Čurug

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Čurug
Pravoslavna crkva u Čurugu.jpg
Čuruška pravoslavna crkva iz sredine 19. veka
Administrativni podaci
Država  Srbija
Autonomna pokrajina  Vojvodina
Upravni okrug Južnobački
Opština Žabalj
Stanovništvo
Stanovništvo
 — (2011) Pad 8166
 — gustina 63/km2
Geografske karakteristike
Koordinate 45°28′14″ SGŠ; 20°04′10″ IGD / 45.4705° SGŠ; 20.0695° IGD / 45.4705; 20.0695Koordinate: 45°28′14″ SGŠ; 20°04′10″ IGD / 45.4705° SGŠ; 20.0695° IGD / 45.4705; 20.0695
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadm. visina 76 m
Površina 140,7 km2
Čurug na mapi Srbije
Čurug
Čurug
Ostali podaci
Poštanski broj 21238
Pozivni broj 021
Registarska oznaka NS

Čurug je naselje u Bačkoj, u severnom delu Šajkaške, u opštini Žabalj, na desnoj obali reke Tise, na pruzi Bečej-Novi Sad. Prema popisu iz 2011. ima 8166 stanovnika.

Ovde se nalaze Vetrenjača u Čurugu, Srpska pravoslavna crkva Vaznesenja Gospodnjeg u Čurugu i arheološko nalazište Čurug - Stari Vinogradi.

Geografija[uredi]

Čurug se svojim severnim delom naslanja na Staru Tisu (Mrtva Tisa), što mu daje specifičnu lepotu. Preko puta se nalazi Biserno ostrvo.

Istorija[uredi]

Park u centru Čuruga.
Čuruška vetrenjača bez krila

Arheološka iskopavanja oko Čuruga pokazuju da su ljudi ovde neprekinuto živeli od neolita (Starčevačka kultura).[1] Samo ime naselja se pominje prvi put 1238. godine. Oko 1440. godine pripadao je kao posed despotu Đurđu Brankoviću. Za vreme Turaka pripadao je Titelskoj nahiji. Od 1669. godine pripadao je vojnoj granici i imao oko 80 graničara - šajkaša.

Pored poljoprivrede, stanovnici Čuruga su se bavili zanatstvom i trgovinom. Kao veliko selo Čurug je među prvima imao svoju školu, koja je prema podacima počela sa radom 1730. godine.

Prva pravoslavna crkva u Čurugu postojala je 1742. godine, a bila je od pletera, posvećena prazniku Vaznesenju Gospodnjem. Kada se broj pravoslavnih vernika povećao, nastala je potreba za većim hramom. Rešeno je 1773. godine da se podigne nova, na jednom uglu između reke Tise i rita. Zaista je ista sagrađena je u tzv. Starom Čurugu 1774. godine od cigle, a "tronosao" iste godine episkop bački Arsenije Radivojević.[2] Ta srpska crkva bila je od strane Mađara 1849. godine spaljena. U mestu se 1830. godine bavio bečkerečki ikonopisac Georgije Popović, pa je moguće da je radio ikone u crkvi.[3] Kako je crkva bila na obali koja se neprekidno obrušavala, pa je ostalo do ambisa samo 28 metara, odustalo se od obnove izgorele svetinje. Razmatrana je mogućnost da se novi hram podigne na drugom mestu u selu, u njegovom centru. Ali nije opština imala sredstava da pre krene sa izgradnjom. Skupljena je izvesna suma pa je septembra 1856. godine održana licitacija za gradnju. Radovi bez dva tornja koštali su po predračunu 44.247 f. 57 krajcara srebra. Dogradnja dva spoljašnja tornja dozvoljena je 1858. godine, a vrednost tih dodatnih radova iznosila je 7052 f. 36 krajcara. Sledeće 1857. godine postavljen je novi temelj, osvećen na Blagovestima. Crkva je stavljena pod krov i kao gotova osvećena 17/5. novembra 1861. godine od strane prote žabaljskog Maksima Papića. "Tronosanje" je bilo od strane episkopa bačkog Platona Atanackovića, uz sasluženje koviljskog arhimandrita Isidora Kolarovića na praznik kojem je i hram posvećen - Sveto Vaznesenje Gospodnje 1862. godine.[4] Tako je 1862. godine podignuta današnja crkva, a ikonostas je izradio slikar Đorđe Krstić tek 1894. godine. To je jedna od najlepših srpskih crkava sa najvećim zvonikom na Balkanu.

Posle građanskog rata 1848-1849. godine pravljen je tokom jula 1850. godine izvešta o pretrpljenoj šteti na crkvama u Šajkašnoj. U čurugu je pravoslavni hram stradao od Mađara, pa je ta opština prijavila štetu u iznosu od 17.640 f. 43 novčića. Međutim, Poverenstvo je ponudilo drugačiji, manji iznos: za crkvene utvari dobile su sve crkve po 810 f., a za opravku i unutrašnji nameštaj crkve Čurugu su opredelili samo 6.539 f. 35 novčića, što ukupno iznosi 7.349 f. 35 novčića. Toliko je i Ratno ministrarstvo u Beču odobrilo.[5] Crkvena služba se između 1849-1852. godine izvodila se u zvoniku stare crkve, koji je doveden u stanje da se može koristiti. Zatim je bogosluženje izvođeno u zgradi - jednoj sobi nove škole.

Broj stanovnika u Čurugu je tokom 19. veka rastao, a Srbi pravoslavci dominiraju. Godine 1880. bilo je u selu: 4961 Srba, 981 Mađara, 181 Nemaca, 2 Slovaka, 5 Rutena, ostalih 276, ukupno - 6406 stanovnika. Godine 1890. bilo je sada: 5867 Srba, 1544 Mađara, 323 Nemaca, 9 Slovaka, 1 Ruten i ostalih 29, što je ukupno - 7773 žitelja.[6]

Po pravoslavnoj parohijskoj statistici krajem 1891. godine u mestu je bilo: 5709 pravoslavac, sa 1658 pravoslavnih domova, dva sveštenika, 694 učenika u šest osnovnh škola.[7]

U Čurugu je 1885. godine bilo dosta ratara i zanatlija koji su prešli u nazarenstvo. Imali su lepu svoju bogomolju. Tamošnji pravoslavni sveštenici Uroš Vučerić i Svetozar Popović nisu se ozbiljnije bavili sektaštvom u svojim parohijama.[8]

Čurug je bio i ostao poznat po vetrenjačama. Danas je ostala još jedna „Rođina“ vetrenjača (nalazi se na izlasku iz sela prema Bačkom Gradištu).

Posle Prvog svetskog rata Čurug postaje deo Kraljevine SHS (Dunavska banovina). Pred početak Drugog svetskog rata Čurug je imao oko 10.000 stanovnika (oko 75% Srba, a od drugih nacionalnih zajednica najviše je bilo Mađara). Raspadom Kraljevine Jugoslavije aprila 1941. godine, u Čurug je ušla mađarska fašistička vojska. Okupatorska fašistička vojska uz saradnju dela domaćih Mađara izvršila je raciju za pravoslavni Božić 1942. godine, kada je u Čurugu pobijeno 893 ljudi (muškaraca, žena i dece), i bačeno pod led Tise.

Poznati Čuružani[uredi]

Demografija[uredi]

Prema popisu iz 2002. Čurug je imao 8882 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 8987 stanovnika).

U naselju Čurug živi 6846 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,7 godina (37,4 kod muškaraca i 40,0 kod žena). U naselju ima 2831 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,07.

Stanovništvo Čuruga u velikoj većini čine Srbi, kojih ima oko 92% (prema popisu iz 2002. godine)

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
Demografija[9]
Godina Stanovnika
1948. 7.928
1953. 8.466
1961. 9.469
1971. 9.336
1981. 9.231
1991. 8.987 8.749
2002. 8.882 9.249
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[10]
Srbi
  
8.200 92,32 %
Romi
  
284 3,19 %
Mađari
  
90 1,01 %
Jugosloveni
  
54 0,60 %
Hrvati
  
46 0,51 %
Slovaci
  
24 0,27 %
Makedonci
  
11 0,12 %
Ukrajinci
  
7 0,07 %
Rusini
  
7 0,07 %
Crnogorci
  
6 0,06 %
Muslimani
  
5 0,05 %
Nemci
  
4 0,04 %
Slovenci
  
3 0,03 %
Rusi
  
3 0,03 %
Albanci
  
2 0,02 %
Česi
  
1 0,01 %
Rumuni
  
1 0,01 %
Vlasi
  
1 0,01 %
Bunjevci
  
1 0,01 %
nepoznato
  
35 0,39 %


Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Trifunović, Stanko.„Davno nestale kulture (praistorija)“, Arheološko nalazište Čurug — Stari Vinogradi, Muzej Vojvodine, 2006.
  2. ^ "Srpski sion", Karlovci 1893. godine
  3. ^ Vasilije Jovanović: "Sigfrid i Genoveva", Budim 1830. godine
  4. ^ "Srpski sion", Karlovci 1893. godine
  5. ^ "Srpski sion", Karlovci 1893. godine
  6. ^ "Srpski sion", Karlovci 1893. godine
  7. ^ "Srpski sion", Karlovci 1892. godine
  8. ^ "Zastava", Novi Sad 1885. godine
  9. ^ „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  10. ^ „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  11. ^ „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Spoljašnje veze[uredi]