Četvrti kongres KPJ

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Četvrti kongres Komunističke partije Jugoslavije (mkd. Четврто конгрес на Комунистичката партија на Југославија; sloven. Četrti kongres Komunistične partije Jugoslavije) održan je od 3. do 15. novembra 1928. godine u Drezdenu.

Kongresu je prisustvovalo 25 delegata i jedan delegat Saveza komunističke omladine Jugoslavije. Kongresu su takođe prisustvovali i Palmiro Toljati i Dmitri Manuilski, u ime Kominterne i Milan Gorkić u ime Komunističke omladinske internacionale. Filip Filipović je na Kongresu podneo Referat „o političkoj situaciji i zadacima partije“. Na Kongresu je osuđena i desničarska frakcija, predvođena Simom Markovićem.

Glavna rasprava na Kongresu je vođena oko ocene političke situacije, likvidacije frakcionaških borbi i perspektive borbe. Na kongresu je zaključeno da se Kraljevina Jugoslavija nalazi pred revolucijom, što se ispostavilo kao netačno. Kongres potvrdio prethodno već ustanovljenu politiku koja je pozivala na otcepljenje „ugnjetenih naroda“ na samoopredeljenje i doneo odluku o stvaranju nezavisnih država - Hrvatske, Crne Gore, Makedonije i Slovenije, dok bi mađarski i albanski narod imali pravo da se odvoje, jer je zaključeno da je njihovu zemlju anektirala srpska buržoazija [1][2] Eventualna prava srpskog naroda na spornim teritorijama nisu pominjana, već se srpskim radnicima i seljacima nalaže da podrže pravo na otcepljenje "ugnjetenih naroda". Srušiti imperijalističku tvorevinu, Jugoslaviju“ - glasila je odluka Kongresa. Parola o ujedinjenoj Albaniji je značila da se ne ruši samo kapitalistička Jugoslavija, nego i Grčka. Parola o ujedinjenju Makedonije rušila je i Bugarsku, Jugoslaviju i Grčku. Umesto postojećih zemalja planirano je bilo da se ustanovi komunistička Balkanska federacija, ali se i nalagalo komunistima da se to ne sme postavljati kao uslov, za uspostavljanje nezavisnih država.[3]

Na Kongresu je doneta i Rezolucija „o ženskom pitanju“ u kojoj je konstatovano povećano zapošljavanje žena, jer one predstavljaju jeftinu radnu snagu; politička obespravljenost žena i nejednakost pred zakonom; veće učešće žena u štrajkovima i političkim akcijama KPJ. Kongres je takođe zaključio da je Partija u dotadašnjem radu potcenjivala rad među ženama, da nije pružala dovoljnu pomoć aktivnim ženskim partijskim kadrovima i da se iskustva iz rada u pojedinim pokrajinama nisu koristila. U rezoluciji je naglašeno da je potrebno pojačati rad među ženama, organizovati ilegalni rad po kružocima, posvetiti posebnu pažnju uključivanju žena u sindikat i početi sa političkim radom među ženama na selu.

Članovi Centralnog komiteta[uredi]

Na Četvrtom kongresu izabran je novi Centralni komitet i Politbiro. U sekretarijat Politbiroa su izabrani: Đuro Đaković, Đuro Salaj i Žika Pecarski, za političkog sekretara izabran je Jovan Mališić, a za organizacionog sekretara Đuro Đaković.

Članovi Političkog biroa Centralnog komiteta, izabrani na Četvrtom kongresu KPJ:

Izvori[uredi]

  1. ^ [Projekat Rastko Gracanica] Dimitrije Bogdanović: Knjiga o Kosovu (Pogovor)
  2. ^ Istorija SKJ, 104-107. str.
  3. ^ Istorijski arhiv KPJ - tom II Kongresi i zemaljske konferencije KPJ 1919-1937

Literatura[uredi]

  • Pregled Istorije Saveza komunsta Jugoslavije. „Institut za izučavanje radničkog pokreta“, Beograd 1963. godina.
  • Hronologija Radničkog pokreta i SKJ 1919-1979. „Institut za savremenu istoriju“ Beograd i „Narodna knjiga“ Beograd, 1980. godina.
  • Istorija Saveza komunsita Jugoslavije. Istraživački centar „Komunist“ Beograd, „Narodna knjiga“ Beograd i „Rad“ Beograd, 1985. godina.