Fanarioti

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Fanarioti (grčki: Φαναριωτες, latinski: Fanarioti) - istorijski, zajedničko ime za etnički grčku elitu u Osmanskom carstvu, naseljenih u Fanaru, evropskom delu Carigrada od XVI veka do početka XX veka, u blizini rezidencije vaseljenskog patrijarha (Manastir Svetog Đorđa u Fanaru od početka XVII veka), koji je u Osmanskom sistemu uprave prepoznat kao centar pravoslavlja čitavog Osmanskog carstva.

Fanarioti potiču iz klase bogatih grčkih trgovaca, od kojih je većina tvrdila da vuče poreklo od plemenitih vizantijskih porodica. Imali su veliki uticaj na upravu u Osmanskom carstvu na području Balkana od XVIII veka. Uglavnom su kupovali ili gradili kuće u četvrti Fanar u kojoj je rezidenciju imao Vaseljenski patrijarh, koji je po osmanskom upravnom sistemu bio smatran verskim i svetovnim vođom svih pravoslavnih hrišćana u Osmanskom carstvu. Fanarioti su prvenstveno nastojali ući u uži krug Patrijarhovih saradnika, i na taj način postati uticajni u društvu.

Pojedini članovi fanariotskih porodica, uspeli su sakupiti veliko bogatstvo i uticaj već tokom XVII veka, dobivši visoka mesta u osmanskoj upravnoj hijerarhiji. Od 1669. godine pa sve do Grčkog rata za nezavisnost 1821. fanarioti su činili većinu osoblja na Visokoj Porti i u osmanskim diplomatskim predstavništima. To je bilo delimično i zbog dobrog obrazovanja koje je bilo znatno više od ostalog osmanskog stanovništva.

Između 1711—1716. godine i 1821. godine dobar deo njih dočepao se titula; gospodara, vojvoda ili knezova u dunavskim kneževinama (Moldavija i Vlaška). Ovo razdoblje često se zove i Fanariotsko razdoblje u rumunskoj istoriji.

Ciljevi fanariota bili su obnova Vizantijskog carstva kroz postepeno prisvajanje osmanske vlasti. Zalagali su se za očuvanje carstva i kontrolu nad negrčkim pravoslavnim stanovništvom od strane Patrijaršije.

Na Balkanu, termin „fanarioti“ se koristi u negativnom smislu - odnosi na saradnju sa Osmanlijama za vreme osmanskog ropstva.

Od 1920. godine termin „fanarioti“ se obično odnosi na upravu Vaseljenske patrijaršije.

Spoljašnje veze[uredi]