Turska

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga


Koordinate: 39° 10′ SG Š, 35° 40′ IGD

Republika Turska
Türkiye Cumhuriyeti
Zastava Turske Grb Turske
Zastava Grb
krilatica: 'Mir u kući, mir u svetu.
(tur.:
Yurtta Sulh, Cihanda Sulh)
Himna
İstiklâl Marşı
Položaj Turske
Glavni grad Ankara
Službeni jezik turski
Predsednik: Abdulah Gul
Premijer: Redžep Tajip Erdogan
Nezavisnost: 29. oktobar 1923.
Površina  
 — ukupno 783.562 km² (37)
 — voda (%) 1,3
Stanovništvo  
 — 2013. 75.627.384 (17)
 — gustina 94,1/km² 
Valuta lira ¹ (100 нових куруша)
Vremenska zona UTC +2
Internet domen .tr
Pozivni broj +90

Turska, zvanično Republika Turska (tur. Türkiye Cumhuriyeti) država je u jugozapadnoj Aziji[1]. Ovo je transkontinentalna zemlja i veći deo njene teritorije leži u Aziji, a samo jedan manji deo u jugoistočnoj Evropi (jugoistočni deo Balkanskog poluostrva). Do 1922. godine današnja Turska je bila sedište Osmanskog carstva. Glavni grad Turske je Ankara, a najveći je Istanbul.

Turska se nalazi na obalama Crnog, Mramornog, Egejskog, i Sredozemnog mora, što je čini zanimljivim turističkim odredištem.

Turska se graniči na zapadu sa Grčkom i Bugarskom, na istoku sa Gruzijom, Jermenijom, Azerbejdžanom i Iranom, na jugu sa Irakom i Sirijom.

Prvi predsednik Republike Turske i njen osnivač bio je Mustafa Kemal Ataturk.

Zvanični jezik u Turskoj je turski, kojim govori oko 80% stanovništva, dok su u upotrebi još:

Geografija[uredi]

Položaj[uredi]

Položaj Turske

Turska se geografski proteže na dva kontinenta. Anadolija, azijski deo države, zauzima oko 97% površine Turske. Evropski deo koji se nalazi u istočnoj Trakiji zauzima oko 3% površine države (23.623 km²).

Sveukupne granice Turske dugačke su 9.850 km, od čega 7.200 km zauzimaju morske granice. Na zapadu Turska izlazi na Egejsko more, na jugu ima izlaz na Sredozemno more, te na severu na Crno more. Na kopnu Turska graniči s osam zemalja sa ukupnom dužinom kopnenih granica od 2.648 km. Na severozapadu graniči s Grčkom (206 km granice) i Bugarskom (240 km), na severoistoku s Gruzijom (252 km), Jermenijom (268 km), Azerbejdžanom (eksklavom i autonomnom republikom Nahičevan, 9 km), na istoku s Iranom (499 km) i na jugu s Irakom (352 km) i Sirijom (822 km). Nedaleko od obale Turske nalazi se i Kipar koji je politički podeljen na međunarodno priznatu Republiku Kipar i Tursku Republiku Severni Kipar, koju priznaje samo Turska.

Sever Turske je jedno od seizmički najaktivnijih područja na svetu s vrlo čestim zemljotresima. Od većih gradova posebno je potresima ugrožen Istanbul.

Reljef[uredi]

1. Mramorna regija, 2. Centralna Anadolija, 3. Egejska regija, 4. Mediteranska regija, 5. Crnomorska regija, 6. Jugoistočna Anadolija, 7. Istočna Anadolija
Krajolik zapadno od Ankare

Turska je geografski podeljena u sedam regija. To su: Mramorna regija, Egejska regija, Crnomorska regija, Centralna Anadolija, Sredozemna regija, Istočna Anadolija i Jugoistočna Anadolija. Ove regije se znatno razlikuju po vegetaciji i klimatskim uslovima.

Trakija se nalazi zapadno od Bosfora na evropskoj strani zemlje. Na tračkoj strani reka Marica predstavlja granicu s Grčkom. Istočno od Bosfora nalazi se Mramorna regija. Mramorno more deli Evropu od Azije, te Egejsko more od Crnog mora. Na izlazu na Sredozemno more nalazi se tesnac Dardaneli dugačak 60 km. Na Bosforu se nalazi Istanbul koji je najveći grad u Turskoj. Ova brežuljkasta regija koja je privredno središte Turske prekrivena je šumama i grmovitim biljem. Poljoprivreda u tom području je naročito razvijena. Nedaleko od grada Bursa nalazi se planina Uludag koja je popularno turističko odredište.

U Egejskoj regiji je takođe vrlo razvijena poljoprivreda. Izrazito brdoviti krajolik proteže se uzduž zapadne obale od Čanakalea do Bodruma. Obalno područje je jedno od turistički najrazvijenijih u Turskoj. Uz čemprese i masline ovde se uzgaja i vinova loza. U ovoj regiji nalaze se mnogi gradovi iz starogrčkog razdoblja, kao npr. Troja, Asos, Pergam, Efez, Priena, Milet, Didima i Euromos.

Crnomorska regija zauzima severno obalno područje Turske. Ovu regiju karakteriše blaga i vlažna klima. Planinsko područje ove regije prekriveno je šumama. Na ovom vrlo plodnom tlu uzgajaju se čaj, duvan, kukuruz i lešnik.

Regija Središnje Anadolije obuhvata visoravan u unutrašnjoj Anadoliji. Ovde se nalazi slano jezero Tuz i planine visoke do 3.900 metara. Na istoku se nalazi Kapadokija koja je poznata po zadivljujućim crkvama i nastambama u visokim planinskim predelima. Unutrašnjom Anadolijom dominiraju stepe, a to područje se smatra jednim od najsušnijih predela Anadolije. Zbog toga poljoprivreda u tom delu zemlje nije toliko razvijena. Klimu ove regije karakterišu vruća i suva leta s hladnim noćima. Zimi temperatura može pasti i ispod −20 °C.

Regija Sredozemnog mora proteže se od planina Taurus na severu do planina Amanos na istoku. U ovoj regiji pretežito se uzgajaju citrusi, banane, paradajza, kikiriki i pamuk.

Jugoistočna Anadolija je najstarija kulturna regija Turske. Proteže se od planina Taurus. Ovde se nalaze reke Eufrat i Tigar. Najzastupljenije poljoprivredne kulture su pšenica, ječam, vinova loza, masline i pistać.

Vode[uredi]

Istorija[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Istorija Turske

Rana istorija[uredi]

Mala Azija je jedna od najstarijih naseljenih delova sveta zbog svog odličnog geografskog položaja. Najraniji gradovi kao što su Čatalhojuk, Čajonu, Nevali Džori, Hadžilar, Gobekli Tepe i Mersin smatraju se jednim od najstarijih naselja na svetu.[2]

Delovi legendarnih trojanskih zidova, oko koje se vodio Trojanski rat (oko 1200. p. n. e.)

Naselje Troja je nastalo u periodu neolita i trajalo je kroz gvozdeno doba. Tokom perioda zabeležene istorije, stanovnici Anadolije su govorili indoevropske jezike, semitske i karvelijske jezike, kao i mnoge jezike nejasnog porekla. Zapravo, zbog starosti indoevropskih hetitskih i luvijanskih jezika, neki naučnici su predložili Anadoliju za hipotetički centar odakle su se indoevropski jezici raširili po svetu.[3]

Jedan od najznačajnijih država u ovoj oblasti bilo je Hetitsko kraljevstvo, a trajalo je od 18. do 13. veka p. n. e. Kasnije su prevlast stekli Frigijci, indoevropski narod, čije su carstvo su u 7. veku pre n. e uništili Kimerijci. Najznačajnije države naslednice Frigije bile Lidija, Karija i Likija. Jezici kojima su govorili Lidijci i Likijci bili su u osnovi indoevropski, ali s mnogo neindoevropskih elemenata koje su pokupili tokom hetitskog i helenskog razdoblja.

Negde oko 1200. p. n. e. na zapadnoj obali Anadolije naselila su se grčka plemena, većinom Eolci. Celo ovo područje je u 6. veku p. n. e. osvojilo persijsko Ahemenidsko kraljevstvo. Kasnije je 334. p. n. e. ovo područje osvojio Aleksandar Veliki. Anadolija je zatim podeljena u veliki broj manjih helenističkih država, kao što su Bitinija, Kapadokija, Pergam i Pont. Rim je do sredine 1. veka p. n. e. pokorio sva ova kraljevstva, izuzev Pergama koji je postao rimska provincija krajem 2. veka p. n. e. Godine 324. rimski car Konstantin Veliki izabrao je Vizantn za novi glavni grad Rimskog carstva (na srpskom Carigrad). Nakon pada Zapadnog rimskog carstva Carigrad je postao glavni grad Vizantijskog carstva.

Vizantija i Jermenija[uredi]

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Otomanski period[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Osmansko carstvo
Mapa Osmanskog carstva na vrhuncu svoje moći (oko 1680. godine)

U 10. stoljeću Turci Seldžuci koji su živjeli sjeverno od Kaspijskog i Aralskog jezera, počeli su se seliti u istočna područja Anadolije. Seldžuci su bili ogranak Turaka Ouza, a Anadolija je postala njihova domovina nakon bitke kod Mancikerta 1071. godine. Tom pobedom počinje uspon anadolijskog seldžuskog sultanata (Ikonijskog sultanata) koji je bio zasebni deo velikog Seldžuskog kraljevstva koje je pokrivalo područje srednje Azije, Irana, Anadolije i jugozapadne Azije.

Godine 1243. Mongoli su porazili Seldžuke, a njihovo carstvo se počelo raspadati. Turska Anadolija je tada podeljena u više manjih nezavisnih država zvanih gazi emirati. Do 1300. gazi emirati osvajaju većinu anadolijskih područja tada već oslabljenog Vizantijskog carstva. U to vreme počinje se izdizati gazi emirat kojeg je vodio Osman I (po njemu je nazvano Osmansko carstvo) koji je proširio svoju državu sve do granica s Vizantijom.

Osmansko carstvo je tokom svoje istorije duge 623. godine imalo kontakata i sa zapadnim i s istočnim kulturama. Carstvo je u 16. i 17. veku bila najjača politička sila na svetu koja se brzo širila prema središnjoj Evropi preko Balkana. Uz vrlo jaki uticaj koji je carstvo imalo na promjene kopnenih granica u Evropi, veliki značaj imalo je i na moru. Carstvo je bilo jedno od nekoliko sila koje se borilo za kontrolu nad Sredozemljem, a uz to često se sukobljavalo i s portugalskom flotom u Indijskom okeanu pokušavajući odbraniti svoju dominaciju nad trgovačkim pravcima između istočne Azije i zapadne Evrope. Važnost ovih pravaca je opao otkrivanjem Rta dobre nade 1488. godine.

U prvoj polovini 19. veka počeo je opadati uticaj carstva, a konačan udarac je dobilo porazom u Prvom svetskom ratu u kojeg je ušla u savezu s Nemačkom. Francuska i Velika Britanija su ranije obećale stvaranje jermenske države u istočnom dijelu Anadolije, što je osmanska vlast videla kao udar na teritorijalnu celovitost zemlje. Pod izgovorom preseljenja, veliki broj Jermena je ubijen ili su umrli od iscrpljenosti u sirijskoj pustinji. Sveukupno je između 1915. i 1917. ubijeno 1,5 miliona Jermena. Turska vlada i danas službeno poriče genocid nad Jermenima.

Nakon rata sile Antante podelile su teritoriju carstva sporazumom u Sevru 1920. godine. Osmansko carstvo je izgubilo sve teritorije izuzev Anadolije i Trakije. Teritoriju današnje Turske podejeljena je u više delova. Grčkoj je obećana Smirna (današnji Izmir) i deo zapadne Anadolije, Italija je trebala dobiti područje Adane, a Francuskoj je uz Siriju trebala pripasti i Kilikija. U istočnom delu današnje Turske gde se nalaze gradovi Kars, Ardahan i Erzurum trebala je biti osnovana jermenska država. Južno i istočno od Eufrata trebala je biti stvorena autonomna kurdska regija. Svi ovi planovi na kraju nisu ostvareni.

Savremena istorija[uredi]

Mustafa Kemal Ataturk, osnivač i prvi predsjednik Republike Turske

Mustafa Kemal-paša je 19. maja 1919. politički i vojni ustanak protiv ovih planova. Posebno su 1920. vođene žestoke borbe s Grčkom. Rat je završen 9. septembra 1922. zauzimanjem Smirne koja je tada većinski bila naseljena Grcima, posle čega je celokupno grčko stanovništvo Smirne bilo pobijeno. Turska pobeda rezultovala je maloazijskom katastrofom, u kojoj su mnogi Grci i Turci ostali bez svojih domova.

Nakon pobjede Turaka, 24. jula 1923. sporazumom iz Lozane promijenjen je prethodni sporazum iz Sevra. Ovim ugovorom uspostavljene su današnje granice Turske. U isto vrijeme izvršena je i razmena stanovništva sa Grčkom. Nakon što su sve strane snage napustile Anadoliju, Mustafa Kemal je 29. oktobra 1923. proglasio republiku.

Za vreme svoga mandata Mustafa Kemal je pokrenuo niz političkih i društvenih reformi širom zemlje, koje su pretvorili Tursku u modernu, sekularnu i evropski orijentisanu državu. Smernice njegove politike danas se nazivaju kemalizmom. Između ostalog 1922. ukinut je sultanat, a 3. marta 1924. i kalifat. Iste godine ukinut je šerijatski zakon, a 1925. provedena je odevna reforma kojom je zabranjen fes (tradicionalna turska muška kapa) i veo za žene, a uvedeno je zajedničko obrazovanje za oba pola. Godine 1926. islamski kalendar zamenjen je gregorijanskim, a uveden je i metrički sistem.

Idućih godina celi pravosudni sistem je promenjen je po uzoru na evropske zemlje. Uvedena je monogamija, a 1928. je sprovedena sekularizacija i reforma pisma u kojoj je arapsko pismo zamenjeno latinicom. Ovim reformama je 1930. uvedeno pravo glasa ženama, a od 1934. daje im se i pravo učestvovanja na izborima. Sprovedena je i reforma imena građana u kojoj su svima dodeljena prezimena. Turski parlament je Mustafi Kemalu dodijelio prezime „Ataturk“ (otac Turaka) koje je proglašeno posebnim prezimenom kojeg je nosio samo on. Manji broj Ataturkovih reformi je nakon njegove smrti ukinut, kao npr. reforma kojom je u džamijama umesto na arapskom molitva uvedena na turskom.

Nakon Ataturkove smrti 1938., predsednik Turske je postao njegov bliski saradnik Ismet Ineni. Ineni je nastavio modernizaciju Turske, a na spoljnopolitičkom planu pokušao je održati neutralnost. Godine 1939. Turskoj je pripojena Republika Hataj koja je postala turski vilajet.

Nakon Drugog svetskog rata[uredi]

Za vreme Drugog svetskog rata Turska je očuvala svoju spoljnopolitičku neutralnost. U rat na strani saveznika ušla je simbolički tek 23. februara 1945. Iste godine potpisala je povelju UN-a. Godine 1946. u Turskoj je uvedeno višestranačje. Demokratska stranka je pod vodstvom Adnana Menderesa je na izborima 1950. osvojila većinu u parlamentu. Time je završena vladavina Republikanske narodne stranke koja je trajala od osnivanja republike.

Izbijanjem sukoba između istoka i zapada, te pokušajem uticaja Sovjetskog Saveza na Tursku, završeno je razdoblje političke neutralnosti za Tursku. Godine 1950. Turska je učestvovala kao deo UN-ovog kontingenta u Korejskom ratu, a 1952. je postala članica NATO pakta.

Godine 1960. premijer Menderes je doneo zakon koji mu je omogućie ukidanje opozicije. Vojska je tada organizovala državni udar i uhapsila premijera i druge političare, koji su nakon suđenja obešeni u septembru 1961. na ostrvu Imralı. Nakon što je vojska iste godine uvela novi ustav, vratila je vlast narodu. Ineni je ponovo postao premijer i vladao je od 1961. do 1965. godine. U to vreme Turska je postala pridružena članica EEZ-a. To razdoblje obeležilo je i neefikasnost vlade i jačanje levičarskih i desničarskih terorističkih aktivnosti, što je dovelo do privrednog pada. Godine 1971. vlast je ponovo uzela vojska koja je uvela represivne mere za stanovništvo.

Nakon dugog niza godina međuetničkog nasilja na Kipru, Grci su organizovali vojni udar u julu 1974. u kojem je svrgnut predsednik Makarios III i postavljen grčki nacionalista Nikos Sampson kao diktator. Turska se tada odlučila za vojnu intervenciju na Kipru u kojoj je okupirala severni deo ostrva. Devet godina kasnije na tom području uspostavljena je nelegitimna Turska Republika Sjeverni Kipar koju je priznala samo Turska.

Vojska je 12. septembra 1980. treći put oduzela vlast izabranoj vladi. Uzrok je bila politička i privredna nestabilnost zemlje u 1970-im, kao i teroristički napadi ekstremne levice i desnice. Vojska je pod generalom Kenanom Evrenom uvela ratno stanje u zemlji i zabranila sve političke stranke. Hunta se pre snažno protivila kurdskim separatistima i levoj opoziciji. Dana 7. novembra 1982. vojska je predstavila novi ustav koji je prihvaćen referendumom.

Od sredine 1980-ih najvažnijim unutrašnjim problemom zemlje smatra se sukob s Kurdima. Turska je dotad vodila politiku asimilacije koja je rezultovala potiskivanjem kurdske kulture i identiteta. Kao reakcija na ovu politiku 1978. osnovana je Radnička partija Kurdistana) s Abdulahom Odžalanom na čelu. Stranka je 1984. počela oružani sukob na jugoistoku Turske s ciljem osnivanja socijalističke države Kurdistan. Do 2007. godine, u sukobima između turske vojske i PKK-a poginulo je oko 40.000 osoba.

U februaru 1998. turska tajna služba je uhvatila Abdulaha Odžalana u Keniji i dovela ga u Tursku gde je osuđen na smrtnu kaznu (koja je ukinućem smrtne kazne promenjena u doživotni zatvor). Tada je Radnička partija Kurdistana proglasila prekid vatre koji je prekršen 2004. godine.

Za vreme mandata premijera Edževita (1999.–2002.) uvedene su nove reforme građanskog prava sa sveukupnim povećanjem ljudskih prava (kao što su npr. pravo na okupljanja i proteste). Ove reforme su kasnije nastavljene, a dovele su između ostalog i do ukidanja smrtne kazne, zabrane mučenja i uvođenja kulturnih sloboda kurdskom stanovništvu. Danas je dopuštena i upotreba kurdskih dijalekata u školstvu, kao i prijenos radijskih i televizijskih kanala na kurdskom. Turska državna televizija danas uz turski emituje i na kurdskom, arapskom, bošnjačkom i drugim jezicima. Turska je, nakon 40 godina pokušavanja približavanja, 3. oktobra 2005. započela pregovore o članstvu u Europskoj uniji.

Politika i državno uređenje[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Politika Turske

Turska je svetovna parlamentarna republika zasnovana na načelu deobe vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku. Ustav je vrhovni zakon države.

Predsednik je šef države i bira se najmanje dvotrećinskom većinom Velike turske narodne skupštine (tur. Türkiye Büyük Millet Meclisi; TBMM), poznatije kao Medžlis, na jednokratni, sedmogodišnji mandat. Da bi bio podoban za ovu funkciju, kandidat mora biti turski državljanin stariji od 40 godina, mora biti podoban za izbor u TBMM, i mora imati visoku stručnu spremu. Predsednik predsedava Nacionalnim savetom za bezbednost i vrši funkciju vrhovnog komandanta. U vreme rata, načelnik Generalštaba vrši funkciju vrhovnog komandanta u ime predsednika. Predsednik je ovlašten proglašavati zakone ili ih slati nazad u parlament na ponovno razmatranje, raspisivati javne referendume, raspisivati parlamentarne izbore, imenovati premijera ili prihvatiti njegovu ostavku; ratifikovati i objavljivati međunarodne sporazume itd.

Izvršna vlast je u rukama predsednika i Saveta ministara, kojim predsedava premijer. Premijera imenuje predsednik odabirom između članova Velike turske narodne skupštine, i kandiduje ministre, čije imenovanje mora odobriti Velika turska narodna skupština. Na premijerov predlog predsednik razrešava ministre i imenuje nove. U roku od nedelju dana od formiranja novog Saveta ministara, premijer ili jedan od ministara predstavlja vladin program pred Velikom turskom narodnom skupštinom, nakon čega se izglasava poverenje. Pre opštih izbora, ministri pravde, unutrašnjih poslova i komunikacija moraju se povući iz kabineta, a imenuju se nezavisni i neutralni (bez političkih veza) ministri. Savet ministara izdaje pravila o primeni zakona i ostalim pitanjima, uz uslov da se ne kose sa postojećim zakonima, koje tada proverava Državni savet. Velika turska narodna skupština može smeniti vladu izglasavanjem nepoverenja.

Prema ustavu iz 1982, zakonodavna vlast pripada Velikoj turskoj narodnoj skupštini (Medžlis), koja zaseda u Ankari. To je jednodomno telo sa 550 mesta koje se bira po sistemu proporcionalne zastupljenosti opštim pravom glasa odraslih, na petogodišnji mandat. U Skupštini su zastupljene samo stranke koje su sakupile više od 10 % glasova u zemlji. Velika turska nacionalna skupština donosi, menja, dopunjava i opoziva zakone; nadgleda rad Saveta ministara i ovlašćuje ga da izdaje odluke o posebnim pitanjima koje imaju snagu zakona; ratifikuje međunarodne sporazume i odluke vezane uz štampanje novca, objave ratnog stanja, te učestvovanje državnih oružanih snaga u operacijama u inostranstvu; odlučuje o pitanjima vezanim uz odobravanje amnestija i pomilovanja itd.

Ustavom iz 1982. proglašena je nezavisnost državnih sudova i sudija. Turska ima jedinstveni pravni sistem građanskih i vojnih sudova, od kojih svaki ima apelacioni sud sa sedištem u Ankari. Ustavni sud preispituje ustavnost zakona i odluka sa snagom zakona, kao i pravila procedure Velike turske nacionalne skupštine. Njegove odluke se odmah objavljuju u Službenom listu, pa su obavezujuće za sve, uključujući zakonodavnu i izvršnu vlast. Sudije imenuje predsednik. Visoki apelacioni sud je poslednji stepen preispitivanja odluka i presuda koje su doneli sudovi. Sudije bira Vrhovni savet sudija i tužilaca. Državni savet je najviši upravni tribunal. Tri četvrtine sudija imenuje Vrhovni savet sudija i tužilaca, a jednu četvrtinu predsednik. Ustavom iz 1982. propisano je uspostavljanje sudova za bezbednost koji se bave napadima na nacionalni i teritorijalni integritet Turske, demokratski poredak, napade na unutrašnju i spoljašnju bezbednost države itd. Tu je još i mnogo nižih građanskih i vojnih sudova.

Administrativna podela[uredi]

Podela

Turska je administrativno podeljena na 81 vilajet (turski: il). Vilajeti u većini slučajeva nose ime po svom sedištu, sa tri izuzetka:

Agri Adana Adijaman Ajdin Aksaraj Amasija Ankara Antalija
Ardahan Artvin Afjonkarahisar Bajburt Balikesir Bartin Batman Biledžik
Bingel Bitlis Bolu Burdur Bursa Van Gaziantep Gumušhane
Giresun Denizli Dizdže Dijarbakir Elazig Erzindžan Erzurum Edirne
Eskišehir Zonguldak Igdir Izmir Isparta Istanbul Jalova Jozgat
Kajseri Karabik Karaman Kars Kastamonu Kahramanmaraš Kilis Kitahija
Konija Kodžaeli Kirikale Kirklareli Kiršehir Malatija Manisa Mardin
Mersin Mugla Muš Nevšehir Nigde Ordu Osmanije Rize
Sakarija Samsun Sivas Sirt Sinop Tekirdag Tokat Trabzon
Tundželi Ušak Hakari Hataj Čanakale Čankiri Čorum Šanliurfa
Širnak

Stanovništvo[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Demografija Turske

Turci (pre Osmanlije ili Osmani) su evroazijski narod, tačnije njegova posebna grupa, sa oko 60 miliona pripadnika, koji žive raspoređeni na dva kontinenta. Najveći deo ih živi u Maloj Aziji (Turska sa oko 49 miliona), na Balkanu, i to u: Bugarskoj (815.000), Grčkoj (130.000), Makedoniji (81.000), Rumuniji (150.000), i nepoznat broj u zemljama naslednicama bivše Jugoslavije, kao i na Kipru (135.000). Veći deo Turaka živi u Iraku (200.000 do 300.000), Siriji (100.000) kao i u delu zemalja Azije, gde se zovu Turkmeni. Više od tri miliona Turaka žive u zapadnoj Evropi, od čega samo 1,2 miliona u Nemačkoj. Prvi put se spominju u 6. veku, a potomci su turskih naroda, koji su u 11. veku prodrli u Anadoliju, mešajući se postepeno sa ostalim narodima u tom delu sveta: Grcima na zapadu, Jermenima i Kurdima na istoku, i Gruzinima na severoistoku, a delom i sa Slovenima na jugoistoku Evrope. Današnja Turska poznaje ne samo Turke kao svoje državljane: ona se isto tako diči svojom jakom dijasporom, ali i »etničkim Turcima« (Turcima u etničkom smislu), koji su u stvari regionalna manjina.

Najveći gradovi[uredi]

Istanbul
Istanbul
Ankara
Ankara
Izmir
Izmir
Bursa
Bursa
Poredak Grad Vilajet Populacija Adana
Adana
Gazijantep
Gazijantep
Konija
Konija
Antalija
Antalija
1 Istanbul Istanbul 13.301.345
2 Ankara Ankara 4.338.620
3 Izmir Izmir 2.783.866
4 Bursa Bursa 1.704.441
5 Adana Adana 1.609.790
6 Gazijantep Gazijantep 1.376.352
7 Konija Konija 1.073.791
8 Antalija Antalija 964.886
9 Dijarbakir Dijarbakir 875.069
10 Mersin Mersin 859.680
11 Kajseri Kajseri 844.656
12 Eskišehir Eskišehir 648.396
13 Gebze Kodžaeli 545.229
14 Šanlijurfa Šanlijurfa 515.199
15 Denizli Denizli 511.751
16 Samsun Samsun 500.995
17 Adapazari Sakarija 429.331
18 Kahramanmaraš Kahramanmaraš 428.724
19 Malatija Malatija 419.959
20 Erzurum Erzurum 382.383
Procena iz decembra 2011.[4]


Državni praznici[uredi]

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ United Nations Statistics Division - Standard Country and Area Codes Classifications
  2. ^ . "Time trajectories for the Neolithic of Central Anatolia" (PDF). CANeW - Central Anatolian Neolithic e-Workshop.
  3. ^ Balter, Michael (27. 2. 2004.). „Search for the Indo-Europeans: Were Kurgan horsemen or Anatolian farmers responsible for creating and spreading the world's most far-flung language family?“. Science 303 (5662): 1323. DOI:10.1126/science.303.5662.1323. PMID 14988549. 
  4. ^ http://www.citypopulation.de/Turkey-RBC20.html December 2011 address-based calculation of the Turkish Statistical Institute as presented by citypopulation.de

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :