Kriči

Из Википедије, слободне енциклопедије
Иди на навигацију Иди на претрагу

Krička je prezime koje potiče iz Stare Hercegovine, današnje Crne Gore. Kričke ili Kriči su bili staro vlaško pleme na Durmitoru (jezerska visoravan) i oko srednjeg toka rijeke Tare. Njih je potisnulo crnogorsko pleme Drobnjaka krajem 15. veka. Za vrijeme turske vladavine je postojala nahija Krička. Kričke su vremenom nestale u ovim krajevima, promijenili prezimena, dok je veliki broj odselio u zapadne krajeve. Sela Kričke postoje u Dalmaciji (Kričke kod Drniša) i u zapadnoj Slavoniji (Kričke kod Novske i Kričke kod Pakraca). Prezime postoji još u selu Bratiškovci u Dalmaciji i Kljevci kod Sanskog Mosta u Bosni.I u selu Mlaka u Zapadnoj Slavoniji.

Prostirali su se na sjeveru Crne Gore od Sutjeske do Kolašina, a njihovo sjedište je bilo kod Pljevalja, lokalizirano na današnji Kričak između Pljevalja i Bijelog Polja. Staro ime Kolašina je po mogućnosti bilo "Kričak", te su se Kolašinci zvali "Kričkovići". Po tradiciji, poslije krvavih borbi, Drobnjaci su Kričane sa Jezera potisli krajem XIV. stoljeća.

Porijeklo kričkoga imena je neutvrđeno. Moguće je da dolazi od tračke riječi krisio, ili ilirske krusi, što bi označavalo da su Kriči bili ili tamnoputi ljudi, ili da su bili crnokosi. Vjerovatnije je da su im naziv dali okolni Crnogorci, jer su u borbama ispuštali glasne krike tj. kričali.

Potomci sloveniziranih i slovenskih Kričana su opstali u svojoj domovini jedino kod Levertare u opštini Pljevlja, gdje žive kao pravoslavci i muslimani, i svoju podvojenost duguju dugotrajnom nemiješanju starinaca i doseljenika. Odijelom koje nose, oni se vidno razlikuju od svih Drobnjaka.

Uspomenu na iščezlo kričačko pleme na Sinjajevini ukazuju Kričak i Kričačko polje i još po neki lokalitet, kao i prezime Kričković koje postoji u tom kraju. Na kričačku emigraciju ukazuju Kričina u Bribiru u Dalmaciji, selo Kričke u Drnišu, dva sela Kričke u okolini Pakraca u Slavoniji u Buču i Čagliću i mjesto Kričići u okolini Jajca, koje su najvjerojatnije ostavile dobjeglice od Turaka.

Sami izvori o Kričima i njihovim spomenima su vrlo oskudni. Oko 1300. godine se u crnogorskim krajevima javlja osobno ime Kričak, a prvi spomen mjesta Krička je od Dubrovčana iz 1453. godine, kada se spominju braća Dobrija i Đurađ Nenadići iz tog naselja. Prema turskom defteru 1477. godine se u hercegovačkom sandžaku javlja nahija Kričak sa pet katuna (džemata) od kojih je jedan na ime domaćeg kneza Jarosava, a drugi na ime Nikole Kričkova. 1492. godine zapisan je jedan David Kričković iz dalmatinskih Poljica. 1528. godine je Nikola Grubanović Kričak iz sela Kruševice prepisao jednu pravoslavnu crkvenu knjigu, a krajem XVI. ili početkom XVII. vijeka se u pomeniku manastira Hilandara đe se spominje komoranski prota Filip Kričak i nekoliko njegovih rođaka. 1694. godine se spominje pravoslavni sveštenik Radojica Krička u Drnišu, a 1762. godine sveštenik Maksim Kričković.

U kotorskim spisima postoje dva spomena Kriča, jedno vlaško i drugo slavensko. 1326. godine Lore Kričko je imao jednu kuću u Kotoru koju je dobio u miraz, i Kriče Vitomirov 1327. godine koji daje jednu priznanicu budućem pravoslavnom protovestijaru.

Vidi još[уреди]