Timočka Krajina

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Timočka Krajina
Bor District and Zaječar District (Timočka Krajina).jpg
Mapa Timočke Krajine.
Najveći gradovi Zaječar
Bor
Država Srbija
Region Južna i istočna Srbija
Administrativna jedinica Zaječarski okrug
Borski okrug
Stanovništvo 244.959 (2011)

Timočka Krajina (na vlaškom, koji je jedan od lokalnih jezika, Timok (Timoc) ili Ćimok) je geografska oblast u istočnoj Srbiji oko doline reke Timok. Po popisu iz 2002. Timočka Krajina ima 284.112 stanovnika. Administrativno, oblast je podeljena na Zaječarski i Borski okrug.

Istorija[uredi]

Na teritoriji Timočke Krajine, nedaleko od Donjeg Milanovca, niklo je najstarije urbano naselje u Evropi, Lepenski Vir, po kome je cela praistorijska kultura dobila naziv, dok se u ataru sela Rudna Glava nalazilo jedno od najstarijih rudarstva bakra. U antičko doba ovaj prostor naseljavaju tračka plemena koja nose ime Mezi, a deo Tračana oko Timoka po ovoj reci dobija ime Timahi. Do 50. godine ova oblast potpada pod vlast Rima i traje do 395. kada je Rimsko carstvo podeljeno. Tada ovom oblašću vlada Istočno rimsko carstvo, kasnije nazvano Vizantija. Danas se kod Zaječara vrši iskopavanje i delimična rekonstrukcija pozno-antičkog lokaliteta Feliks Romulijana (lat. Felix Romuliana) poznatijeg pod imenom Gamzigrad, dok se nedaleko od Kladova nalaze ostaci nekada najvećeg mosta na svetu, Trajanovog mosta, i tvrđava Diana. Pored spomenutog, na teritoriji opštine Negotin nalaze se ostaci rimske carske palate, a na 8 kilometara od Knjaževca ostaci najstarijeg vojnog utvrđenja u Timčkoj Krajini - Timacum Minus.

U srednjem veku ovu oblast kontrolišu Vizantija, Bugarska, Ugarska i konačno Osmansko carstvo. Srbija Stefana Nemanje u jednom kratkom periodu kontroliše ovu oblast ili je oblast pod vlašću Vidinskog kneza koji je vazal Srbije. Posle Maričke bitke 1371. i Kosovskog boja 1389. u ovoj oblasti učvrstilo se Osmansko carstvo, sve do Austrijsko-turskog rata završenog 1718. godine, kada severni deo ove oblasti postaje deo Tamiškog Banata. Nakon Beogradskog mira Timočka Krajina ponovo postaje deo Osmanskog carstva. Tokom Prvog srpskog ustanka ceo ovaj kraj će biti oslobođen, ali će sa krahom ustanka on ponovo pasti u ruke Osmanlija. Sa Drugim srpskim ustankom severozapadni delovi Timočke Krajine, kao što je Poreč, biće od 1815. deo Kneževine Srbije, dok će ostali delovi biti pripojeni autonomnoj Srbiji 1833. godine. Slovensko stanovništvo koje se nastanilo u ranom srednjem veku gotovo je iščezlo do 15. veka. Tada tri srpske i jedna vlaška struja naseljavaju oblast.

Između 1918. i 1922., postoje dve oblasti u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca - srezovi Krajina i Timok, a od 1922. jedna oblast sa sedištem u Zaječaru. 1929. oblast ulazi u sastav Moravske banovine sa sedištem u Nišu.

Geografija[uredi]

U Timočkoj Krajini postoji 7 opština i jedan grad:

Etnički sastav stanovništva[uredi]

2002.

  • Srbi = 243.148 (85,58%)
  • Vlasi = 23.604 (8,31%)
  • Romi = 2.723 (0,96%)

2011.

  • Srbi = 202.470 (82,65%)
  • Vlasi = 19.567 (7,99%)
  • Romi = 4.250 (1,73%)


Etnička mapa Istočne Srbije i Pomoravlja prema popisu iz 2011.

Najveća naselja[uredi]

Ovo je spisak gradova sa preko 2.000 stanovnika.

Naselje Broj stanovnika (2002) Opština/grad
Zaječar* 39.491 Zaječar
Bor* 39.387 Bor
Knjaževac* 19.351 Knjaževac
Negotin* 17.758 Negotin
Majdanpek* 10.071 Majdanpek
Kladovo* 9.142 Kladovo
Sokobanja* 8.407 Sokobanja
Boljevac* 3.784 Boljevac
Zlot 3.757 Bor
Donji Milanovac* 3.132 Majdanpek
Brestovac 2.950 Bor
Grljan 2.839 Zaječar
Veliki Izvor 2.684 Zaječar
Rudna Glava 2.309 Majdanpek
Podgorac 2.218 Boljevac

Gradsko naselje*

Jezici[uredi]

Od dijalekata srpskog jezika u severnom delu govori se kosovsko-resavski dijalekt, a na jugu prizrensko-timočki dijalekt poznat i pod nazivom torlački. Vlaški se govori najviše u severnom i centralnom delu oblasti.

Religija[uredi]

Stanovništvo je skoro isključivo hrišćansko (ogromnom većinom pravoslavno, sa malobrojnim rimokatolicima koji imaju crkvu u Zaječaru i još malobrojnijim adventistima, sa crkvama u Kladovu, Negotinu i Zaječaru).

Religija i nacionalnost[uredi]

Religija utiče na nacionalnu svest stanovništva tako da su pojmovi religije i nacionalnosti u velikoj meri izjednačeni. Države na nacionalnoj osnovi javljaju se tek u 20. veku, tako da se dobar deo Vlaha koji žive nekoliko vekova zajedno sa Srbima izjašnjava kao Srbi. Na ovo utiče i jezik koji, iako spada u romansku grupu jezika, ima mnoge slovenske karakteristike - naročito kad su u pitanju pozajmljenice.

Ekonomija[uredi]

Oblast je bogata bakrom i zlatom, posebno u Borskom okrugu. Na Dunavu su izgrađena dva velika hidroenergetska sistema, Đerdap I i Đerdap II.

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]