Spomenik hajduk Veljku Petroviću

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Spomenik Hajduk Veljku Petroviću
Spomenik Hajduk Veljku Petrovicu u Negotinu (1).jpg
Spomenik Hajduk Veljku Petroviću
Opšte informacije
MestoNegotin
OpštinaNegotin
Država Srbija
Vreme nastanka1892.
Tip kulturnog dobraSpomenik kulture
Nadležna institucija
Nadležna ustanova za zaštituZavod za zaštitu spomenika kulture
SedišteNiš
AdresaDobrička 18000

Spomenik hajduk Veljku Petroviću u Negotinu, u sklopu takozvane Vlaške mahale, u današnjoj Hajduk Veljkovoj ulici, na kobišničkom putu, podignut je 18. jula 1892. godine, pod zaštitom je države i predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture.

Istorijat[uredi]

Na mestu sadašnjeg spomenika, nalazio se jedan od pet šanaca podignutih za odbranu Negotina od Turaka 1813. godine poznat Ka Abramov šanac. U izvorima se navodi da je Hajduk Veljko tu poginuo 18. jula 1813. godine obilazeći ustanike. [1]

Izgled[uredi]

Spomenik je rađen po projektu beogradskog arhitekte Jovana Ilkića, izrađen je od crvenog lepeničkog mermera, visine 4,5 metara. Spomenik je, zapravo, izgrađen od jedne vrste granita koji se može nađi na prostoru između Plavne, Tande i Crnajke, u različitim nijansama boja, ali ne tako čvrst i postojan kao pravi mermer. [2]

Piramidalnog je oblika sa kvadratnim postoljem, na čijim stranama stoje zapisi sa posvetom u stihovima pesnika Dragomira Brzaka i Ljube Nenadovića, a ispod poprsja reči Hajduk Veljkove: "Glavu dajem, Krajinu ne dajem!".

Reljefno poprsje Hajduk Veljka, izliveno u bronzi, u obliku medaljona

Na prednjoj strani je posveta:

Na istočnoj strani su Nenadovićevi stihovi:

Brzakovi stihovi su sa zapadne strane i oni glase:

Poruka zahvalnosti stihovima Ljubomira P. Nenadovića ispisana je na severnoj strani:

Spomenik Hajduk Veljku

Na spomeniku se nalazi i reljef sa poprsjem Hajduh Veljka rad je vajara Đorđa Jovanovića, izliveno u Moncovoj radionici u Parizu. Spomenik je ograđen lancem preko četiri piramidasta stuba sa gvozdenom kuglom na vrhu, simbolom odbrane Negotina. Podignut je prilozima građana, a najviše od sredstava koja je Opština Negotin priložila Odboru za podizanje spomenika.[3]

Spomenik je u vreme kada je podignut bio prvi spomenik u javnom prostoru. Na svečanom otvaranju 19. jula 1892. đeneralštabni pukovnik Dimitrije Đurić, ministar vojni, koji je u ime kralja Aleksandra Obrenovića prisustvovao ceremonijalu svečanog otkrivanja spomenika rekao je, tom prilikom:[4]

Ceremonijal svečanog otkrivanja spomenika uveličalo je i Beogradsko pevačko društvo sa svojim horovođom, Negotincem, Stevanom Stojanovićem Mokranjcem, koje je, tom prilikom, premijerno izvelo Mokranjčevu Šestu rukovet, posvećenu Hajduk Veljku.[5]

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

  1. ^ RTS/ vremeplov (18. jul)
  2. ^ Stanojević, Tihomir (1972). Negotin i Krajina od prvih tragova do 1858. godine. Negotin: Zajednica kulture SO Negotin, Novinska ustanova „Timok”. str. 162. 
  3. ^ Stanojević, Tihomir (1972). Negotin i Krajina od prvih tragova do 1858. godine. Negotin: Zajednica kulture SO Negotin, Novinska ustanova „Timok”. str. 163. 
  4. ^ Mihajlović Jovanović, Suzana. „Obeležena 205. godišnjica pogibije Hajduk Veljka”. NG Portal. 
  5. ^ Mihajlović Jovanović, Suzana. „Veljko i Mokranjac: Šesta rukovet, oda Negotinu”. NG Portal. 

Spoljašnje veze[uredi]