Cetina

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Cetina
Cetina mouth.JPG
Ušće reke Cetine u Jadransko more
Opšte informacije
Dužina105 km
Basen3.700[1] km2
Pr. protok4-6 ​m3s
SlivJadranski
Plovnost7
Vodotok
Izvorkod sela Cetina
V. izvora385 m
UšćeJadransko more
Geografske karakteristike
Država/e Hrvatska
OblastDalmacija
NaseljaSinj, Trilj, Omiš
Reka na Vikimedijinoj ostavi

Cetina je reka u južnoj Hrvatskoj, u centralnoj Dalmaciji. Ukupna dužina reke je oko 105 km[2][3], površina sliva 3700 km², a izvire na nadmorskoj visini od 385 m. Izvire ispod Dinare, a uliva se u Jadransko more[4]. Reka je plovna u dužini od 7 km (od ušća do naselja Radmanove Mlinice)[4]. Kraj oko reke Cetine se često naziva Cetinska krajina[5], a sama reka je u ranom srednjem veku činila granicu između Srba i Hrvata prema pisanju vizantijskog cara Konstantina Porfirogenita (913959).

Odlike[uredi | uredi izvor]

Cetina izvire na severozapadnim padinama planine Dinara, u blizini sela Cetine koje je udaljeno 7 km od naselja Vrlika. Oko 15 km od izvora u Cetinu se preko vodopada uliva mala rečica Dragović[5]. Na ušću ove rečice u Cetinu se nalazio pravoslavni Manastir Dragović koji je potopljen izgradnjom brane. U blizini naselja Vrlika počinje Peručko jezero, koje je nastalo izgradnjom brane na oko 25 km nizvodno. Potom reka protiče kroz Sinjsko polje, a posle skreće u pravcu istoka, pa ponovo skreće na zapad oko planine Mosor, pre nego što dođe do ušća u Jadransko more kod grada Omiša. Cetina je najduža reka u Dalmaciji. Reka je bogata vodopadima od kojih je najveći Velika Gubavica koji, sa svojih 49 metara[6] visinske razlike, spada među najveće vodopade u Hrvatskoj[4][7]. Betonskom branom kod Prančevića veći deo vode iz Cetine skrenut je tunelima ispod Mosora do HE Split. U toku leta prosečan protok kroz reku iznosi 4-6 m³/s, a u toku kišne sezone protok znatno raste[4].

Na reci je izgrađeno nekoliko manjih hidroelektrana.

Cetina je nekad bila bogata ihtiofaunom, naročito potočnom pastrmkom, koja se zaržala samo u delu toka.

Galerija[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Mala enciklopedija Prosveta navodi "1.950 km²"
  2. ^ Mala enciklopedija Prosveta navodi „oko 102,5 km
  3. ^ Enciklopedija Jugoslavije JLZ kaže 100,5 km
  4. ^ a b v g http://www.omisinfo.com, Pristupljeno 30.4.2013.
  5. ^ a b www.cirilica.org, Pristupljeno 30. 4. 2013.
  6. ^ Enciklopedija Jugoslavije JLZ iz 1982-
  7. ^ Mala enciklopedija Prosveta, izdanje iz 1959.

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]