Fidži

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Ed NL icon.png
Ovaj članak je deo projekta seminarskih radova na Visokoj školi elektrotehnike i računarstva strukovnih studija u Beogradu.
Datum unosa: mart—jun 2018.
Vikipedijanci: Ova grupa studenata će uređivati u GIP-u i molimo vas da ne prebacujete ovaj članak u druge imenske prostore Vikipedije.
Pozivamo vas da pomognete studentima pri uređivanju i doprinesete da njihovi unosi budu što kvalitetniji.
Republika Fidži
Republic of Fiji  (engleski)
Matanitu ko Viti  (fidžijski)
फ़िजी गणराज्य (jezik?)
Krilatica: Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui
Fear God and honour the Queen
(Plaši se Boga i poštuj Kraljicu)
Himna: God Bless Fiji
Meda Dau Doka
Bože blagoslovi Fidži
Položaj Fidžija
Glavni grad Suva
Službeni jezik engleski, fidžijski, fidžijanski hindi
Vladavina
Predsednik Džordž Konrote
Predsednik Vlade Frenk Bainimarama
Istorija
Nezavisnost 10. oktobar 1970 (od UK)
Geografija
Površina
 — ukupno 18.274 km2(155)
 — voda (%) zanemarljivo
Stanovništvo
 — 2012.[1] 858.038(162)
 — 2006. 905.949
 — gustina 46,95 st./km2
Ekonomija
Valuta Fidžijski dolar
 — stoti deo valute ‍100 цента‍
Ostale informacije
Vremenska zona UTC 
Internet domen .fj
Pozivni broj +679

¹Pre 2011. pun naziv države bio je Republika Fidži Ostrva.

Fidži (engl. Fiji, fidž. hind. फ़िजी, fidž. Viti), zvanično Republika Fidži je ostrvska država u Okeaniji. Zvanični naziv je Republika Fidži. Glavni grad je Suva. Nalazi se u južnom delu Tihog okeana, u pojasu Melanezije[2], istočno od Vanuatua, zapadno od Tonge i južno od Tuvalua. Fidži je arhipelag koji čini 322 ostrva i 522 ostrvaca. Udaljen je oko 1.100 nautičkih milja od Novog Zelanda.

Geografija[uredi]

Mapa Fidžija

Položaj[uredi]

Fidži je izolovana ostrvska grupa u jugozapadnom Pacifiku. Centralno je mesto na jugozapadnom Pacifiku, na pola puta između država Vanuatu i Tonga. Nalazi se oko 2.100 km severno od Oklanda na Novom Zelandu. Dužina obala iznosi 1.129 km. Arhipelag se sastoji od 332 ostrva ukupne površine 18.333 km². Nalazi se između 176° 53′ istočno i 178° 12′ zapadno. Ukupna površina teritorije je oko 194.000 km2 (od čega je 10% kopno). Od 332, naseljeno je oko 110 ostrva. Većina stanovništva je naseljeno na obalama ostrva Viti Levu, najviše u gradu Suva ili manjim mestima kao što je Nadi, gde je turizam glavna industrija ili Lautoka gde se odvija veći deo proizvodnje šećerne trske. Značajniji gradovi su i Nausori, Valeika, Ba, Tavua, Kororvou, Nasinu.

180. meridijan prolazi kroz Taveuni, ali je međunarodna datumska granica oblikovana tako da ceo arhipelag ima ujednačeno vreme (UTC+12).

Reljef[uredi]

Glavna ostrva su Viti Levu (10.429 km²) i Vanua Levu (5.556 km²), koja čine skoro 90% površine zemlje. Većina fidžijskih ostrva su vulkanskog porekla, dok su ona manja koralna. Formirana su pre oko 150 miliona godina, i prekricena gustim tropskim šumama. Još uvek postoje određene geotermičke aktivnosti na ostrvima Vanua Levu i Taveuni. Na oba najveća ostrva postoje planinski lanci (većina planina na Fidžiju su ugašeni vulkani). Druga veća ostrva su Taveuni (470 km²), Kedavu (411 km²), Gau i Koro (svako po 140 km²). Najviši vrh je Tomanaivi (stari naziv Maunt Viktorija) sa 1.324 metra na ostrvu Viti Levu, sa najnižom tačkom od 0 m - Pacifik.

Planina vulkanskog porekla - Tomanivi na Fidžiju, na ostrvu Viti Levu

Klima[uredi]

Na Fidžiju vlada tropska vruća i vlažna klima sa temperaturama od 16 do 32 °C. U kišnoj sezoni (novembar do aprila) ovde vladaju tropski cikloni južnog Pacifika. Statistički, u 10 godina, 2-3 snažna uragana nanesu veliku štetu Fidžiju. U zimskim mesecima (maj do oktobra) jugozapadni vetrovi donose hladnije vreme. U ovo doba godine ima puno padavina na jugoistočnoj obali ostrva Viti Levu. Preko dve trećine površine Fidžija je pod šumom.

Fidži je 20. Februara 2016. pogođen uraganom Vinston, kategorije 5. Uragan je razorio desetine hiljada kuća, 44 ljudi je izgubilo život, a ukupna šteta je procenjena na milijardu američkih dolara.

Stanovništvo[uredi]

Stanovništvo Fidžija (905.949) sastoji se iz 57% domorodačkog Fidžijskog stanovništva i oko 37% potomaka došljaka iz Indije. Od 1987. mnogi Indusi su napustili Fidži. Godine 1996. 58% stanovnika se opredeljivalo kao hrišćani, 34% kao hindusi i 7% kao muslimani.

Na dva najveća ostrva živi oko 87% stanovništva. Po podacima iz septembra 2007. najveći gradovi Fidžija su: Nasinu (75.719), Suva (75.225), Lautoka (44.143) i Labasa (33.397).

Zvanični jezici su engleski, fidžijska varijanta hindustanskog jezika i fidžijski - jedan iz grupe austronezijskih jezika. Okruglo 32% stanovništva je mlađe od 14 godina. Stopa priraštaja stanovništva je 1,4% godišnje. Zbog prekalorične ishrane karakteristične su bolesti poput dijabetesa i srčanih oboljenja.

Najomiljeniji sport na Fidžiju je ragbi.

Istorija[uredi]

Arheološki pronalasci ukazuju na činjenicu da su ostrva naseljena od 1500. p. n. e. Migracije sa priobalja južne Kine su počele oko 3.000. godine p. n. e, i preko Tajvana, Filipina i Nove Gvineje stigle su i do Fidžija. Ostrva je Evropljanima otkrio pomorac Abel Tasman 1643. a Kuk je do njih doplovio 1774. Stanovništvo je bilo mešano, sa Melanežanima koji su okupirali istočna područja i Polinežanima u unutrašnjosti ostrva. Prvi američki brodovi stigli su u 19. veku, dovodeći avanturiste, trgovce i hrišćanske misionare. Komercijalni interes za ostrva se javlja u 19. veku otkrićem sandalovine. Kasnije su evropljani osnivali plantaže pamuka, ali su se sukobljavali sa lokalnim stanovništvom oko zemlje, političkog upravljanja i uvoza radne snage.

Sve veća dostupnost oružja dovela je do eskalacije međuplemenskih sukoba, što je zaustavljeno 1874. godine, kada Fidži postaje britanska kolonija. Od 1879. doseljavaju se radnici iz Indije koji su do nedavno činili najbrojniju etničku grupu. 1881. arhipelag se proširuje za još jedno ostrvo, Rotuma, naseljeno Polinežanima.

Prvi guverner, Artur Gordon, sarađivao je sa lokalnim poglavarima radi očuvanja tradicionalnih načina života. Kupovinu zemljišta dozvolio je samo lokalnom stanovništvu, naplaćivao je poreze u naturi i zadržao postojeće političke strukture. Podstakao je rast šećerne industrije. Zbog potreba industrije, kasnije se dovode Indijci kao radna snaga, koji po isteku ugovora ostaju na ostrvima, te zbog čega danas njihovi potomci predstavljaju značajan udeo u stanovništvu.

Fidži dobija autonomiju 1966. a nezavisnost 1970. Noviju istoriju Fidžija su obeležili vojni državni udari (dva puta 1987, 2000, 2006).

Dana 10. aprila 2009. predsednik Jozefa Iloilo je, umesto raspisivanja izbora, suspendovao ustav, raspustio ustavni sud i proglasio se šefom države.

Administrativna podela[uredi]

Privreda[uredi]

Fidži ima jednu od bolje razvijenih ekonomija u Pacifiku, najviše zbog velikih količina šume, ribe i minerala. Danas se najviše prihoda ostvaruje turizmom i izvozom šećera. Glavni grad Suva, na ostrvu Viti Levu je ujedno i glavna luka. Fidži je poznat po kristalno čistim vodama, koralnim grebenima i peščanim plažama zbog čega privlači hiljade turista godišnje.

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]