Crkva Svetog Aleksandra Nevskog

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Crkva Svetog Aleksandra Nevskog
AleksandraNevskog.jpg
Osnovne informacije
Lokacija Beograd, Dorćol
Afilijacija
Tip crkva
Jurisdikcija Srpska pravoslavna crkva
Eparhija Arhiepiskopija beogradsko-karlovačka
Država Srbija
Zemlja Srbija
Posvećenje svetom Aleksandru Nevskom
Eklesijastikalni ili
organizacioni status
hrišćanska pravoslavna bogomolja
Upravnik Vajo Jović
Veb-sajt svaleksandarnevski.com
Arhitektonski opis
Arhitekt(i) Jelisaveta Načić, Vasilije Androsov
Stil arhitekture moravska škola
Osnivač Srpska pravoslavna crkva
Osnivanje 1877

Crkva Svetog Aleksandra Nevskog u Beogradu pripada Arhiepiskopiji beogradsko-karlovačkoj Srpske pravoslavne crkve. Starešina hrama je protojerej-stavrofor Vajo Jović.

Prošlost crkve[uredi]

Stara crkva na Dorćolu, u Beogradu, izgrađena je 1877. godine i posvećena je Sv. Aleksandru Nevskom. Ona je služila svojoj nameni do 1891. godine, kada je odlučeno da se podigne veći hram. Ikone su naslikane iste godine u ikonopisnoj radionici ruskog slikara Borisa Seljanka. U crkvenim pevnicama nalaze se spomenici ratnicima poginulim u oslobodilačkim ratovima (1876—1918) kao i spomenici ruskom caru Nikolaju II i kralju Aleksandru I Karađorđeviću. Sadašnje zidne kompozicije naslikao je u „al seko“ tehnici slikar jeromonah Naum Andrić 1970-1972. godine.

U vreme boravka dobrovoljačkog ruskog korpusa u Srbiji, pod zapovedništvom generala Čarnjajeva, doneta je pokretna vojnička ruska crkva u Beograd 1876. godine. Sastojala se od gvozdene konstrukcije, platna, drvenog ikonostasa sa ikonama i drugim potrebnim crkvenim stvarima. Patron ove crkve bio je poznati ruski vojskovođa, knez i svetitelj Aleksandar Nevski. Pokretna crkva pratila je rusku vojsku na svim bojištima u Srbiji gde je ova vojska učestvovala.[1]

Posle rata pokretna vojnička crkva premeštena je u portu Saborne crkve, a onda u zgradu Velike škole. Za potrebe vernika dorćolskog kraja, umesto ove bogomolje, sagrađena je manja crkva posvećena Svetom Aleksandru Nevskom 1877. godine na prostoru koje formiraju Dušanova, Dubrovačka i Skenderbegova ulica. Opština je 1891. godine porušila ovu crkvu i na njenom mestu izgradila školu. Mitropolit Mihailo osveštao je temelje novog hrama na uglu Dobračine i Ulice cara Dušana 1894. godine , ali zbog podzemnih voda i pucanja temelja nije se nastavilo sa gradnjom.[2] Tek 1912. godine na novoj lokaciji, na prostoru koje obrazuju Dušanova, Dositejeva, Skenderbegova i Francuska ulica, počelo je sa izgradnjom nove crkve, čiji su temelji osveštani 12. maja iste godine (čin osvećenja izvršio je mitropolit Dimitrije u prisustvu kralja Aleksandra Karađorđevića koji je položio kamen-temeljac). Prvi svetski rat odložio je izgradnju crkve, pa je ona završena tek 1928-1929. godine, a mermerni ikonostas (prvobitno predviđen za hram na Oplencu) poklonio je kralj Aleksandar Karađorđević 1930. godine.

Arhitektura[uredi]

Crkva Svetog Aleksandra Nevskog je izvedena ugledanjem na srpsko srednjovekovno crkveno graditeljstvo moravske škole. Planove za izgradnju izradila je arhitekta Jelisaveta Načić, prva žena-arhitekta u Srbiji. Posle Prvog svetskog rata u projekat je uneo izvesne izmene arhitekta Vasilije Androsov.

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

Literatura[uredi]

  • P. g. pokrenuti pobožnošću i ljubavlju prema spasonosnoj veri svojih otaca Crkve Sv. Aleksandra Nevskog... koja i ako postoji u prestolnici ipak je veoma siromašna / protosinđel Firmilijan predsednik Odbora za priloge u korist Crkve Sv. Aleksandra Nevskog. - Beograd : [b. i.], 1885. - [4] str. (1 prazna) ; 21 x 14 cm
  • Objava o sakupljanju priloga za kupovinu crkvenog zvona. - "24. februara 1885. god. u Beogradu" --> na kraju teksta.
  • SPOMENICA osvećenja hrama Sv. Aleksandra Nevskog : Beograd, 23 - XI - 1930. - [Beograd] : [b. i.], [1930]. - 46 str. : ilustr. ; 23 cm
  • Dorćol i Crkva sv. Aleksandra Nevskog / Branko Vujović. - Beograd : [b. i.], 1979 (Beograd : "Radiša Timotić"). - pp. 133-148 : ilustr. ; 24 cm Summary. - P. o.: Godišnjak grada Beograda; knj. 26, 1979.
  • BILTEN Hrama svetog Aleksandra Nevskog. - [1995, br. 1]. - Beograd : Hram sv. Aleksandra Nevskog, [1995]. - 24 cm
  • JUBILEJ Misionarske škole pri Hramu Aleksandra Nevskog / NN // Danas. - ISSN 1450-538X. - God. 9 (03.12.2005). str. 19.
  • Opet poharana crkva sv. Aleksandra Nevskog / V. Vukasović // Politika. - ISSN 0350-4395. - God. 104 (01.02.2008), str. A24.
  • Decenija Škole kaligrafije pri hramu Svetog Aleksandra Nevskog u Beogradu / Silvana Ručnov ; [fotografije Slobodan Bugarčić]. - Beograd : Kalos, 2011 (Beograd : Štamparija manastira Gradac). - 95 str. : ilustr. ; 20 x 26 cm
  • HRAM Svetog Aleksandra Nevskog u Beogradu : spomenica povodom stogodišnjice postojanja hrama 1912-2012. : istorijat, arhitektura, freskopis, ikone, umetnički predmeti, Pravoslavna misionarska škola / [urednik Matej Arsenijević]. - Beograd : Pravoslavna misionarska škola pri hramu Sv. Aleksandra Nevskog, 2013 (Beograd : Finegraf). - 504 str. : ilustr. ; 31 cm. - (Biblioteka Nevski)
  • PRAVOSLAVNA misionarska škola pri hramu Sv. Aleksandra Nevskog u Beogradu : spomenica povodom tridesetogodišnjice postojanja i rada škole 1985-2015. / Matej Arsenijević ... [i dr.] ; [urednik Matej Arsenijević ; fotografije Rajko Karišić]. - Beograd : Pravoslavna misionarska škola pri hramu Svetog Aleksandra Nevskog, 2015 (Beograd : Finegraf). - 511 str. : ilustr. ; 30 cm. - (Biblioteka Nevski)

Spoljašnje veze[uredi]