Jaz (riba)

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
(preusmereno sa Leuciscus idus)
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Jaz
Aland.jpg
Naučna klasifikacija
Carstvo:
Tip:
Klasa:
Red:
Porodica:
Rod:
Vrsta:
L. idus
Binomijalno ime
Leuciscus idus
Linnaeus, 1758

Jaz (lat. Leuciscus idus) je slatkovodna riba koja pripada familiji šarana (Cyprinidae). Izgledom podseća na crvenperku i klena.

  • Latinski naziv: Leuciscus idus
  • Lokalni nazivi: jez, pečenica, pečac, bratfiš, brotfiš
  • Maks. dužina: 45 cm
  • Maks. težina: 4 kg
  • Vreme mresta: od marta do aprila

Opis i građa[uredi | uredi izvor]

Jaz ima dosta veliku glavu, sa zlatnožutim očima koje, u gornjem delu beonjače imaju crnu pegu. Usta su mu koso postavljena. Telo je produženo, bočno lagano spljošteno, trbuh mu je beo, telo mu prema bokovima prelaze u srebrnastu boju, a gornji delovi su mu tamno zeleni. Ima moćna, jaka peraja što mu omogućava lakše kretanje na mestima u kojima on obitava - brzi vodeni tokovi. Hrani se sitnim vodenim životinjama – puževima i rakovima - ali ume da bude i vegetarijanac, jer se ponekada hrani samo algama. U Srbiji, na Drini su ulovljeni primerci od 3 kg što za ove predele predstavlja pravu retkost.

Navike, stanište, rasprostranjenost[uredi | uredi izvor]

Jaz naseljava prvenstveno nizijske delove većih reka, ali se može naći i u mirnim vodama, kao što su kanali, otkopi ili zalivi. Jaz je riba koja živi u jatu u kome su sve jedinke sličnog uzrasta. Krupniji primerci jaza, lutaju sami ili u parovima. Obitava u priobalnim delovima toka, na dubini od 1 do 3 m, i to uglavnom pri dnu, na rubnim mestima gde se dotiču voda brzaka i voda tišaka. Sa prvim prolećnim suncem on postaje aktivan, a posle mresta počinje intenzivno da se hrani, a sa dolaskom toplih letnjih dana njegova aktivnost se povećava i dostiže vrhunac u periodu od jula do septembra. Sa opadanjem temperature vode opada i njegova aktivnost i on počinje da se povlači sve dublje i dublje, birajući pogodno mesto gde će da prezimi. Jaz ima dobro razvijeno čulo vida, vrlo je plašljiva i osetljiva riba, a posebno je osetljiv na vibracije iz vode ili sa obale. Na površinu vode, iz dubine izleće kada juri sitnu ribu kojom se hrani, ili kada sakuplja gusenice ili insekate koji padaju na površinu vode, a to se gotovo uvek dešava u ranim jutarnjim časovima. U Srbiji ga ima duž celog toka Dunava i Save, a vrlo je brojan i u kanalima sistema kanala Dunav, Tisa, Dunav – DTD, a može se naći i u pritokama Dunava i Save, ali samo u nizijskim delovima.

Razmnožavanje[uredi | uredi izvor]

Jaz se mresti u martu - aprilu, pri temperaturi vode od 7 do 8 stepeni. Inkubacija oplođene ikre traje 15 - 20 dana. Polnu zrelost stiče 3 do 5 odnosno 5 do 7 godina života. Mresti se od marta do maja kada ženka položi oko 120 000 jajašaca ikre. U vreme mresta telo jaza poprima zlataste nijanse, pa mu je izgled mnogo atraktivniji nego obično.

Literatura[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]