Sjeverni pol

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga


Koordinate: 90° SG Šord

1:  Geografski Severni pol; 2:  Magnetni Severni pol; 3: Geomagnetski Severni pol; 4: Severni pol nepristupačnosti

Sjeverni pol predstavlja najsjeverniju tačku Zemlje, i može biti geografski, magnetni, geomagnetni Sjeverni pol, kao i Sjeverni pol nepristupačnosti. Iako se smatra da postoji jedinstveni sjeverni pol i da je on na globusu predstavljen kao tačka kroz koju prolazi osa Zemljine rotacije, u prirodi postoji više sjevernih polova.

Geografski položaj[uredi]

Trenutno, četiri različita Sjeverna pola nalaze se u Sjevernom ledenom okeanu, odnosno na njegovim ostrvima. Sa promjenom Zemljinog magnetnog polja, mijenja se i položaj magnetnog, odnosno geomagnetnog Sjevernog pola, što se tokom njene prošlosti više puta događalo.

Četiri Sjeverna pola[uredi]

Geografski Sjeverni pol[uredi]

Geografski Sjeverni pol (1) je najsjevernija tačka Zemlje i kao pol se utvrđuje rotacijom Zemlje. On leži na Zemljinoj osi i nalazi se na 90° sjeverne geografske širine. Na tom mestu nema kopna, nego samo leda i voda, a ispod njega je Sjeverni ledeni okean, dubok oko 4.087 metara.

Magnetni Sjeverni pol[uredi]

Magnetni Sjeverni pol (2) je tačka na kojoj su sile magnetnog polja (vektori) uspravne u odnosu na površinu Zemlje i pokazuju prema kompasu. Godine 2003. on se nalazio na sledećim koordinatama — 78° N, 104° W, odnosno u blizini ostrva Elef-Ringnes, jednog od ostrva iz arhipelaga kraljice Elizabete u Kanadi. U naše vrijeme magnetni Sjeverni pol se pomiče (ne pomiče se uvijek jednako) oko 40 kilometara prema sjeveru, tako da je 2005. izašao izvan područja Kanade.

Geomagnetni Sjeverni pol[uredi]

Magnet u unutrašnjosti Zemlje

Geomagnetni Sjeverni pol (3) sjeverne hemisfere je izračunati pol nestabilnog Zemljinog magnetnog polja, pod pretpostavkom da se u sredini Zemlje nalazi magnetni štap. On se sada nalazi na sledećim koordinatama — 78°30' N, 69° W, odnosno kod Tule na Grenlandu.

Sjeverni pol nepristupačnosti[uredi]

Sjeverni pol nepristupačnosti (4) po definiciji je stalna tačka Arktika koja je najdalja od svih obalnih linija. Nalazi se na sledećim koordinatama — 84°03' N i 174°51' W i „osvojena“ je tek u maju 1927. Na Sjevernom polu nepristupačnosti nema kopna, već je to područje prekriveno ledom, ispod kojeg se nalazi voda Sjevernog ledenog okeana koji je na tom mjestu dubok oko 3.000 metara.

Vrijeme na Sjevernom polu[uredi]

U odnosu na vrijeme (u smislu protoka vremena, a ne klimatski) na Arktiku, za razliku od Antarktika, ne važe nikava posebna pravila. Zbog toga je na geografskom Sjevernom polu moguće, hodajući u krug oko njega, u kratkom vremenu preći sve vremenske zone.

Sjeverni polovi na kompasu i u Zemljinom magnetskom polju[uredi]

Igla na kompasu je magnet, podeljen na dva dijela — sjevernu i južnu polovinu. Polovina koja pokazuje prema sjeveru uvijek se označava kao sjeverni pol magneta i nju privlači magnetsko polje na sjeveru. Fizički gledano, samo se suprotni polovi privlače, a istoimeni se odbijaju. Sjeverni pol privlači samo južni, i obrnuto. Magnet u unutrašnjosti Zemlje, koji stvara Zemljino magnetsko polje, svojim južnim polom pokazuje uvijek na sjever, a sjevernim na jug.

Istraživanje[uredi]

Na geografski Sjeverni pol prvi je 6. aprila 1909. stigao američki istraživač Robert Edvin Piri.

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Sjeverni pol