Crkva Svetog Aleksandra Nevskog

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu


Koordinate: 44° 49′ 13.6" SG Š, 20° 27′ 59.9" IGD

Crkva Svetog Aleksandra Nevskog
AleksandraNevskog.jpg
Osnovni podaci
Status hrišćanska pravoslavna bogomolja
Tip crkva
Jurisdikcija Srpska pravoslavna crkva
Eparhija Arhiepiskopija beogradsko-karlovačka
Osnivanje 1877
Osnivač Srpska pravoslavna crkva
Upravnik Vajo Jović
Posvećen svetom Aleksandru Nevskom
Arhitektura
Arhitekta Jelisaveta Načić, Vasilije Androsov
Stil moravska škola
Lokacija
Mesto Beograd, Dorćol
Država Srbija

Crkva Svetog Aleksandra Nevskog u Beogradu pripada Arhiepiskopiji beogradsko-karlovačkoj Srpske pravoslavne crkve. Starešina hrama je protojerej-stavrofor Vajo Jović.

Prošlost crkve[uredi]

Stara crkva na Dorćolu, u Beogradu, izgrađena je 1877. godine i posvećena je Sv. Aleksandru Nevskom. Ona je služila svojoj nameni do 1891. godine, kada je odlučeno da se podigne veći hram. Ikone su naslikane iste godine u ikonopisnoj radionici ruskog slikara Borisa Seljanka. U crkvenim pevnicama nalaze se spomenici ratnicima poginulim u oslobodilačkim ratovima (1876—1918) kao i spomenici ruskom caru Nikolaju II i kralju Aleksandru I Karađorđeviću. Sadašnje zidne kompozicije naslikao je u „al seko“ tehnici slikar jeromonah Naum Andrić 1970-1972. godine.

U vreme boravka dobrovoljačkog ruskog korpusa u Srbiji, pod zapovedništvom generala Čarnjajeva, doneta je pokretna vojnička ruska crkva u Beograd 1876. godine. Sastojala se od gvozdene konstrukcije, platna, drvenog ikonostasa sa ikonama i drugim potrebnim crkvenim stvarima. Patron ove crkve bio je poznati ruski vojskovođa, knez i svetitelj Aleksandar Nevski. Pokretna crkva pratila je rusku vojsku na svim bojištima u Srbiji gde je ova vojska učestvovala.[1]

Posle rata pokretna vojnička crkva premeštena je u portu Saborne crkve, a onda u zgradu Velike škole. Za potrebe vernika dorćolskog kraja, umesto ove bogomolje, sagrađena je manja crkva posvećena Svetom Aleksandru Nevskom 1877. godine na prostoru koje formiraju Dušanova, Dubrovačka i Skenderbegova ulica. Opština je 1891. godine porušila ovu crkvu i na njenom mestu izgradila školu. Mitropolit Mihailo osveštao je temelje novog hrama na uglu Dobračine i Ulice cara Dušana 1894. godine , ali zbog podzemnih voda i pucanja temelja nije se nastavilo sa gradnjom.[2] Tek 1912. godine na novoj lokaciji, na prostoru koje obrazuju Dušanova, Dositejeva, Skenderbegova i Francuska ulica, počelo je sa izgradnjom nove crkve, čiji su temelji osveštani 12. maja iste godine (čin osvećenja izvršio je mitropolit Dimitrije u prisustvu kralja Aleksandra Karađorđevića koji je položio kamen-temeljac). Prvi svetski rat odložio je izgradnju crkve, pa je ona završena tek 1928-1929. godine, a mermerni ikonostas (prvobitno predviđen za hram na Oplencu) poklonio je kralj Aleksandar Karađorđević 1930. godine.

Arhitektura[uredi]

Crkva Svetog Aleksandra Nevskog je izvedena ugledanjem na srpsko srednjovekovno crkveno graditeljstvo moravske škole. Planove za izgradnju izradila je arhitekta Jelisaveta Načić, prva žena-arhitekta u Srbiji. Posle Prvog svetskog rata u projekat je uneo izvesne izmene arhitekta Vasilije Androsov.

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

Literatura[uredi]

  • P. g. pokrenuti pobožnošću i ljubavlju prema spasonosnoj veri svojih otaca Crkve Sv. Aleksandra Nevskog... koja i ako postoji u prestolnici ipak je veoma siromašna / protosinđel Firmilijan predsednik Odbora za priloge u korist Crkve Sv. Aleksandra Nevskog. - Beograd : [b. i.], 1885. - [4] str. (1 prazna) ; 21 x 14 cm
  • Objava o sakupljanju priloga za kupovinu crkvenog zvona. - "24. februara 1885. god. u Beogradu" --> na kraju teksta.
  • SPOMENICA osvećenja hrama Sv. Aleksandra Nevskog : Beograd, 23 - XI - 1930. - [Beograd] : [b. i.], [1930]. - 46 str. : ilustr. ; 23 cm
  • Dorćol i Crkva sv. Aleksandra Nevskog / Branko Vujović. - Beograd : [b. i.], 1979 (Beograd : "Radiša Timotić"). - pp. 133-148 : ilustr. ; 24 cm Summary. - P. o.: Godišnjak grada Beograda; knj. 26, 1979.
  • BILTEN Hrama svetog Aleksandra Nevskog. - [1995, br. 1]. - Beograd : Hram sv. Aleksandra Nevskog, [1995]. - 24 cm
  • JUBILEJ Misionarske škole pri Hramu Aleksandra Nevskog / NN // Danas. - ISSN 1450-538X. - God. 9 (03.12.2005). str. 19.
  • Opet poharana crkva sv. Aleksandra Nevskog / V. Vukasović // Politika. - ISSN 0350-4395. - God. 104 (01.02.2008), str. A24.
  • Decenija Škole kaligrafije pri hramu Svetog Aleksandra Nevskog u Beogradu / Silvana Ručnov ; [fotografije Slobodan Bugarčić]. - Beograd : Kalos, 2011 (Beograd : Štamparija manastira Gradac). - 95 str. : ilustr. ; 20 x 26 cm
  • HRAM Svetog Aleksandra Nevskog u Beogradu : spomenica povodom stogodišnjice postojanja hrama 1912-2012. : istorijat, arhitektura, freskopis, ikone, umetnički predmeti, Pravoslavna misionarska škola / [urednik Matej Arsenijević]. - Beograd : Pravoslavna misionarska škola pri hramu Sv. Aleksandra Nevskog, 2013 (Beograd : Finegraf). - 504 str. : ilustr. ; 31 cm. - (Biblioteka Nevski)
  • PRAVOSLAVNA misionarska škola pri hramu Sv. Aleksandra Nevskog u Beogradu : spomenica povodom tridesetogodišnjice postojanja i rada škole 1985-2015. / Matej Arsenijević ... [i dr.] ; [urednik Matej Arsenijević ; fotografije Rajko Karišić]. - Beograd : Pravoslavna misionarska škola pri hramu Svetog Aleksandra Nevskog, 2015 (Beograd : Finegraf). - 511 str. : ilustr. ; 30 cm. - (Biblioteka Nevski)

Spoljašnje veze[uredi]