Crkva Odžaklija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Stara crkva Svete Bogorodice − Crkva „Odžaklija”
Odzaklija.jpg
Stara crkva Svete Bogorodice − Crkva „Odžaklija”
Opšte informacije
MestoLeskovac
OpštinaLeskovac
Država Srbija
Vrsta spomenikaSpomenik kulture
Vreme nastanka1803.
Nadležna institucija
Nadležna ustanova za zaštituZavod za zaštitu spomenika kulture
SedišteNiš
AdresaDobrička 2. 18000
Zvanični veb-sajt

Stara crkva Svete Bogorodice − Crkva „Odžaklija” se nalazi u Leskovcu. Podignuta 1803. godine i pod zaštitom je države i predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture.

Istorijat crkve[uredi]

Crkva posvećena Rođenju Presvete Bogorodice (Mala Gospojina) sagrađena je početkom XIX veka, a da li je baš na tom mestu ili negde u neposrednoj blizini i ranije postojala crkva ili možda manastir – teško je dati odgovor. Ha tom terenu nisu vršena ozbiljnija arheološka istraživanja pa nemamo gotovo nikakvih materijalnih dokaza na osnovu kojih bismo mogli da tvrdimo da je baš tu postajao verski objekat pre devetnaestog veka. Mada su se u neposrednoj blizini odžaklije nalazila dva metoha dečanski, na mestu današnje zgrade centra za zapošljavanje i hilandarski koji se nalazio kod današnje madere.[1] Crkva je nekoliko puta tokom XIX veka delimično stradala,obnavljana je 1839. godine.Leskovac početkom treće decenije prošlog veka dobio novi saborni hram koji je bio ukras grada, a stara i napuštena Odžaklija prepuštena je zubu vremena.Prilikom bombardovanja 1941. godine na nju je pala bomba,a 1948. godine bila je potpuno poplavljena. Te iste godine stavljena je pod zaštitu države kao spomenik kulture, ali imajući u vidu kakav je odnos komunistička država imala prema crkvi ovo rešenje je bilo štetno jer crkva bez dozvole zavoda za zaštitu spomenika kulture nije mogla da preduzima ništa a vlasti su perfidno sabotirale njenu obnovu. 1963. godine krovna konstrukcija se srušila pa se pojavilo mišljenje da crkvu iz bezbednosnih razloga treba srušiti i na tom mestu podignuti betonski krst kao spomen da je tu nekada postojala slavna crkva odžaklija, srećom ovaj scenario se nije desio.

Sa obnovom se počelo sedamdesetih godina uz velike poteškoće da bi konačno 1992. godine tadašnji episkop niški a sadašnji patrijarh Srpski gospodin Irinej osveštao crkvu.[2]

Legende o nastanku crkve[uredi]

Prva legenda glasi:

- A, bre, rajo, šta to gradite?
- Lepi aga - odgovori starešina Leskovčana - gradimo kuću našem popu!
- A šta će mu, more, tolika?
- Lepi Aga, evo, nas je mnogo, u carskome zdravlju; a svi treba da imamo mesta, kad dođemo svome učitelju, svome popu.

Turci vide da tolika građevina nije nalik na popovsku kuću, ali, s druge strane, ognjište i dimnjak ne grade se na zgradi crkvenoj. Slegnu ramenima i ostave Leskovčane na miru.

Druga legenda glasi:

Čuvši da su hrišćani dobili ferman za izgradnju crkve, varoški Turci, da bi ih od toga odvratili, rekli su da crkva ne sme biti prostranija od jedne bivolje kože. No, hrišćani se dosete, te jednu bivolju kožu iseku na kaiševe i time uokvire prostor na kome će graditi crkvu. Tako su Leskovčani nadmudrili Turke.

Ove dve legende su produkt narodnog predanja, a svrha njihovog nastanka je da pokažu kako je Srpski narod tokom petovekovnog ropstva bio na političkom, ekonomskom i vojnom polju mnogo slabiji od Turaka, ali je na intelektualnom polju mogao da im parira. Tako su nastale i priče kao što su, na primer, „Ero s onoga sveta”, „Kadija te tuži – kadija ti sudi”, i mnoge druge. Tako treba shvatiti i legende o nastanku leskovačke crkve. A ognjište koje i danas postoji u crkvi, sada adaptirano i sa drugom svrhom, verovatno je tada služilo u praktične svrhe, kako bi hram mogao zimi da se zagreje.[3]

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

  1. ^ Jovanović, Miroslav. Stara leskovačka crkva odžaklija. Narodni muzej u Leskovcu. str. 20. ISBN 978-86-81865-26-2. 
  2. ^ Jovanović, Miroslav. Stara leskovačka crkva odžaklija. Narodni muzej u Leskovcu. str. 33,38,42. ISBN 978-86-81865-26-2. Proverite vrednost parametra |isbn=: invalid character (pomoć). 
  3. ^ Jovanović, Miroslav (2016). Stara leskovačka crkva Odžaklija. Leskovac: Narodni muzej u Leskovcu. str. 23—24. ISBN 978-86-81865-26-2. 

Spoljašnje veze[uredi]