Stefan Štiljanović

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Stefan Štiljanović
Stefan Štiljanović.jpg
Ikona Stefana Štiljanovića, rad Stanoja Popovića 1740.
Datum rođenja u 15. veku
Mesto rođenja Paštrovići
Zeta
Datum smrti 1543.
Mesto smrti Baranya coatofarms.jpg Šikloš
Baranja
Dinastija Paštrovići
Srpski knez
Period u 16. veku
Prethodnik Pavle Bakić

Sv. Stefan Štiljanović (? — 1543), poslednji knez paštrovski, dobrotvor i srpski svetitelj.

Biografija[uredi]

Svoje poreklo vodi iz Primorja, iz Paštrovića. Sve imanje je ostavio narodu svojem i otišao u Srem 1498. godine zbog sukoba sa Mlečanima. U Sremu stolovao je u gradu Moroviću. Narodna tradicija prikazuje despota Stefana Štiljanovića kao najuzornijeg hrišćanskog vladara i za njega vezuje mnogobrojna plemenita dela, kao i junačku borbu protiv Turaka. Prilikom borbe za ugarski presto između kralja Ferdinanda i vojvode Jovana Zapolje našao se na strani Ferdinandovoj. Učestvovao je u građanskom ratu od Mohačke bitke 1526. do 1541. godinem, kada su Turci zauzeli Budim. Od Ferdinanda je bio dobio imanja u virovitičkoj županiji (1527),[1] kao i grad Valpovo gde je vladao.

Poslednji podatak o Stefanu Štiljanoviću potiče iz 1540. godine, kada je bio prefekt utvrđenog grada Valpova, nakon čega mu se izgubio svaki trag. Pretpostavlja se da se, nakon što je grad pao pod Turke, povukao u Šikloš, gde je i okončao svoj život.[1]

Smatra se da je umro, najverovatnije, oko 1543. godine. Prema predanju i zapisu u „Povesnom slovu”, najpre je sahranjen na obližnjem brdu Đuntir.[1] Već 1545. godine njegove mošti nalazile su se u manastiru Šišatovcu u Sremu. U doba turske vladavine Sremom mošti imale su nesumnjivo velik značaj i verovalo se da imaju posebnu isceliteljsku snagu.[2] Od SPC uvršten je u red svetitelja. U jesen, 17. oktobra svake godine se pominje i slavi njegovo ime.

Njegove mošti počivaju u riznici Saborne crkve u Beogradu od aprila 1942. godine, kada su prenesene iz manastira Šišatovac.[3]

U manastiru Šišaštovac je postojao je kult sv. Stefana Štiljanovića. U Panagiriku manastira Šišatovac iz 1545. godine postoji jedan kratak zapis koji kaže: „Ova sveta i božanstvena knjiga koja se zove Panagirik, manastira Šišatovca hrama Rođenja Presvete Bogorodice, gde netljene mošti počivaju svetog i pravednog i divnog Stefana Štiljanovića, srpskog despota“.

Najupečatljivije predanje o Stefanu Štiljanoviću zabeleženo je u pripoveci Skočidjevojka — Pripovijest paštrovska izmakom petnaestog vijeka, koju je zabeležio paštrovski političar i književnik Stjepan Mitrov Ljubiša u „Pripovijestima crnogorskim i primorskim”[4]:

Stefan se rodio i živeo u Bečićima, na samoj obali naspram ostrva Sv. Nikole. Bio je knez i najbogatiji među Paštrovićima. Rano je ostao udovac. Pomogao je manastire i sagradio manastir Praskvicu i crkvu Sv. Nikole kod Bečića. Odlučivši da se odseli oprostio se od ratačkog igumana Serafima, poverivši mu svoju oporuku i želju da svo imanje podeli manastiru Praskvici i Sv. Nikoli u Paštrovićima. Zatim se na skupštini oprostio od naroda i otišao u Hercegovinu, Hrvatsku, pa u Srem. Posle njega Paštrovići više nisu birali kneza, čuvajući uspomenu na Stefana Štiljanovića.

Izvori[uredi]

  1. 1,0 1,1 1,2 Polovina (2013). str. 349.
  2. Polovina (2013). str. 350.
  3. Stojanović (2012). str. 77.
  4. Zarić (1985). str. 71.

Reference[uredi]

Literatura[uredi]

zaštitu spomenika kulture. XVII.  line feed character u |publisher= na poziciji 20 (pomoć)

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]