Veles (grad)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
(preusmereno sa Титов Велес)
Idi na: navigaciju, pretragu
Veles
mkd. Велес
Veles X15.jpg
Stari deo Velesa sa sahat kulom, simbolom grada
Administrativni podaci
Država  Republika Makedonija
Opština Veles
Stanovništvo
Stanovništvo
 — (2002) 43.716
Položaj
Koordinate 41°42′50″ SGŠ; 21°46′13″ IGD / 41.71384621525005° SGŠ; 21.770409250163666° IGD / 41.71384621525005; 21.770409250163666 Koordinate: 41°42′50″ SGŠ; 21°46′13″ IGD / 41.71384621525005° SGŠ; 21.770409250163666° IGD / 41.71384621525005; 21.770409250163666
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadmorska visina 210 m
Veles na mapi Republike Makedonije
Veles
Veles
Veles na mapi Republike Makedonije
Ostali podaci
Poštanski broj 1400
Pozivni broj 043
Registarska oznaka VE

Veles (mkd. Велес, tur. Köprülü, grč. Βελεσά; za vreme SFRJ (1946—1996) grad se zvao Titov Veles) je jedan od najznačajnijih gradova u Republici Makedoniji, u središnjem delu države, na Vardaru. Veles je sedište i najveće naselje istoimene opštine Veles.

Veles je značajno središte sa Republiku Makedoniju. U Velesu su otvoreni: prva škola makedonskog jezika, prva gimnazija, prvo pozorište, prva biblioteka, prvi muzej i prva muzička škola u Republici Makedoniji.

Poreklo naziva[uredi]

U toku istorije grad je često menjao ime: od starorimskog naziva Vila Zora, preko otomanskog Ćupurli do današnjeg Veles. Današnje ime grad je dobio u 7. veku sa doseljavanjem Slovena na Balkansko poluostrvo, od slovenske reči veles koja znači „u šumi“ (zbog gustih šuma koje su ga okruživale). Ovo je i naziv za jedno staroslovensko božanstvo.

Prirodni uslovi[uredi]

Grad Veles je smešten u središnjem delu Republike Makedonije. Od Skoplja, Veles je su udaljen je 55 km južno.

Reljef: Veles je središte istorijske oblasti Povardarje, koja obuhvata područje oko Vardara. Naselje je smešteno u kotlini reke, na nadmorskoj visini od približno 210 m. Zapadno od grada izdiže se planina Jakupica, a južno planina Babuna. Istočno od grada počinje Ovče polje.

Klima u Velesu je izmenjena kontinentalna sa značajnim uticajem Egeja (žarka leta).

Vode: Kroz Veles protiče Vardar. Reka deli grad na dva dela, zapadni i istočni.

Istorija[uredi]

Istorijska slika Velesa - prvi voz u gradu
Središte Velesa - Spomenik Ilidenskom ustanku

Područje današnjeg Velsa naseljeno je već u doba praistorije. Grad na mestu današnjeg Velesa je osnovan oko 168. p. n. e. pod nazivom Vila Zora.

U 7. veku ovo područje naseljavaju Sloveni i daju mu današnji naziv. Od 11. veka postoje pisani dokazi o naselju pod današnjim nazivom. Među sačuvanim srednjovekovnim spomenicima, najpoznatiji je Manastir Svetog Dimitrija (14. vek), a od najvećeg arhitektonskog interesa je Crkva Svetog Pantelejmona (19. vek).

Po statistici sekretara Bugarske egzarhije, 1905. godine u Velesu su funkcionisale dve bugarske osnovne i dve srednje škole i po jedna srpska, rumunska i grčka osnovna i srednja škola.[1]

1918. godine Veles su se pripojio Kraljevini SHS, kasnije Jugoslaviji. Od 1991. godine grad je u sastavu Republike Makedonije.

Stanovništvo[uredi]

Pogled na savremeni Veles

Po poslednjem popisu stanovništva iz 2002. godine, grad Veles je imao 46.714 stanovnika, sledećeg nacionalnog sastava:

Popis 2002.‍
Makedonci
  
43.221 92,52 %
Turci
  
1.704 3,64 %
Romi
  
799 1,71 %
Vlasi
  
342 0,73 %
Srbi
  
323 0,69 %
Albanci
  
93 0,19 %
Bošnjaci
  
36 0,07 %
ostali
  
196 0,41 %
ukupno: 46,714

Većinska veroispovest stanovništva je pravoslavlje.

Kultura[uredi]

Najveće turističko odredište u bližoj okolini Velesa je antički grad Stobi. Osim toga, značajni su i lokaliteti Breza i Pešti, koji obiluju pešterima (sa arheološkima ostacima iz neolita, ranohrišćanski pešteri).

U opštini Veles nalazi se osam osnovnih i četiri srednje škole, sportsko igralište, sportska sala, bazen, pozorište, muzej, biblioteka, kino-sala, deset crkava, manastiri i džamija.

Zbirka slika[uredi]

Vidi još[uredi]

Zbratimljeni gradovi[uredi]

Drugi oblici saradnje:

Izvori[uredi]

  1. Brancoff, D.M. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, r.118-119.

Spoljašnje veze[uredi]