Ova stranica je zaključana od daljih izmena anonimnih korisnika i novajlija zbog sumnjivog doprinosa istih, koji treba da se raspravi na stranici za razgovor

Hrvatska

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search

Republika Hrvatska
Republika Hrvatska  (hrvatski)[a]
Himna: Lijepa naša domovino
(hrv. Lijepa naša domovino)
Položaj Hrvatske
Glavni grad Zagreb
45°48′N 16°0′E / 45.800° SGŠ; 16.000° IGD / 45.800; 16.000Koordinate: 45°48′N 16°0′E / 45.800° SGŠ; 16.000° IGD / 45.800; 16.000
Službeni jezik hrvatski
Vladavina
Oblik države Unitarna parlamentarna ustavna republika
 — Predsednik Kolinda Grabar Kitarović
 — Predsednik Vlade Andrej Plenković
 — Predsednik Hrvatskog sabora Gordan Jandroković
Istorija
Nezavisnost
 — od SFR Jugoslavije 25. jun 1991.
Pristup u EU 1. jul 2013.
Geografija
Površina
 — ukupno 56.594 km2(126)
 — voda (%) 1,09
Stanovništvo
 — 2011.[1] 4.284.889(128)
 — gustina 75,71 st./km2
Ekonomija
BDP / PKM ≈ 2014
 — ukupno $87.300 milijardi[2](67)
 — po stanovniku $20.392[2](46)
IHR (2014) 0,812[3](42) — veoma visok
Valuta Hrvatska kuna1
 — kod valute HRK
Ostale informacije
Vremenska zona UTC +1 (CET)
UTC +2 (CEST)
Internet domen.hr
Pozivni broj +385

1 Do 1994. hrvatski dinar

Hrvatska (hrv. Hrvatska), zvanično Republika Hrvatska (hrv. Republika Hrvatska), unitarna je parlamentarna republika u srednjoj i jugoistočnoj Evropi, sa izlazom na Jadransko more. Glavni grad je Zagreb, koji čini jednu od primarnih podjela zemlje, zajedno sa još dvadeset županija. Hrvatska zauzima površinu od 56.594 km² i ima 4,28 miliona stanovnika.

Hrvati su na područje današnje Republike Hrvatske stigli u 6. vijeku. Tokom 8. vijeka osnovali su dvije kneževine. Tomislav je postao prvi kralj 925. godine, uzdigavši Hrvatsku u status kraljevine. Kraljevina Hrvatska je postojala skoro dva vijeka, dostigavši svoj vrhunac tokom vlasti Petra Krešimira IV i Dmitra Zvonimira. Hrvatska je ušla u personalnu uniju sa Ugarskom 1102. godine. Godine 1527, suočena sa osmanskim osvajanjima, Cetinski sabor je postavio Ferdinanda I na hrvatski prijesto. Tokom ranog 19. vijeka, dio zemlje koji je osvojila Francuska je postao Ilirske provincije, dok je ostatak u sastavu Austrije postao Kraljevina Hrvatska i Kraljevina Slavonija. Nakon završetka Prvog svjetskog rata, 1918. godine prostor današnje Hrvatske se nalazio u sastavu nepriznate Države Slovenaca, Hrvata i Srba koja se izdvojila iz Austrougarske i zatim se sa Srbijom ujedinila u Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca. Kvinsliška Nezavisna Država Hrvatska, koja je nastala uz podršku fašističke Italija i nacističke Njemačke, postojala je tokom Drugog svjetskog rata. Poslije rata, Hrvatska je postala konstitutivna republika Federativne Narodne Republike Jugoslavije, ustavno bila je socijalistička država. Hrvatska je 25. juna 1991. godine proglasina nezavisnost od SFRJ, koja je stupila na snagu 8. oktobra iste godine. Nakon otcjepljenja otpočeo je Rat u Hrvatskoj, koji je trajao četiri godine.

Hrvatska je razvijena zemlja sa visokim životnim standardom. Ona je u međunarodnim odnosima srednja sila, članica je Evropske unije, Organizacije ujedinjenih nacija, Savjeta Evrope, Organizacije Sjevernoatlantskog sporazuma, Svjetske trgovinske organizacije i osnivač je Unije za Mediteran. Aktivan je učesnik u mirovnim snagama OUN, učestvoala je u misiji NATO-a u Avganistanu i bila je nestalna članica Savjeta bezbjednosti OUN u periodu 2008—2009. Od 2009, intezivno je investira u infrastrukturu, naročito u transportne puteve i objekte duž Panevropskih koridora.

Uslužni sektor domonira hrvatskom privrednom, slijedi ga industrijski sektor i poljoprivreda. Međunarodni turizam je značajan izvor prihoda tokom ljetnog perioda, smještajući Hrvatsku na 18 poziciju najpopularnijih turistički odrednica na svijetu. Država kontroliše dio privrede, sa znatnim vladinim izdacima. Najvažniji trgovinski partner Hrvatske je Evropska unija. Unutraši izvori proizvode značajan dio energije u Hrvatskoj. Hrvatska pruža socijalnu zaštitu, univerzalnu zdravstvenu zaštitu i besplatno osnovno i srednje obrazovanje, uz podršku kulture kroz razne institucije i korporativne investicije u medije i izdalaštvo.

Istorija

Praistorija i antika

Područje koje je danas poznato kao Hrvatska bilo je naseljeno tokom praistorijskog perioda. Fosili Neandertalca koji datiraju iz srednjeg paleolita otkriveni su u sjevernoj Hrvatskoj, u najpoznatijem i najbolje predstavljenim lokalitetom u Krapini.[4] Ostaci nekoliko neolitskih i eneolitskih kultura pronađeni su širom zemlje.[5] Najveći dio lokaliteta nalazi se u riječnim dolinama sjeverne Hrvatske, a najznačajnije otkrivene kulture su Starčevačka, Vučedolska i Badenska kultura.[6][7] Gvozdeno doba ostavilo je trag kroz ranu ilirsku Halštatsku kulturu i keltsku Latensku kulturu.[8]

Grčko i rimsko doba

Kamen iz Tanaisa, sa istaknutom riječju Χοροάθος

Mnogo kasnije region su naselili Iliri i Liburni, dok su prve grčke kolonije uspostavljene na ostrvima Hvar,[9] Korčula i Vis.[10] U 9. godini n. e. područje današnje Hrvatske postalo je dio Rimskog carstva. Car Dioklecijan izgradio je veličanstvenu palatu u Splitu nakon što je abdicirao 305. godine.[11]

Tokom 5. vijeka, jedan od posljednjih careva Zapadnog rimskog carstva, Julije Nepot, vladao je svojim malim carstvom iz palate.[12] Period se završava avarskom i hrvatskom invazijom u prvoj polovini 7. vijeka i uništenjem skoro svih rimskih palata. Rimske izbjeglice povukle su se na povoljnije lokacije uz obale, na ostrva i planine. Grad Dubrovnik su osnovale izbjeglice iz Epidaura.[13]

Etnogeneza Hrvata je neodređena i postoji nekoliko suprotnih teorija, od kojih su slovenska i iranska najčešće isticane. Najprihvatljivija od njih, slovenska teorija, govori od seobi Bijelih Hrvata iz Bijele Hrvatske tokom perioda Velikih seoba. Kontroverzna, iranska teorija, govori o iranskom porijeklu, zasnovanom na kamenu iz Tanaisa koji sadrži grčke nazive Χορούαθ[ος], Χοροάθος i Χορόαθος i ti nazivi se tumače kao antroponimi Hrvata.[14]

Srednji vijek

Mapa Evrope iz 1000. godine, u to vrijeme Kraljevinom Hrvatskom vladao je kralj Gojislav Trpimirović
„Dolazak Hrvata na Jadran”, slika autora Otona Ivekovića
Baščanska ploča, najstariji spomeni na glagoljici

Prema spisu „De administrando imperio”, koga je napisao vizantijski car Konstantin VII Porfirogenit u 10. vijeku, Hrvati su se na prostor današnje Hrvatske doselili u 7. vijeku; međutim, ta tvrdnja je osporena i postoje teorije o doseljenju Hrvata u 6. i 9. vijeku.[15] Na posletku su formirane dvije kneževine — Dalmacija i Liburnija i Panonija — kojima su vladali Ljudevit i Borna, što potvrđuju hronike Ajnharda počevši od 818. godine. Zapis predstavlja prvi dokument o hrvatskim oblastima, u to vrijeme vazalnim državama Franačke.[16]

Franačka nadmoć prekinuta je za vrijeme vladavine Mislava dva desetljeća kasnije.[17] Prema Konstantinu VII pokrštavanje Hrvata počelo je u 7. vijeku, ali tvrdnja je osporena i opšta hristijanizacija počela je u 9. vijeku.[18] Prvi domaći hrvatski vladar koga je priznao papa bio je knez Branimir, koji je papsko priznaznanje od pape Jovana VII dobio 7. juna 879. godine.[19]

Tomislav je prvi vladar koga je papa u pismu oslovio kao kralja, pa se kao godina osnivanja kraljevstva vodi 925. Tomislav je spriječio ugarsku i bugarsku invaziju, šireći uticaj hrvatskih vladara.[20] Kraljevina Hrvatska je dostigla svoj vrhunac u 11. vijeku tokom vladavine Petra Krešimira IV (1058—1074) i Dmitra Zvonimia (1075—1089).[21] Sa smrću Stjepana II 1091. godine, nestala je i dinastija Trpimirovića, a ugarski kralj Ladislav I iskazao je pretenzija na hrvatsku krunu u ime svoje sestre Jelene, supruge kralja Dmitra Zvonimira. Protivljenje ovoj pretenziji dovelo je do rata, što kasnije dovelo do personalne unije između Ugarske i Hrvatske 1102. godine, pod vlašću Kolomana.[22]

U naredna četiri vijeka, Kraljevinom Hrvatskom je vladao Sabor i ban koga je postavljao kralj.[23] Tokom ovog perioda rasla je pretnja od osmanskih osvajanja, kao i broba sa Mletačkom republikom zbog kontrole priobalnim područjima. Mleci su stekli kontrolu nad većim dijelom Dalmacije 1428. godine, sa izuzetkom Dubrovačke republike koja je postala nezavisna. Osmanska osvajanja dovela su do bitke na Krbavskom polju (1493) i Mohačke bitke (1526), u kojima su Osmanlije odnijele ubjedljivu pobjedu. Kralj Lajoš II umro je nesretnim slučajem 1526. u Mohaču i 1527. godine Hrvatski sabor se sastao u Cetini i izabrao Ferdinanda I iz dinastije Habzburg za novog vladara Hrvatske, pod uslovom da Hrvatskoj pruži zaštitu od Osmanskog carstva poštujući njena politička prava.[23][24] U ovom periodu došlo je do porasta uticaja plemstva kao što su Frankopani i Zrinski, iz čijih redova su kasnije birani mnogi banovi.[25]

Habzburška monarhija i Austrougarska (1538—1918)

Hrvatski ban Nikola Šubić Zrinski smatra se nacionalnim herojem i u Hrvatskoj i Mađarskoj zbog svoje uloge u odbrani Sigeta od Osmanlija

Nakon ubjedljivih osmanskih pobjeda, Hrvatska se podijeli na civilne i vojne teritorije, sa podjelom formirnaom 1538. godine. Vojne teritorije će postati poznate kao Hrvatska vojna krajina i bila je pod neposrednom kontrolom monarhije. Osmanska napredovanja u Hrvatskoj nastavila su se do bitke kod Siska (1593), koja je bila prvi ubjedljivi osmanski poraz, kojom su granice stabilizovane.[24] Tokom Velikog turskog rata (1683—1698), Slavonija je povrćane, ali zapadna Bosna, koja je prije osmanskih osvajanja bila u sastavu Hrvatske, ostala je izvan hrvatske kontrole.[24] Današnja granica između Bosne i Hercegovine i Republike Hrvatske je nastala iz ovog ishoda. Južna granica Dalmacije, slično je definisana Kandijskim i Mletačko-turskim ratom.[26]

Kraljevina Hrvatska i Slavonija (br. 17) bila je autonomne kraljevstvo unutar Austrougarske, stvoreno 1868. godine poslije Hrvatsko-ugarske nagodbe

Ratovi sa Osmanlijama doveli su do velikih demografskih promjena. Hrvati su se selili prema Austriji i današnji Gradišćanski Hrvati su neposredni potomci tih doseljenika.[27] Da bi nadomijestila stanovništvo koje je izbjeglo, Habzburzi su ohrabljivali hrišćansko stanovništvo iz Bosne i Srbije na učešće u vojnoj službi u Hrvatskoj vojnoj krajini. Migracija Srba na ovaj prostor dostigla je svoj vrhunac tokom Velike seoba Srba 1690. i 1737—1739.[28]

Ban Josip Jelačić borio se protiv Ugara 1848. i 1849. godine

Hrvatski sabor je podržao Pragmatičnu sankciju Karla VI i potpisao svoju Pragmatičnu sankciju 1712. godine.[29] Nakon toga, car je obećao da će poštovati sve privilegije i politička prava Kraljevine Hrvatske i Marija Tereza je značajno doprinjela hrvatskim pitanjima.

Između 1797. i 1809. godine Prvo francusko carstvo postepeno je zauzimalo cjelokupnu istočnu obalu Jadranskog mora i značajan dio njenog zaleđa, čije je okončano postojanje Mletačke i Dubrovačke republike, a na njihovom mjestu upostavljajući Ilirske provincije.[24] Kao odgovor na to, mornarica Austrijskog carstva je započela blokadu Jadranskog mora koja je dovela do Viške bitke (1811).[30] Austrija je Ilirske provincije zauzela 1813. godine, a u sastav Austrojskog carstvo područje je uključeno na Bečkom kongresu 1815. godine. To je dovelo do uspostavljanja Kraljevine Dalmacije i povratka Hrvatskog primorja u sastav Kraljevine Hrvatske, sada pod istom krunom.[31]

Tridesete i četrdesete godine 19. vijeka romantični nacionalizam inspirisao je Hrvatski narodni preporod, političku i kulturno kampanju koja se zalagala za ujedinjenje svih Južnih Slovena u carstvu. Osnovni fokus je bio na stvaranju standardnog jezika koji bi bio protivteža mađarskom jeziku, kao i promocija hrvatske književnosti i kulture.[32] Tokom Mađarske revolucije (1848) Hrvatska je stala uz Austriju, a ban Josip Jelačić je doprinjeo porazu ugarskih snaga 1849. i započeo je period germanofilske politike.[33]

Od šezdesetih godina 19. vijeka, neuspijeh politike bio je očigledan, što je dovelo do Austro-ugarske nagodbe 1867. godine i stvaranja personalne unije između kruna Austrijskog carstva i Kraljevine Ugarske. Nagodba je ostavila pitanje statusa Hrvatske Ugarskoj i status je riješen Hrvatsko-ugarskom nagodbom 1868. godine, ujedinjenjem kraljevina Hrvatske i Slavonije.[34] Kraljevina Dalmacije je ostala pod defakto austrijskom kontrolom, dok je Rijeka zadržala status corpus separatum uvedenog 1779. godine.[22]

Nakon što je Austrougarska okupirala Bosnu i Hercegovinu nakon Berlinskog sporazuma 1878. godine, Hrvatska vojna krajina je ukinuta i njena teritorija je pripojena Hrvatskoj 1881. godine,[24] u skladu sa odredbama Hrvatsko-ugarske nagodbe.[35][36] Novi napori usmjereni ka reformi Austrougarske, koja bi podrazumjevala federaciju sa hrvatskom federalnoj jedinicom, zaustavljeni su početkom Prvog svjetskog rata.[37]

Jugoslavija (1918—1991)

Stjepan Radić drži govor u Dubrovniku 27. maja 1928. godine. Desno od Radića je Josip Predavec, a levo Svetozar Pribićević

Hrvatski sabor je 29. oktobra 1918. godine proglasio nezavisnost i donio odluku o pridruživanju novostvorenom Državi Slovenaca, Hrvata i Srba, koja se zajedno sa Kraljevinom Srbijom 4. decembra 1918. godine ujedinila u Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca.[38] Sabor nikada nije ratifikovao odluku o ujedinjenju sa Srbijom.[23] Vidovdanskim ustavom iz 1921. godine zemlja je definisana kao unitarna država, a ukidanjem Hrvatskog sabora i istorijskih administrativnih podjela efikasno su prekinuti hrvatski zahtijevi za autonomiju.

Novom ustavu se najoštrije protivila najveća hrvatska politička stranka Hrvatska republikanska seljačka stranka (HRSS), na čijem čelu je bio Stjepan Radić,[39] a koja je u svojoj propagandi koristila spoj nacionalističkih i socijalno-egalitarnih elemenata propagande.[40] HRSS se oslanjala na hrvatsko seljaštvo, koje je činilo 80% stanovništva, među kojim je imala veliku popularnost. Do 1925. godine Radić nije priznavao stvaranje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca i ustav usvojen 1921. godine. Zakoni Kraljevine nisu sprovođeni u mnogim hrvatskim oblastima, koje su sačuvale administrativni sistem nasljeđen iz doba Austrougarske. Radić je 1925. godine sklopio sporazum sa Ministarskim savjetom, a nekoliko članova HSS su postali ministri. On je i pored toga ponovo ostao u opoziciji vlasti. Radića je u Skupštini 20. juna 1928. godine smrtno ranio srpski poslanik Puniša Račić, a dva druga poslanik HSS su ubijena.[41]

Dana 6. januara 1929. kralj Aleksandar I Karađorđević je zaveo diktaturu u kojoj su zabranjene sve nacionalne stranke i onemogućen svaki legalni politički rad. U takvim okolnostima, kralj Aleksandar Karađorđević je 6. januara 1929. godine raspustio Skupštinu, objavivši ustav iz 1921. godine nevažećim i proglasivni kraljevsku diktaturu, pri tome zabranjujući sva nacionalistička udruženja.[42] Diktatura je formalno zavšena 1931. kada je kralj nametnuo još unitarniji ustav i promijenio ime zemlje u Kraljevina Jugoslavija.[43] HSS, sada na čelu sa Vlatkom Mačekom, nastavio je da zagovara federalizaciju Jugoslavije, što je reuzltovalo sporazumom Cvetković—Maček 26. avgusta 1939. godine i stvaranjem Banovine Hrvatske. Ministarski savjet Jugoslavije je zadržao kontrlu nad odbanom, unutrašnjom sigurnošću, spoljnom politikom, trgovinom i transportom, dok su ostala pitanja tada pod nadležnost Hrvatskog sabora i bana koga je postavljao kralj.[44]

Tokom Drugog svetskog rata (1941—1945), ustaše su uz pomoć Nemačke osnovale Nezavisnu Državu Hrvatsku. Ustaše su tokom svoje vladavine izvršile brojne zločine i genocid nad Srbima, Jevrejima i Romima, kao i na političkim protivnicima kvislinškom režimu nezavisno od njihove nacionalnosti. Još u leto 1941. ustaška vlast, koju je predvodio poglavnik Ante Pavelić, osnovala je koncentracione logore za mučenje i ubijanje civila, najviše Srba, Jevreja i Roma. Logori koji su bili čuveni po svom broju žrtava kao i načinu mučenja ljudi su: Jasenovac, Jadovno, Danica, Gospić, Tenja, Stara Gradiška, Đakovo i dr. NDH je jedina država koja je imala koncentracione logore za decu u Jastrebarsko. Procenjuje se da je ustaška vlast tokom 1941—1945. ubila više stotina hiljada Srba na teritoriji NDH.

U prvim mesecima postojanja NDH na njenoj teritoriji javila su se dva pokreta otpora. Jedan je bio četnički, koji je predvodio prvo Mane Rokvić, a kasnije vojvoda Momčilo Đujić; i drugi partizanski pokret koji je predvodila Komunistička Partija Jugoslavije na čelu sa Titom.

Nakon poraza NDH, Hrvatska je organizovana u jednu od šest republika nove socijalističke Jugoslavije. Socijalistička Hrvatska je osnovana u Topuskom za Trećem zasedanju ZAVNOH-a, maja 1944. Kasnije 1946. godine SR Hrvatska je dobila novi Ustav koji je imao dva ravnopravna konstitutivna naroda: Hrvati i Srbi, uz nacionalne manjine kao što su: Mađari, Italijani, Česi, Rusini i Ukrajinci. Društveno-ekonomsko uređenje je bilo socijalističko.

Skupština SFRJ je još krajem 1989. donela amandmane na Ustav Jugoslavije, kojima je omogućen višepartijski sistem. Što je dovelo do toga da se početkom 1990. osnivaju nove stranke u Jugoslaviji. Aprila i maja 1990. godine u SR Hrvatskoj su održani višestranački izbori gde je pobedila opcija HDZ i njen predsednik Franjo Tuđman. Od oktobra 1990. HDZ i nova vlast u Zagrebu su pokrenuli ilegalan uvoz naoružanja za potrebe članova HOS, HDZ i rezervnog sastava MUP-a Hrvatske. Cilj je bio proterati Srbe iz Hrvatske.[45]

Nezavisnost (1991—danas)

Hrvatska je 1991, nakon pada komunizma u SFRJ, proglasila nezavisnost od SFRJ, što je dovelo do Rata u Hrvatskoj (1991—1995) između nove države Hrvatske i Srba na teritoriji koju je obuhvatala dotadašnja jugoslovenska republika Hrvatska, organizovanih u Republiku Srpsku Krajinu. Hrvatska je tokom rata postala članica Ujedinjenih nacija, 1992. Rat je okončan pobedom Hrvatske uz pomoć NATO-a, proterivanjem i ubijanjem velikog broja srpskog stanovništva iz Hrvatske u operacijama Oluja i Bljesak te ubijanjem srpskog i drugog stanovništva u međusobnim sukobima. Pored ova dva pogroma, hrvatska vojska je imala i niz manjih akcija progona srpskog i drugog nehrvatskog stanovništva: Maslenica, Medački džep, Miljevački plato itd. Srpsko stanovništvo je progonjeno tokom rata i u sledećim gradovima: Zadar, Šibenik, Sisak, Vukovar, Osijek, Đakovo, Zagreb, Split, Dubrovnik, Vinkovci i dr.[45][46]

Geografija

Položaj

Hrvatska se nalazi u jugoistočnoj Evropi na Balkanskom poluostrvu. Teritorija Hrvatske zauzima približno 87.700 km², od kojih je 56.592 km² na kopnu i oko 31.067 na moru. Njen oblik podseća na potkovicu, a graniči se sa Slovenijom na severozapadu, Mađarskom na severu, Srbijom na istoku, Crnom Gorom na jugu, Bosnom i Hercegovinom duž reke Save i Dinarskog planinskog masiva i Italijom preko Jadranskog mora. Mali deo teritorije oko grada Dubrovnika Hrvatske je odvojen od matice delom kojim Bosna i Hercegovina izlazi na Jadran, gde je grad Neum.

Ukupna dužina kopnenih granica Hrvatske je 2197 km, od toga je granica sa Bosnom i Hercegovinom 932 km, 670 km sa Slovenijom, 329 km sa Mađarskom, 241 km sa Srbijom i 25 km sa Crnom Gorom. Na severnom Jadranu dodiruju se teritorijalne vode Hrvatske i Italije. Dužina jadranske obale je 1778 km (računajući ostrva 6176 km).

Geologija i reljef

Topografska mapa Hrvatske

Prema klimi i reljefu, Hrvatska se može podeliti u tri celine: kontinentalnu, dinarsku i jadransku.

Panonska Hrvatska zauzima jugozapadni deo Panonske nizije, prošaran niskim planinama i rekama Savom, Dravom i Dunavom. U ovom delu zemlje vlada umerena konitinentalna klima. Ova oblast se može dalje podeliti na severnu Hrvatsku i Slavoniju. Severna Hrvatska zauzima deo oko reke Kupe do mađarske granice i čine ga: deo oko reka Save i Kupe sa gradovima Zagreb, Karlovac i Sisak koji je ekonomski i demografski centar države, Hrvatsko Zagorje i Prekomurje između reka Drave i Mure. Slavonija je ravnica između Save, Drave i Dunava, a često se u nju ubrajaju Baranja (oko donjeg toka Drave) i Zapadni Srem.

Brojni zalivi i drage su odlike jadranske obale
Pogled na Rijeku

Dinarske planine spadaju u red srednjih planina po visini i granica su između Jadranskog i Crnomorskog sliva. Ovaj deo uključuje brdski deo Gorskog Kotara od Rijeke do Karlovca, doline Liku i Krbavu između planine Velebit i bosansko-hercegovačke granice, kao i planine Dalmacije (Dinara (1.831 m), Kamešnica (1.809 m), Biokovo (1.762 m) i Svilaja (1.508 m)).

Jadranski obalni deo se sastoji uglavnom od kraških predela i ima mediteransku klimu. Jadranska obala Hrvatske je izuzetno razuđena. Hrvatskoj pripada 1246 ostrva, od kojih je 47 naseljeno. Širina obalskog dela značajno varira. Dok je na nakim mestima široka tek nekoliko kilometara (ispod Velebita i Biokova), na nekim mestima zalazi dublje u kopno. Veliki deo hrvatskih reka koje se ulivaju u Jadransko more je kratko, a jedini izuzetak je Neretva.

Istorijski se obalni deo može podeliti u tri regiona:

Vode

Reke Hrvatske pripadaju Jadranskom i Crnomorskom slivu. Najduže reke su Sava (562 km), Drava (305 km), Kupa (296 km).

Klima

Hrvatska ima raznoliku klimu. Na severnom i i istočnom delu je kontinentalna, mediteranska na obalama, a umereno kontinentalna klima preovlađuje u severno-centralnom regionu. Prosečna temperatura u unutrašnjosti u januaru je 0 do 2 °C, a u avgustu 19 do 23 °C, dok je prosečna temperatura u primorju od 6 do 11 °C u januaru i 21 do 27 °C avgustu.

S prosečno 2.600 sunčanih sati u godini jadranska obala je jedna od najsunčanijih u Sredozemlju, a temperatura mora leti je od 25 °C do 27 °C. Na Jadranskog obali Hrvatske duvaju tri vetra: jugo (sa mora na kopno), bura (sa kopna na more) i maestral.

Flora i fauna

Nacionalni parkovi

U Hrvatskoj postoji 8 nacionalnih parkova:

Ime Osnovan Veličina (ha) Slika
Plitvička jezera 1949. style="text-align:right" style="text-align:center; padding:0;"| Plitvice01.jpg
Nacionalni park Paklenica 1949. 8.500 Nationalpark Paklenica Schlucht.JPG
Nacionalni park Risnjak 1953. 3.041 Risnjak-Gorski Kotar.JPG
Nacionalni park Mljet 1960. 5.375 Great Lake, Island of Mljet, Croatia.JPG
Nacionalni park Kornati 1980. 22.000 Kornati.jpg
Nacionalni park Brioni 1983. style="text-align:right" style="text-align:center; padding:0;"| Brijuni.jpg
Nacionalni park Krka 1985. style="text-align:right" style="text-align:center; padding:0;"| Vodopad Skradinski buk na Krki
Severni Velebit 1999. 10.900 Nationalpark Nord-Velebit.JPG

Administrativna podjela

Hrvatska se sastoji od 20 županija i jednog grada kao posebne teritorijalne jedinice:

Counties of Croatia.png
Županije Glavni grad
1 Zagrebačka županija Zagreb
2 Krapinsko-zagorska županija Krapina
3 Sisačko-moslavačka županija Sisak
4 Karlovačka županija Karlovac
5 Varaždinska županija Varaždin
6 Koprivničko-križevačka županija Koprivnica
7 Bjelovarsko-bilogorska županija Bjelovar
8 Primorsko-goranska županija Rijeka
9 Ličko-senjska županija Gospić
10 Virovitičko-podravska županija Virovitica
11 Požeško-slavonska županija Požega
12 Brodsko-posavska županija Slavonski Brod
13 Zadarska županija Zadar
14 Osječko-baranjska županija Osijek
15 Šibensko-kninska županija Šibenik
16 Vukovarsko-sremska županija Vukovar
17 Splitsko-dalmatinska županija Split
18 Istarska županija Pula
19 Dubrovačko-neretvanska županija Dubrovnik
20 Međimurska županija Čakovec
21 Grad Zagreb Zagreb

Stanovništvo

Etnička karta Hrvatske 2001. godine
Kretanje broja stanovništa u Hrvatskoj u od 1992. do 2003.

Prema popisu iz 2011. u Hrvatskoj je živelo 4.284.889 stanovnika. Hrvatska je naseljena većinom Hrvatima. U manjine se svrstavaju, Srbi (u poslednjem ratu njihov broj se značajno smanjio), Bošnjaci, Italijani, Mađari i drugi.

Popis 2011.[47]
Hrvati
  
3.874.321 90,42 %
Srbi
  
186.633 4,54 %
Bošnjaci
  
31.479 0,73 %
Italijani
  
17.807 0,42 %
Albanci
  
17.513 0,41 %
Romi
  
16.975 0,40 %
Mađari
  
14.048 0,33 %
Slovenci
  
10.517 0,25 %
Česi
  
9.641 0,22 %
Slovaci
  
4.753 0,11 %
Crnogorci
  
4.517 0,11 %
Makedonci
  
4.138 0,10 %
Nemci
  
2.965 0,07 %
Rusini
  
1.936 0,05 %
Ukrajinci
  
1.878 0,04 %
Rusi
  
1.279 0,03 %
Poljaci
  
672 0,02 %
Jevreji
  
509 0,01 %
Rumuni
  
435 0,01 %
Turci
  
367 0,01 %
Bugari
  
350 0,01 %
Austrijanci
  
297 0,01 %
Vlasi
  
29 0,00 %
ostali
  
8.052 0,19 %
regionalna pripadnost
  
27.225 0,64 %
verska pripadnost
  
10.182 0,24 %
neraspoređeno
  
731 0,02 %
neizjašnjeni
  
26.763 0,62 %
nepoznato
  
8.877 0,21 %
ukupno: 4.284.889

Prema popisu 2001. u Hrvatskoj je živelo 4.437.460 stanovnika. Prosečni životni vek u Hrvatskoj je oko 78 godina (2012).[48] Zbog malog broja rođene dece, broj stanovnika se smanjuje.

Stanovništvo prema nacionalnosti (popis 2001)
1. Hrvati 3.977.171 (89,63%) 7. Slovenci 13.173 (0,30%)
2. Srbi 201.631 (4,54%) 8. Česi 10.510 (0,24%)
3. Bošnjaci 20.755 (0,49%) 9. Romi 9.463 (0,21%)
4. Italijani 19.636 (0,44%) 10. Crnogorci 4.926 (0,11%)
5. Mađari 16.595 (0,37%) 11. Slovaci 4.712 (0,11%)
6. Albanci 15.082 (0,34%) 12. Makedonci 4.270 (0,10%)

Izvor: http://www.dzs.hr

Prema popisu iz 1991. kao Hrvati se izjasnilo 78,1 % građana, a kao Srbi 12,1 %(581.633).[traži se izvor]--> Srbi su do rata živeli u Lici, Kordunu, Baniji i Slavoniji. Glavne oblasti naseljene italijanskom manjinom je zapadni deo Istre i Rijeka. Mađari i Slovaci žive u istočnoj Slavoniji, a Česi u zapadnoj Slavoniji. Bošnjaci, Albanci i Makedonci žive po celoj Hrvatskoj, naročito u gradovima.

Najdominantnija religija je hrišćanska (rimokatolička, zatim pravoslavna) i u manjem broju islamska.

Prema rezultatima genetskih istraživanja, među stanovništvom Hrvatske su najzastupljenije sledeće patrilinearne (Y-DNK) haplogrupe:[49]

Najveći gradovi

 

Izvor: Popis stanovništva 2011.
Grad Teritorija Populacija
Zagreb
Zagreb
Split
Split
Rijeka
Rijeka
Osijek
Osijek
1. Zagreb Grad Zagreb 686.568 Zadar
Zadar
Pula
Pula
Slavonski Brod
Slavonski Brod
Karlovac
Karlovac
2. Split Splitsko-dalmatinska 165.893
3. Rijeka Primorsko-goranska 127.498
4. Osijek Osječko-baranjska 83.496
5. Zadar Zadarska 70.674
6. Pula Istarska 57.765
7. Slavonski Brod Brodsko-posavska 53.473
8. Karlovac Karlovačka 46.827
9. Varaždin Varaždinska 38.746
10. Šibenik Šibensko-kninska 34.242
11. Sisak Sisačko-moslavačka 33.049
12. Vinkovci Vukovarsko-srijemska 31.961
13. Velika Gorica Zagrebačka 31.341
14. Dubrovnik Dubrovačko-neretvanska 28.113
15. Bjelovar Bjelovarsko-bilogorska 27.099
16. Vukovar Vukovarsko-srijemska 26.716
17. Koprivnica Koprivničko-križevačka 23.896
18. Solin Splitsko-dalmatinska 20.080
19. Zaprešić Zagrebačka 19.574
20. Požega Brodsko-posavska 19.565

Politika

Od usvajanja ustava 1990, Hrvatska je parlamentarna demokratija.

Hrvatska je članica:
Ujedinjenih nacija
Saveta Evrope
Nato-a
OEBS-a
Pakta za stabilnost
Evropske unije
Banski dvori u Zagrebu - sedište vlade Republike Hrvatske

Predsednik Republike Hrvatske se bira svake pete godine. On je ujedno i vrhovni komandant oružanih snaga. Obaveza mu je da vrši sastanke sa premijerom i predstavnicima parlamenta. Ima i određenu ulogu u definisanju spoljne politike države. Sadašnja predsednica Hrvatske je Kolinda Grabar Kitarović.

Hrvatski sabor je zakonodavno telo koje čini 160 poslanika izabranih na to mesto na četiri godine. Zasedanja Sabora se održava od 15. januara do 15. jula, i od 15. septembra do 15. decembra. Predsednik Hrvatskog sabora je Gordan Jandroković iz Hrvatske demokratske zajednice.

Vlada Hrvatske je vođena od strane predsednika Vlade (premijera), koji ima 4 potpredsednika i 15 ministara različitih resora. Vlada je odgovorna za raspolaganje budžetom, primenjivanje zakona i rukovođenje domaće i inostrane politike republike. Sadašnji premijer Hrvatske je Andrej Plenković iz Hrvatske demokratske zajednice.

Hrvatski pravni sistem se sastoji od Vrhovnog suda, Županijskih sudova i opštinskih sudova. Ustavni sud je odgovoran za regularno sprovođenje ustava.

Prema izveštaju Amnesti Internešnal,[50] Vlada Hrvatske nije učinila dovoljan napor da istraži navode o ratnim zločinima nad Srbima i nestancima Srba. Pod ovim se podrazumeva: ispitivanje ratne odgovornosti, izvođenje pred pravdu odgovornih lica i reparacija porodicama žrtava. U zaključku se navodi da Hrvatska nije uradila dovoljno da se obračuna sa svojom ratnom prošlošću i zločinima nad Srbima počinjenim tokom rata.

Osim diskriminacije, tokom 2006. godine dogodili su se bombaški napadi, kao i ubistva pripadnika srpske manjine.[51]

Privreda

Brodogradnja je jedna od izvoznih grana privrede Hrvatske

Hrvatska privreda se temelji na kapitalizmu. Kasnih 80-ih, na početku tranzicije iz socijalističke privrede, njena pozicija je bila na zavidnom nivou, ali su rat i privatizacija doveli do stagniranja i propadanja dela industrije.

Hrvatska privreda je bazira na raznolikim granama privrede, naročito na lakoj.[traži se izvor] Turizam je najznačajniji izvor prihoda. Sa preko 8,5 miliona turista 2005, godine, oko 10 miliona 2006. godine, Hrvatska je osamnaesta najpopularnija turistička destinacija u svetu. Direktna zarada samo od turizma iznosila je 2006. godine, prema zvaničnoj proceni 6,3 milijarde evra.[traži se izvor].-->

Hrvatska je visoko zadužena zemlja sa oko 34 milijardi dolara duga sredinom 2006,[52] 33,4 milijarde evra ili 52 milijarde dolara 2008[53] i 42,9 milijardi evra krajem 2009.[54] Bruto domaći proizvod po kupovnoj moći za 2005. iznosio je 12.158 dolara ili 45,2 % proseka Evropske unije, a prosečna neto plata oko 650 evra.

Glavni problem je strukturalna nezaposlenost koja je krajem 2006 iznosila 17%[55], praćena nedovoljnim ekonomskim reformama.[traži se izvor] Problemi privrede se takođe mogu naći i u društvenim preduzećima koja teže za privatizacijom što je glavna karakteristika tranzicione privrede.[traži se izvor]

Hrvatska ima ogroman spoljni dug [56], i veliki budžetski deficit, koji je uspela značajno da smanji tokom 2006. godine. Privredni rast u Hrvatskoj je prvih šest godina 21. veka stabilizovan na 4-5%, zemlja se priprema za članstvo u Evropskoj uniji koja je najznačajniji trgovinski partner.(Italija je prvi, a Nemačka drugi trgovinski partner Hrvatske[traži se izvor]). Od 1. aprila 2009. e godine Hrvatska je punopravna članica NATO-a.

Dubrovnik, hrvatska turistička destinacija
Plaža u Makarskoj

Turizam

Turizam je u Hrvatskoj je vrlo razvijen, delimično zbog njene dugačke morske obale i dobro očuvanih primorskih gradova iz vremena renesanse. Turizam u unutrašnjosti zemlje, osim glavnog grada Zagreba, baroknog grada Varaždina i nekoliko srednjovekovnih zamaka, je slabije razvijen. U državi se nalazi i osam nacionalnih parkova.

Saobraćaj

Hrvatska se nalazi na raskrsnici panevropskih koridora 5 (jadranska obala-Ukrajina) i 10 (srednja Evropa-Turska). Hrvatska ima razvijenu železničku mrežu, kojom upravljaju Hrvatske željeznice.

Glavni aerodromi se nalaze u Zagrebu, Zadru, Splitu, Dubrovniku, Rijeci (na ostrvu Krk), Osijeku i Puli. Kroacija erlajns je nacionalni avio-prevoznik. Razvijen sistem feribota, kojim upravlja Jadrolinija, opslužuje ostrva Hrvatske i povezuje ih sa primorskim gradovima. Feriboti takođe saobraćaju do Italije.

Kultura

Šest gradova u Hrvatskoj (ili određene građevine u njima) uvršteni su u UNESKO-v spisak svetske baštine: Poreč, Zadar, Šibenik, Trogir, Split i Dubrovnik. Hrvatska ima i osam nacionalnih parkova: Brioni, Kornati, Krka, Mljet, Paklenica, Plitvička jezera, Risnjak i Severni Velebit.

Značajni hrvatski vajari su bili Juraj Dalmatinac i Ivan Meštrović. Među slikarima se izdvajaju Vlaho Bukovac i Ivan Generalić. Ivan Mažuranić, August Šenoa i Miroslav Krleža se smatraju klasicima hrvatske književnosti, koja baštini i renesansno-baroknu Dubrovačku književnost.

Muzika

Muzika u Hrvatskoj se razvijala pod uticajem mediteranske muzike, muzike iz centralne Evrope i muzike sa Balkanskog poluostrva. U Slavoniji su tamburaši deo tradicije, dok su klape tradicionalne na primorju. Za dinarske krajeve su karakterističane pesme zvane gange i muzički stilovi šijavica i ojkavica, u Istri je popularna pentatonska istarska lestvica, a u okolini Dubrovnika ples linđo.

U Hrvatskoj je popularna rok i pop muzika, dok turbofolk muzika postaje popularnija kod mladih. Grupa Riva je pobedila na Pesmi Evrovizije 1989, a Pesma Evrovizije 1990. je održana u Zagrebu.

Hrvatski grupe i pevači zabavne muzike su tradicionalno popularni u celom regionu. U vreme SFRJ to su bili: Mišo Kovač, Arsen Dedić, Tereza Kesovija, Oliver Dragojević, grupe Magazin i Novi fosili. U noviju generaciju hrvatskih muzičara spadaju: Doris Dragović, Vana, Boris Novković, Džiboni i Severina Vučković.

Legende hrvatskog roka su grupe Azra, Prljavo kazalište, Parni valjak i Haustor.

Film

Filmska umetnost u Hrvatskoj nema dugačku tradiciju kao u ostalim susednim centralnoevropskim zemljama. Ozbiljan početak filmske umetnosti počeo je sa usponom jugoslovenske filmske industrije krajem 1940-ih osnivanjem Jadran filma. Poznata je Zagrebačka škola crtanog filma, a crtani film nastao pod uticajem te škole je „SurogatDušana Vukotića, koji je osvojio Oskara za najbolji kratki animirani film. U pulskoj areni se od 1953. održava Festival igranog filma.

Najpoznatiji reditelji iz Hrvatske su Branko Bauer, Lordan Zafranović i Vinko Brešan.

Sport

Popularni sportovi u Hrvatskoj su fudbal, tenis, košarka, vaterpolo i rukomet. Zagreb je bio domaćin Univerzijade 1987, a Split Maditeranskih igara 1979. Hrvatska je zajedno sa Mađarskom konkurisala za domaćina Evropsko prvenstvo u fudbalu 2012, ali ga nije dobila. Zagreb je sa Beogradom bio koorganizator Evropskog prvenstva u fudbalu 1976.

Fudbalska reprezentacija Hrvatske je osvojila treće mesto na Svetskom prvenstvu 1998, a Davor Šuker je bio najbolji strelac tog prvenstva. Košarkaška reprezentacija je osvojila treće mesto na Svetskom prvenstvu 1994, drugo mesto na Olimpijskim igrama 1992. i dva puta je bila treća na Evropskim prvenstvima. Rukometna reprezentacija Hrvatske je dva puta bila olimpijski pobednik (1996. i 2004) i prvak sveta 2003. Vaterpolo reprezentacija Hrvatske je 2007. godine bila svetski prvak. Dejvis kup reprezentacija Hrvatske je osvojila ovaj turnir 2005.

Najpoznatiji fudbalski klubovi iz Hrvatske su NK Dinamo Zagreb i NK Hajduk Split. Košarkaši Cibone su dva puta bili prvaci Evrope, dok je Jugoplastika tri godine u zastopno bila prvak Evrope. Vaterpolo klubovi Mladost i Jug su sedmostruki, odnosno trostruki prvaci Evrope.

Najpoznatiji sportisti iz Hrvatske su teniser Goran Ivanišević, skijašica Janica Kostelić, atletičarka Blanka Vlašić, plivači Gordan Kožulj, Duje Draganja, Sanja Jovanović i Đurđica Bjedov, košarkaši Krešimir Ćosić, Dražen Petrović, Toni Kukoč i Dino Rađa, bokseri Željko Mavrović i Mate Parlov i stonoteniserka Tamara Boroš.

Praznici

Praznici i neradni dan u Republici Hrvatskoj su:[57]

Datum Naziv
1. januar Nova godina
6. januar Sveta tri kralja
dan nakon Uskrsa Uskrsni ponedjeljak
1. maj Praznik rada
60 dana nakon Uskrsa Tijelovo
22. jun Dan antifašističke borbe
25. jun Dan državnosti
5. avgust Dan pobjede i domovinske zahvalnosti
15. avgust Velika Gospa
8. oktobar Dan nezavisnoti
1. novembar Svi sveti
25. i 26. decembar Božićni praznici

Vidi još

Napomene

  1. ^ Na priznatim manjinskim jezicima:
    • ital. Repubblica di Croazia
    • mađ. Horvát Köztársaság
    • njem. Republik Kroatien
    • rsn. Републіка Хорватія
    • svk. Chorvátska republika
    • sloven. Republika Hrvaška
    • srp. Република Хрватска
    • ukr. Респу́бліка Хорва́тія
    • franc. République de Croatie
    • češ. Chorvatská republika

Референце

  1. ^ Попис 2011
  2. 2,0 2,1 „Croatia: Gross domestic product based on purchasing-power-parity (PPP)” (на језику: енглески). Међународни монетарни фонд. Приступљено 6. 12. 2014. 
  3. ^ „Human Development Indicators” (на језику: енглески). Приступљено 6. 12. 2014. 
  4. ^ Salopek, Igor (децембар 2010). „Krapina Neanderthal Museum as a Well of Medical Information”. Acta Medico-Historica Adriatica. Hrvatsko znanstveno društvo za povijest zdravstvene kulture. 8 (2): 197—202. ISSN 1334-4366. Приступљено 15. 10. 2011. 
  5. ^ Tihomila Težak-Gregl (април 2008). „Study of the Neolithic and Eneolithic as reflected in articles published over the 50 years of the journal Opuscula archaeologica”. Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog zavoda. University of Zagreb, Faculty of Philosophy, Archaeological Department. 30 (1): 93—122. ISSN 0473-0992. Приступљено 15. 10. 2011. 
  6. ^ Balen, Jacqueline (децембар 2005). „The Kostolac horizon at Vučedol”. Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog zavoda. University of Zagreb, Faculty of Philosophy, Archaeological Department. 29 (1): 25—40. ISSN 0473-0992. Приступљено 15. 10. 2011. 
  7. ^ Tihomila Težak-Gregl (децембар 2003). „Prilog poznavanju neolitičkih obrednih predmeta u neolitiku sjeverne Hrvatske”. Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog zavoda (на језику: хрватски). University of Zagreb, Faculty of Philosophy, Archaeological Department. 27 (1): 43—48. ISSN 0473-0992. Приступљено 15. 10. 2011. 
  8. ^ Potrebica, Hrvoje; Dizdar, Marko (јул 2002). „Prilog poznavanju naseljenosti Vinkovaca i okolice u starijem željeznom dobu”. Prilozi Instituta za arheologiju u Zagrebu (на језику: хрватски). Institut za arheologiju. 19 (1): 79—100. ISSN 1330-0644. Приступљено 15. 10. 2011. 
  9. ^ Wilkes (1995). стр. 114.
  10. ^ Wilkes (1995). стр. 115.
  11. ^ Gibbon (1995). стр. 335.
  12. ^ J. B. Bury (1923). History of the later Roman empire from the death of Theodosius I. to the death of Justinian. Macmillan Publishers. стр. 408. Приступљено 15. 10. 2011. 
  13. ^ Paton (1861). стр. 218–219.
  14. ^ Heršak, Emil; Nikšić, Boris (септембар 2007). „Hrvatska etnogeneza: pregled komponentnih etapa i interpretacija (s naglaskom na euroazijske/nomadske sadržaje)”. Migracijske i etničke teme (на језику: хрватски). Institute for Migration and Ethnic Studies. 23 (3): 251—268. ISSN 1333-2546. 
  15. ^ Mužić (2007). стр. 249–293.
  16. ^ Mužić (2007). стр. 157–160.
  17. ^ Mužić (2007). стр. 169–170.
  18. ^ Ivandija, Antun (април 1968). „Pokrštenje Hrvata prema najnovijim znanstvenim rezultatima”. Bogoslovska smotra (на језику: хрватски). University of Zagreb, Catholic Faculty of Theology. 37 (3–4): 440—444. ISSN 0352-3101. 
  19. ^ Mužić (2007). стр. 195–198.
  20. ^ Posavec, Vladimir (март 1998). „Povijesni zemljovidi i granice Hrvatske u Tomislavovo doba”. Radovi Zavoda za hrvatsku povijest (на језику: хрватски). 30 (1): 281—290. ISSN 0353-295X. Приступљено 16. 10. 2011. 
  21. ^ Margetić, Lujo (јануар 1997). „Regnum Croatiae et Dalmatiae u doba Stjepana II.”. Radovi Zavoda za hrvatsku povijest (на језику: хрватски). 29 (1): 11—20. ISSN 0353-295X. Приступљено 16. 10. 2011. 
  22. 22,0 22,1 Heka, Ladislav (октобар 2008). „Hrvatsko-ugarski odnosi od sredinjega vijeka do nagodbe iz 1868. s posebnim osvrtom na pitanja Slavonije”. Scrinia Slavonica (на језику: хрватски). Hrvatski institut za povijest – Podružnica za povijest Slavonije, Srijema i Baranje. 8 (1): 152—173. ISSN 1332-4853. Приступљено 16. 10. 2011. 
  23. 23,0 23,1 23,2 „Povijest saborovanja”. Sabor. Архивирано из оригинала на датум 2. 12. 2010. Приступљено 18. 10. 2010. 
  24. 24,0 24,1 24,2 24,3 24,4 Frucht (2005). стр. 422–423.
  25. ^ Font, Márta (јул 2005). „Ugarsko Kraljevstvo i Hrvatska u srednjem vijeku”. Povijesni prilozi (на језику: хрватски). Croatian Institute of History. 28 (28): 7—22. ISSN 0351-9767. Приступљено 17. 10. 2011. 
  26. ^ Lane (1973). стр. 409.
  27. ^ „Povijest Gradišćanskih Hrvatov” (на језику: хрватски). Croatian Cultural Association in Burgenland. Архивирано из оригинала на датум 25. 7. 2012. Приступљено 17. 10. 2011. 
  28. ^ Lampe, John R.; Jackson, Marvin R. (1982). Balkan economic history, 1550–1950: from imperial borderlands to developing nations. Indiana University Press. стр. 62. ISBN 978-0-253-30368-4. Приступљено 17. 10. 2011. 
  29. ^ „Hrvatski sabor”. 
  30. ^ Adkins & Adkins (2008). стр. 359–362.
  31. ^ Nicolson, Harold (2000). The Congress of Vienna: A Study in Allied Unity: 1812–1822. Grove Press. стр. 180. ISBN 978-0-8021-3744-9. Приступљено 17. 10. 2011. 
  32. ^ Stančić, Nikša (фебруар 2009). „Hrvatski narodni preporod – ciljevi i ostvarenja”. Cris: časopis Povijesnog društva Križevci (на језику: хрватски). 10 (1): 6—17. ISSN 1332-2567. Приступљено 7. 10. 2011. 
  33. ^ Čuvalo, Ante (децембар 2008). „Josip Jelačić – Ban of Croatia”. Review of Croatian History. Croatian Institute of History. 4 (1): 13—27. ISSN 1845-4380. Приступљено 17. 10. 2011. 
  34. ^ „Constitution of Union between Croatia-Slavonia and Hungary”. H-net.org. Приступљено 16. 5. 2010. 
  35. ^ Heka, Ladislav (децембар 2007). „Hrvatsko-ugarska nagodba u zrcalu tiska”. Zbornik Pravnog fakulteta Sveučilišta u Rijeci (на језику: хрватски). University of Rijeka. 28 (2): 931—971. ISSN 1330-349X. Приступљено 10. 4. 2012. 
  36. ^ Dubravica, Branko (јануар 2002). „Političko-teritorijalna podjela i opseg civilne Hrvatske u godinama sjedinjenja s vojnom Hrvatskom 1871–1886”. Politička misao (на језику: хрватски). University of Zagreb, Faculty of Political Sciences. 38 (3): 159—172. ISSN 0032-3241. Приступљено 20. 6. 2012. 
  37. ^ Polatschek, Max (1989). Franz Ferdinand: Europas verlorene Hoffnung (на језику: немачки). Amalthea. стр. 231. ISBN 978-3-85002-284-2. Приступљено 17. 10. 2011. 
  38. ^ Tucker, Spencer; Roberts, Priscilla Mary (2005). World War I: encyclopedia, Volume 1. ABC-CLIO. стр. 1286. ISBN 978-1-85109-420-2. Приступљено 27. 10. 2011. 
  39. ^ „Parlamentarni izbori u Brodskom kotaru 1923. godine”. Scrinia Slavonica (на језику: хрватски). Croatian Institute of History – Slavonia, Syrmium and Baranya history branch. 3 (1): 452—470. новембар 2003. ISSN 1332-4853. Приступљено 17. 10. 2011. 
  40. ^ Югославия в XX веке (2011). стр. 245.
  41. ^ Tomasevich (2002). стр. 24.
  42. ^ Jelić-Butić (1977). стр. 18.
  43. ^ Job, Cvijeto (2002). Yugoslavia's ruin: the bloody lessons of nationalism, a patriot's warning. Rowman & Littlefield. стр. 9. ISBN 978-0-7425-1784-4. Приступљено 27. 10. 2011. 
  44. ^ Klemenčič & Žagar (2004). стр. 121–123.
  45. 45,0 45,1 Рат у Хрватској из пера обавјештајца, Приступљено 23.8.2013.
  46. ^ Крајинафорс: Документи о страдању Крајишника, Приступљено 23.8.2013.
  47. ^ Становништво према народности, попис 2011., Државни завод за статистику Републике Хрватске, Приступљено 14. 4. 2013.
  48. ^ „WHO Life Expectancy at birth”. Светска здравствена организација. 2012. Приступљено 6. 12. 2014. 
  49. ^ Croatia - Atlas of Genetic Genealogy
  50. ^ Документ Амнести Интернешнала[мртва веза], Приступљено 17. 4. 2013.
  51. ^ Извештај Хјуман рајтс воча, Приступљено 17. 4. 2013.
  52. ^ Croatia. „nacionalni tjednik”. Globus. Архивирано из оригинала на датум 9. 6. 2007. Приступљено 24. 6. 2010. 
  53. ^ „HRVATSKA NARODNA BANKA: Statistika”. Hnb.hr. Приступљено 24. 6. 2010. [мртва веза]
  54. ^ „Hrvatska - ZADUŽIVANJE: HNB: Vanjski dug nadomak 43 milijarde eura!”. SEEbiz.eu. 7. 1. 2010. Приступљено 24. 6. 2010. 
  55. ^ Хрватска – стопа незапослености – децембар 2006.[мртва веза], Приступљено 17. 4. 2013.
  56. ^ „Lider Press - Osam pogrešnih statističkih signala o 2006”. Liderpress.hr. Приступљено 24. 6. 2010. [мртва веза]
  57. ^ „Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (pročišćeni tekst)”. Narodne novine 136/2002. 21. 11. 2002. 

Литература

Спољашње везе

Власт
Опште информације