačke itd.

Kulturno-umetničko društvo „Abrašević“, negujući narodnu muziku i folklor, čuva tradiciju koja vuče korene još iz prošlog veka.

Kulturno–istorijsko nasleđe[uredi]

Crkva brvnara Svetog Ilije

Kulturno-istorijsko nasleđe je svedok vremena koje je prošlo na ovim prostorima i nosilac kulturnog identiteta ove sredine ali istovremeno i potencijalni turistički resurs koji može služiti opštini radi sopstvene afirmacije i poboljšanje sopstvenih turističkih potencijala. Od značajnijih kulturnih spomenika treba spomenuti Kamenitu ćupriju koja se nalazi u Staroj čaršiji u Palanci koja je sagrađena 1730. godine. Stara crkva brvnara Svetog Ilije u Palanci je najveća a u isto vreme i jedina Gradska crkva brvnara. Sagrađena je u periodu od 1827—1830. godine, a ikonostas je urađen u radionici poznatog zografa Knjaza Miloša - Janje Molera. Crkva brvnara u Selevcu sagrađena je 1830—1833. godine. Važno je spomenuti i spomen obeležje Stanoju Glavašu u Baničini kao i građevine s početka XX veka, koje govore o ubrzanaoj industrijalizaciji grada vezane za nastajanje GOŠE, nekad Jasenice a. d. iz 1923. godine kao i zgradu zadružnog doma u Azanji u kojoj je osnovana 1894. godine, druga po starosti zemljoradnička zadruga u Srbiji. Potrebno je napomenuti da se počeci obrazovanja vezuju za 1827 godinu kada je u Hasanpašinoj Palanci otvorena osnovna škola a od 1920. godine u Palanci počinje sa radom i Gimnazija.

Sport[uredi]

Duboki su koreni organizovanog bavljenja sportom u Palanci, ali, što je karakteristično za sve manje gradove, vrhunski rezultati postizani su na mahove, u različitim disciplinama. Danas sa najviše uspeha opstaje košarka, fudbal standardno održava kontinuitet, a šah, i muški i ženski, već decenijama je u samom vrhu naše zemlje, povremeno i u Evropi. Nije na odmet pomenuti i veoma uspešne palanačke karatiste i karatiskinje, koji već duži niz godina ostvaruju zapažene rezultate, kako u regionalnim i republičkim, tako i u evropskim okvirima. Veoma uspešan segment palanačkog sporta čini i bokserski klub „Goša“, čiji bokseri standardno osvajaju medalje na republičkim i evropskim takmičenjima.

Svakako, najznačajnija imena sporta u Palanci su košarkaški trener, Miroslav Muta Nikolić, koji je zajedno sa Željkom Obradovićem vodio 1998. tadašnju reprezentaciju Jugoslavije do svetskog zlata u Atini, preko vođenja velikih košarkaških klubova, kakvi su Budućnost, Crvena zvezda i Radnički, te nekadašnji fudbalski reprezentativac Jugoslavije i igrač Crvene zvezde, Perica Ognjenović.

Poznati Palančani[uredi]

Gradovi pobratimi[uredi]

Za više informacija pogledajte članak Spisak pobratimljenih gradova u Srbiji.

Galerija[uredi]

Reference[uredi]

  1. Pronađen kalendar star 8 hiljada godina („Večernje novosti“, 19. novembar 2013)
  2. Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
  3. Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-00-9
  4. Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7
  5. Udaljenost Smederevske Palanke od drugih gradova (((sr))) www.srbijasport.net; Pristupljeno 25. aprila 2015.

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata:

Mape[uredi]

Privreda[uredi]

Obrazovanje, kultura i sport[uredi]